Adhyaya 320
ഈശ്വരൻ–ദേവി സംവാദത്തിൽ ഈ അധ്യായം പുണ്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ അഗ്നേയ ഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അത്യന്തം പുണ്യപ്രദമായ ലിംഗദ്വയത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം വിവരിക്കുന്നു. ഈ ലിംഗങ്ങൾ വിശ്വകർമ്മാവ് സ്ഥാപിച്ചതാണെന്ന് പറയുന്നു; നഗരനിർമ്മാണത്തിനായി ത്വഷ്ടാവ് വന്നപ്പോൾ ആദ്യം മഹാദേവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, തുടർന്ന് നഗരം പണിതുയർത്തി, ലിംഗദ്വയം (വീണ്ടും) പ്രതിഷ്ഠിച്ചതായി കഥ—നഗരക്രമവും പവിത്ര പ്രതീകപ്രതിഷ്ഠയും പരസ്പരം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന ബന്ധം വ്യക്തമാക്കുന്നു. പിന്നീട് ഉത്ഭവകഥയിൽ നിന്ന് ആചാരോപദേശത്തിലേക്ക് മാറി, കര്മ്മാരംഭത്തിലും കര്മ്മാന്തത്തിലും, പ്രത്യേകിച്ച് യാത്രകളും വിവാഹയാത്ര/വരയാത്ര പോലുള്ള സന്ദർഭങ്ങളിലും, ലിംഗദ്വയപൂജ തത്സമയം ഫലപ്രദമാണെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, അമൃതസദൃശ ദ്രവങ്ങൾ, വിവിധ നൈവേദ്യങ്ങൾ എന്നിവ ശ്രദ്ധയോടെ അർപ്പിക്കണമെന്ന് പറഞ്ഞു, ഇത് വെറും ഔപചാരികതയല്ല; ഉദ്ദേശ്യപൂർണ്ണമായ ഭക്തിക്കുള്ള നൈതിക മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശമാണെന്ന് സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्माच्च पूर्वदिग्भागे किञ्चिदाग्नेयसंस्थितम् । लिंगद्वयं महापुण्यं विश्वकर्मप्रतिष्ठितम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ആ സ്ഥലത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത്, അല്പം ആഗ്നേയ (തെക്ക്-കിഴക്ക്) ദിശയിൽ, വിശ്വകർമ്മൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച മഹാപുണ്യകരമായ രണ്ട് ലിംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്.
Verse 2
यदा वै नगरं कर्तुं त्वष्टा तत्र समागतः । प्रतिष्ठाप्य महादेवं नगरं कृतवांस्ततः
നഗരം പണിയാൻ ത്വഷ്ടാ അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ, ആദ്യം മഹാദേവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; അതിന് ശേഷം മാത്രമേ നഗരം നിർമ്മിച്ചുള്ളൂ।
Verse 3
कृत्वा च नगरं रम्यं लिंगस्यास्य प्रभावतः । पुनः प्रतिष्ठितं र्लिगं तेन वै विश्वकर्मणा
ഈ ലിംഗത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അദ്ദേഹം മനോഹരമായ നഗരം നിർമ്മിച്ചു; അതേ ലിംഗത്തെ വിശ്വകർമ്മൻ വീണ്ടും പ്രതിഷ്ഠിച്ചു।
Verse 4
कर्मादौ कर्मणश्चान्ते यात्रोद्वाहगृहादिके । लिंगद्वयं पूजयित्वा सिद्धिमाप्नोति तत्क्षणात्
കർമ്മത്തിന്റെ ആരംഭത്തിലും അവസാനത്തിലും—യാത്ര, വിവാഹം, ഗൃഹനിർമ്മാണം മുതലായ അവസരങ്ങളിൽ—ലിംഗദ്വയം പൂജിക്കുന്നവൻ തൽക്ഷണം സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 5
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गंधामृतरसोदकैः । नैवेद्यै विविधैर्देवि लिंगयुग्मं प्रपूजयेत्
അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദേവി, പരമശ്രമത്തോടെ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, അമൃതരസം, ജലം, കൂടാതെ വിവിധ നൈവേദ്യങ്ങൾ കൊണ്ടു ലിംഗയുഗ്മത്തെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം।
Verse 320
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य उन्नतस्थानमाहात्म्ये लिंगद्वयमाहात्म्यवर्णनंनाम विंशोत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ, ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ഉന്നതസ്ഥാനമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ‘ലിംഗദ്വയമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന മൂന്നുനൂറ്റി ഇരുപതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।