
ഈ അധ്യായത്തിൽ ശൈവസംവാദത്തിൽ ഈശ്വരൻ ദേവിയോട് ഗംഗാപഥം എന്ന പുണ്യതീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് ഉപദേശിക്കുന്നു. അവിടെ മഹാവേഗവതിയായ ഗംഗ ഒഴുകുന്നു; ഗംഗേശ്വരൻ എന്ന നാമത്തിൽ ശിവന്റെ ദിവ്യപ്രകടനം ലിംഗരൂപത്തിൽ വിരാജിക്കുന്നു. ഗംഗയെ സമുദ്രഗാമിനി, പാപനാശിനി, ഭൂമിയിൽ ‘ഉത്താനാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായവൾ, ത്രിലോകഭൂഷണമെന്നിങ്ങനെ വർണ്ണിക്കുന്നു. വിധിപ്രകാരം അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഗംഗേശ്വരനെ പൂജിക്കണം. ഫലശ്രുതിയിൽ ഭക്തൻ ഘോരപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി, അനേകം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾക്ക് തുല്യമായ പുണ്യം നേടുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. ഇത് സ്കന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ പ്രഭാസഖണ്ഡം, പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ഗംഗാപഥ–ഗംഗേശ്വര മഹാത്മ്യത്തിന്റെ സംക്ഷിപ്ത നിർദ്ദേശമാണ്.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि स्थानं गंगापथेति च । यत्र गंगा महास्रोता गंगेश्वरः शिवस्तथा
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി, തുടർന്ന് ‘ഗംഗാപഥ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലത്തേക്കു പോകണം; അവിടെ മഹാസ്രോതസ്സായ ഗംഗ പ്രവഹിക്കുന്നു, അവിടെയേ ശിവനും ഗംഗേശ്വരരൂപത്തിൽ വിരാജിക്കുന്നു.
Verse 2
समुद्रगामिनी देवि सा गंगा पापनाशिनी । उत्तानेति भुवि ख्याता नदी त्रैलोक्यभूषणा
ഹേ ദേവി, ആ ഗംഗ സമുദ്രഗാമിനിയും പാപനാശിനിയും ആകുന്നു. ഭൂമിയിൽ അവൾ ‘ഉത്താനാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധ; ത്രിലോകത്തെ അലങ്കരിക്കുന്ന നദി.
Verse 3
तत्र स्नात्वा महादेवि गंगेशं यस्तु पूजयेत् । मुक्तः स्यात्पातकैर्घोरैरश्वमेधायुतं लभेत्
ഹേ മഹാദേവി, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഗംഗേശനെ പൂജിക്കുന്നവൻ ഭയങ്കര പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു; പത്തായിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങളുടെ തുല്യമായ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 267
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गङ्गापथगंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയിലെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘ഗംഗാപഥ-ഗംഗേശ്വര മഹാത്മ്യവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള 267-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।