Adhyaya 44
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഈശ്വരൻ ക്രമബദ്ധമായ ആരാധനാവിധി ഉപദേശിക്കുന്നു. ആദിത്യേശനെ വിധിപൂർവം പൂജിച്ചതിന് ശേഷം സാധകൻ സോമേശ്വരനിലേക്കു ചെന്നു പഞ്ചാംഗ-ഭക്തിയോടെ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധയോടെ ആരാധിക്കണം. സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം, പ്രദക്ഷിണം, പുനഃപുനഃ ദർശനം എന്നീ ദേഹാധിഷ്ഠിത ഭക്തിചരണങ്ങൾ പ്രധാനമായി ഊന്നിപ്പറയുന്നു. സോമേശ്വര ലിംഗത്തിൽ സൂര്യ–ചന്ദ്ര തത്ത്വങ്ങളുടെ ഏകീകരണം ഉണ്ടെന്നു സൂചിപ്പിച്ച്, ഈ പൂജ അഗ്നീഷോമ ഭാവത്തിൽ യജ്ഞസങ്കൽപത്തെ ക്ഷേത്രാരാധനയിലൂടെ പ്രതീകാത്മകമായി പൂർണമാക്കുന്നു എന്നു വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു. തുടർന്ന് സമീപത്തെ ഉമാദേവിയെ പൂജിക്കുകയും പിന്നെ ദൈത്യസൂദന എന്ന മറ്റൊരു തീർത്ഥസ്ഥാനത്തേക്കു നീങ്ങുകയും ചെയ്യണമെന്ന് പറഞ്ഞ് പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെ ബന്ധിത പുണ്യപരിക്രമയെ കാണിക്കുന്നു. അവസാനം ഇത് പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ സോമേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണ്ണനത്തിന്റെ 44-ാം അധ്യായമാണെന്ന് കൊലോഫൺ പറയുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । आदित्येशं समभ्यर्च्य पुनः सोमेश्वरं व्रजेत् । तं संपूज्य विधानेन पंचांगेन विशेषतः
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു: ആദിത്യേശനെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച് ശേഷം സോമേശ്വരന്റെ അടുക്കൽ പോകണം. അവനെ വിധിപൂർവ്വം, പ്രത്യേകിച്ച് പഞ്ചാംഗോപചാരങ്ങളാൽ, സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കണം.
Verse 2
दृष्ट्वा सोमेश्वरं चैव साष्टांगं प्रणिपत्य च । प्रदक्षिणादिकं कुर्यात्संपश्येच्च पुनःपुनः
സോമേശ്വരനെ ദർശിച്ച് സാഷ്ടാംഗ നമസ്കാരം ചെയ്ത്, പ്രദക്ഷിണാദി അനുഷ്ഠിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും അവനെ ദർശിക്കണം।
Verse 3
सूर्याचन्द्रमसोर्लिंगं त्रिःकृत्वा प्रयतः शुचिः । अग्नीषोमात्मकं कर्म तेन सर्वं कृतं भवेत्
ശുചിയും നിയന്ത്രിതനുമായിട്ട് സൂര്യ-ചന്ദ്ര ലിംഗത്തിന് മൂന്നു പ്രാവശ്യം അനുഷ്ഠാനം ചെയ്യണം. ഇത് അഗ്നി-സോമസ്വഭാവമായ കർമ്മം; ഇതാൽ സകല ധർമ്മകൃത്യവും പൂർത്തിയായതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 4
उमादेवीं ततो गच्छेत्सोमेश्वरसमीपतः । द्वितीयां तु ततो गच्छेद्दैत्यसूदनसन्निधौ
അതിനുശേഷം സോമേശ്വരന്റെ സമീപത്തിലുള്ള ഉമാദേവിയുടെ സന്നിധിയിലേക്ക് പോകണം; പിന്നെ ദൈത്യസൂദനന്റെ സന്നിധിയിൽ ഉള്ള രണ്ടാം പുണ്യസ്ഥാനത്തേക്കും പോകണം।
Verse 44
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रमासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ, പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗത്തിൽ ‘സോമേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന നാല്പത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।