Adhyaya 289
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഈശ്വരൻ ദേവിയോട് ദക്ഷിണദിശയിൽ അല്പദൂരത്ത് (ഗവ്യൂതി അളവിൽ) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ശുദ്ധികരമായ ഒരു പുണ്യതീർത്ഥത്തെ കുറിച്ച് പറയുന്നു. അവിടെ ഗംഗ ‘പാതാളഗാമിനി’ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അതിനെ വ്യക്തമായി പാപനാശിനി എന്നു വാഴ്ത്തുന്നു. തുടർന്ന് വിശ്വാമിത്ര മഹർഷി സ്നാനാർത്ഥം ഗംഗയെ ആവാഹനം ചെയ്ത കഥ പറയുന്നു; ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിമോചനം ലഭിക്കും എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. പിന്നെ ഗംഗേശ്വര, വിശ്വാമിത്രേശ്വര, ബാലേശ്വര എന്നീ മൂന്ന് ലിംഗങ്ങളുടെ മഹിമ വിവരിച്ച്, അവയുടെ ദർശനത്തോടെ ഇഷ്ടസിദ്ധി, പാപക്ഷയം, കാമപ്രാപ്തി എന്നിവ ഫലമായി ലഭിക്കും എന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैव दक्षिणे देवि तस्माद्गव्यूतिमात्रतः । पातालगामिनी गंगा संस्थिता पापनाशिनी
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവി, അതേ സ്ഥലത്തിന്റെ തെക്കുവശത്ത്, വെറും ഒരു ഗവ്യൂതി ദൂരത്തിൽ, പാതാളഗാമിനിയായ പാപനാശിനി ഗംഗ അവിടെ സ്ഥാപിതയായി നിലകൊള്ളുന്നു.
Verse 2
विश्वामित्रेण चाहूता स्नानार्थं वरवर्णिनि । तत्र स्नात्वा महादेवि मुच्यते सर्वपातकैः
ഹേ വരവർണിനി, സ്നാനാർത്ഥം വിശ്വാമിത്രൻ അവളെ (ഗംഗയെ) ആഹ്വാനിച്ചു. ഹേ മഹാദേവി, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ സർവ്വ പാതകങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 3
तत्र गंगेश्वरं दृष्ट्वा विश्वामित्रेश्वरं तथा । बालेश्वरं च संप्रेक्ष्य सर्वान्कामानवाप्नुयात्
അവിടെ ഗംഗേശ്വരനെയും, അതുപോലെ വിശ്വാമിത്രേശ്വരനെയും, ബാലേശ്വരനെയും ദർശിച്ചാൽ ഭക്തന് എല്ലാ അഭിലാഷങ്ങളും ലഭിക്കും.
Verse 289
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये बालार्कमाहात्म्ये पाताल गंगेश्वरविश्वामित्रेश्वरबालेश्वराभिधलिंगत्रयमाहात्म्यवर्णनंनामैकोननवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയിലെ സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിന്റെ പ്രഥമ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ബാലാർകമാഹാത്മ്യാന്തർഗതമായി ‘പാതാള ഗംഗേശ്വര, വിശ്വാമിത്രേശ്വര, ബാലേശ്വര’ എന്ന ത്രിലിംഗങ്ങളുടെ മഹിമാവർണ്ണനം എന്ന 289-ാം അധ്യായം സമാപ്തമാകുന്നു.