Adhyaya 235
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഈശ്വരൻ ദേവിയോട് പ്രഭാസ-ക്ഷേത്രത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന “അനുത്തമ ത്രിലിംഗം” ദർശിക്കുവാൻ ഉപദേശിക്കുന്നു. തെക്കുഭാഗത്തെ ലിംഗം ശതമേധം; നൂറ് യാഗങ്ങളുടെ ഫലം നൽകുന്നതായി പറയുന്നു. കാർത്തവീര്യൻ മുൻകാലത്ത് നൂറ് യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തിയതുമായി ഇതിന്റെ മഹിമ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; ഇതിന്റെ പ്രതിഷ്ഠ സർവ്വ പാപഭാരവും നശിപ്പിക്കുന്നതായും പറയുന്നു. മദ്ധ്യത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ കോടിമേധം; ബ്രഹ്മാവ് അനവധി (കോടി) ശ്രേഷ്ഠ യാഗങ്ങൾ നടത്തി മഹാദേവനെ “ശങ്കരൻ, ലോകഹിതകാരി”യായി അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതായി വർണ്ണിക്കുന്നു. വടക്കുഭാഗത്ത് സഹസ്രക്രതു (സഹസ്രമേധ) ലിംഗം; ശക്രൻ/ഇന്ദ്രൻ ആയിരം കർമാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ നടത്തി ദേവന്മാരുടെ ആദിദേവനായി മഹാലിംഗം സ്ഥാപിച്ചതായി പറയുന്നു. ഗന്ധ-പുഷ്പങ്ങളാൽ പൂജയും പഞ്ചാമൃതവും ജലവും കൊണ്ടുള്ള അഭിഷേകവും വിധിയായി പറയുന്നു; ലിംഗനാമങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് ഭക്തർ ഫലം പ്രാപിക്കും എന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നു. പൂർണ്ണ തീർത്ഥഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ഗോ-ദാനം ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. അവസാനം അവിടെ “പത്ത് കോടി തീർത്ഥങ്ങൾ” വസിക്കുന്നുവെന്നും, മദ്ധ്യസ്ഥ ത്രിലിംഗസമുച്ചയം സർവ്വവിധ പാപനാശകമാണെന്നും ഉപസംഹരിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तत्रैव संस्थितं पश्येल्लिंगत्रयमनुत्तमम् । शतमेधं सहस्रमेधं कोटिमेधमिति क्रमात्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അവിടെയേ സ്ഥാപിതമായ അനുത്തമ ത്രിലിംഗത്തെ ദർശിക്ക; ക്രമമായി ശതമേധം, സഹസ്രമേധം, കോടിമേധം എന്നു പ്രസിദ്ധം.
Verse 2
दक्षिणे शतमेधं तु शतयज्ञफलप्रदम् । कार्तवीर्य्येण तत्रैव कृतं यज्ञशतं पुरा
തെക്കുഭാഗത്ത് ശതമേധ ലിംഗം ഉണ്ട്; അത് നൂറ് യാഗങ്ങളുടെ ഫലം നൽകുന്നു. പുരാതനകാലത്ത് കാർതവീര്യൻ അവിടെയേ നൂറ് യാഗങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു.
Verse 3
प्रतिष्ठाप्य महालिंगं सर्वपातकनाशनम् । मध्यभागेऽत्र यल्लिंगं कोटिमेधेति विश्रुतम्
സകല പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്ന മഹാലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ട്—ഇവിടെയുള്ള മദ്ധ്യഭാഗത്തിലെ ലിംഗം ‘കോടിമേധം’ എന്നു വിശ്രുതം.
Verse 4
तत्रेष्टा ब्रह्मणा पूर्वं कोटि संख्या मखोत्तमाः । संस्थाप्य तु महादेवं शंकरं लोकशंकरम
അവിടെ പുരാതനകാലത്ത് ബ്രഹ്മാവ് കോടി എണ്ണത്തിലുള്ള ഉത്തമ യാഗങ്ങൾ നടത്തി. പിന്നെ ലോകശങ്കരനായ ശങ്കര മഹാദേവനെ സ്ഥാപിച്ചു.
Verse 5
तस्य उत्तरभागस्थं सहस्रक्रतुसंज्ञकम् । शक्रश्च देवराजोऽपि सहस्रं यष्टवान्क्रतून्
അതിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്ത് ‘സഹസ്രക്രതു’ എന്ന നാമത്തിലുള്ള ലിംഗം ഉണ്ട്. അവിടെ ദേവരാജൻ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ആയിരം യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
Verse 6
प्रतिष्ठाप्य महालिंगं देवानामादिदैवतम् । गंधपुष्पादिविधिना पंचामृतरसोदकैः
ദേവന്മാരുടെ ആദിദൈവമായ മഹാലിംഗം പ്രതിഷ്ഠാപിച്ച്, ഗന്ധ‑പുഷ്പാദി വിധിപ്രകാരംയും പഞ്ചാമൃതരസവും ജലവും കൊണ്ടും സമ്യകമായി അർച്ചിക്കണം।
Verse 7
स प्राप्नुयात्फलं देवि लिंगनामोद्भवं क्रमात् । गोदानं तत्र देयं तु सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
ഹേ ദേവി, ഈ ലിംഗങ്ങളുടെ നാമങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന ഫലം അവൻ ക്രമമായി പ്രാപിക്കുന്നു। അവിടെ തീർത്ഥയാത്രയുടെ പൂർണ്ണഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ നിർബന്ധമായി ഗോദാനം നൽകണം।
Verse 8
दशलक्षाणि तीर्थानां तत्र तिष्ठंति भामिनि । लिंगत्रयं तथा मध्ये सर्वपातकनाशनम्
ഹേ ഭാമിനി, അവിടെ തീർത്ഥങ്ങളുടെ ദശലക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നു। നടുവിൽ ലിംഗത്രയം വിരാജിക്കുന്നു; അത് സർവ്വപാതകങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 235
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये दशाश्वमेधमाहात्म्ये शतमेधादि लिंगत्रयमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चत्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ, പ്രഥമ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ദശാശ്വമേധമാഹാത്മ്യ ഭാഗത്തിലെ ‘ശതമേധാദി ലിംഗത്രയമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന 235-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।