Adhyaya 323
ശിവ–ദേവി ഉപദേശസംഭാഷണത്തിൽ ഈശ്വരൻ, മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ച പുണ്യസ്ഥാനത്തിന്റെ ‘തെക്കായി’ ഋഷിതോയാ നദീതീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രത്തെ ദേവിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തുന്നു. ആ സ്ഥലം ക്ഷേമേശ്വരം എന്നു തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു; നാമപരമ്പരയും നിലനിർത്തുന്നു—പൂർവകാലത്ത് അത് ഭൂതീശ്വരം എന്നായിരുന്നു, കലിയുഗത്തിൽ ക്ഷേമേശ/ക്ഷേമേശ്വരം എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. അധ്യായത്തിന്റെ പ്രായോഗിക ഉപദേശം സംക്ഷിപ്തവും തീർത്ഥയാത്രാകേന്ദ്രിതവുമാണ്: ആ ദേവന്റെ ദർശനം നടത്തി തുടർന്ന് പൂജ ചെയ്താൽ ഭക്തൻ എല്ലാ കില്ബിഷ (പാപ/അശുദ്ധി)ങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനാകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. ഉപസംഹാരത്തിൽ ഇത് സ്കന്ദമഹാപുരാണത്തിന്റെ 81,000 ശ്ലോകസംഹിതയിലെ പ്രഭാസ ഖണ്ഡം—പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനടിയിലെ ‘ക്ഷേമേശ്വരമാഹാത്മ്യ-വർണന’ അധ്യായമായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततः पश्येन्महादेवि तस्य दक्षिणतः स्थितम् । क्षेमेश्वरेति विख्यातमृषितोयातटे स्थितम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി, തുടർന്ന് ആ സ്ഥലത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഋഷിതോയാ നദീതീരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ‘ക്ഷേമേശ്വര’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥാനത്തെ ദർശിക്കണം।
Verse 2
भूतीश्वरेति नामास्य पूर्वं च परिकीर्तितम् । क्षेमेशेति कलौ देवि तस्य नाम प्रकीर्तितम्
ഈ ദേവന്റെ നാമം മുൻപ് ‘ഭൂതീശ്വരൻ’ എന്നു പരികീർത്തിതമായിരുന്നു; എന്നാൽ കലിയുഗത്തിൽ, ഹേ ദേവി, അവന്റെ നാമം ‘ക്ഷേമേശൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാകുന്നു।
Verse 3
तं दृष्ट्वा पूजयित्वा च मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः
അവനെ ദർശിച്ച് പൂജിച്ചാൽ സർവ്വ പാപകല്മഷങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും।
Verse 323
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये क्षेमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोविंशत्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ത്തിൽ ‘ക്ഷേമേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള 323-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।