Adhyaya 195

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो वृद्धप्रभासं तु गच्छेच्च नियतात्मवान् । आदिप्रभासाद्दक्षिणतो नातिदूरे व्यवस्थितम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അനന്തരം നിയന്ത്രിതചിത്തനായി വൃദ്ധപ്രഭാസത്തിലേക്ക് പോകണം; അത് ആദി-പ്രഭാസത്തിന്റെ തെക്കായി അതിദൂരമല്ല.

Verse 2

चतुर्मुखं महालिंगं दर्शनात्पापनाशनम्

ചതുര്മുഖ മഹാലിംഗം ദർശനമാത്രത്താൽ തന്നെ പാപനാശം വരുത്തുന്നു.

Verse 3

श्रीदेव्युवाच । कथं वृद्धप्रभासं तु नाम तस्याभवत्प्रभो । तस्मिन्दृष्टे फलं किं स्यात्स्तुते संपूजिते तथा

ശ്രീദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—പ്രഭോ, അതിന് ‘വൃദ്ധപ്രഭാസ’ എന്ന നാമം എങ്ങനെ ലഭിച്ചു? അതിനെ ദർശിച്ചാൽ എന്ത് ഫലം, അതുപോലെ സ്തുതി ചെയ്ത് വിധിപൂർവം പൂജിച്ചാൽ എന്ത് ഫലം?

Verse 4

एतत्कथय मे देव संक्षेपान्नातिविस्तरात्

ദേവാ, ഇത് എനിക്ക് സംക്ഷേപമായി പറയുക; അതിവിസ്താരമായി വേണ്ട.

Verse 5

ईश्वर उवाच । आदौ स्वायंभुवे देवि पूर्वमन्वन्तरे पुरा । त्रेतायुगे चतुर्थे तु प्रभासे क्षेत्र उत्तमे

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ദേവീ, ആദിയിൽ സ്വായംഭുവന്റെ മുൻ മന്വന്തരത്തിൽ; ത്രേതായുഗത്തിന്റെ നാലാം ഘട്ടത്തിൽ, ഉത്തമമായ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ…

Verse 6

तस्मिन्काले महादेवि पूर्वमन्वंतरे पुरा । त्रेतायुगे चतुर्थे तु ऋषयस्तत्र संगताः

അന്നുകാലത്ത്, ഹേ മഹാദേവീ! പൂർവ്വത്തിലെ ആ മന്വന്തരത്തിൽ, ചതുര്ഥ ത്രേതായുഗത്തിൽ, അവിടെ ഋഷിമാർ ഒന്നിച്ചുകൂടി।

Verse 7

दर्शनार्थं प्रभासस्य उत्तरापथगामिनः । तं दृष्ट्वाऽच्छादितं देवं वज्रेण तु महेश्वरि

പ്രഭാസദർശനാർത്ഥം ഉത്തരാപഥത്തിലൂടെ വന്നവർ—ഹേ മഹേശ്വരീ!—ആ ദേവനെ വജ്രംകൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടവനായി കണ്ടു।

Verse 8

विषादं परमं जग्मुर्वाक्यं चेदमथाबुवन् । अदृष्ट्वा शांकरं लिगं न यास्यामो वयं गृहम्

അവർ അത്യന്തം വിഷാദത്തിലായി പറഞ്ഞു: “ശങ്കരലിംഗം ദർശിക്കാതെ ഞങ്ങൾ വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങുകയില്ല।”

Verse 9

स्वर्गार्थिनो वयं प्राप्ता महदध्वानमेव हि । तस्मादत्रैव तिष्ठामो यावल्लिंगस्य दर्शनम्

“സ്വർഗ്ഗലാഭം ആഗ്രഹിച്ച് ഞങ്ങൾ വാസ്തവത്തിൽ ദീർഘദൂരം യാത്രചെയ്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ലിംഗദർശനം ലഭിക്കുന്നതുവരെ ഇവിടെതന്നെ തങ്ങും।”

Verse 10

एवं ते निश्चयं कृत्वा परस्मिंस्तपसि स्थिताः । वर्षास्वाकाशगा भूत्वा हेमंते सलिलाश्रयाः

ഇങ്ങനെ നിശ്ചയം ചെയ്ത് അവർ കഠിനതപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടു; വർഷാകാലത്ത് തുറന്ന ആകാശത്തിൻ കീഴിൽ നിന്നു, ഹേമന്തത്തിൽ ജലത്തിൽ ആശ്രയം തേടി।

Verse 11

पञ्चाग्निसाधना ग्रीष्मे नियता ब्रह्मचारिणः । बहून्वर्षगणान्विप्रा जराग्रस्तास्तदाऽभवन्

ഗ്രീഷ്മകാലത്ത് നിയന്ത്രിത ബ്രഹ്മചാരികളായ വിപ്രർ പഞ്ചാഗ്നി-സാധന അനുഷ്ഠിച്ചു. അനേകം വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണ ഋഷിമാർ അപ്പോൾ ജരാബാധിതരായി.

Verse 12

एवं वृद्धत्वमापन्ना यदा ते वरवर्णिनि । छन्द्यमाना वरैस्ते तु शंकरेण महात्मना

ഹേ വരവർണിനി! അവർ ഇങ്ങനെ വാർദ്ധക്യത്തെ പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, മഹാത്മാവായ ശങ്കരൻ വരങ്ങൾ നൽകാൻ സന്നദ്ധനായി, ഇഷ്ടമുള്ള വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുവാൻ ക്ഷണിച്ചു.

Verse 13

लिंगस्य दर्शनं मुक्त्वा न तेऽन्यं वव्रिरे वरम्

ലിംഗദർശനം ഒഴികെ അവർ മറ്റൊരു വരവും അപേക്ഷിച്ചില്ല.

Verse 14

तेषां तु निश्चयं ज्ञात्वा सर्वेषां वृषभध्वजः । अनुकम्पापरो भूत्वा स्वलिंगं तानदर्शयत्

അവരുടെ എല്ലാവരുടെയും നിശ്ചയം അറിഞ്ഞ വൃഷഭധ്വജനായ ശിവൻ കരുണയിൽ ലീനനായി, തന്റെ സ്വലിംഗം അവർക്കു ദർശിപ്പിച്ചു.

Verse 15

एतस्मिन्नेव काले तु भित्त्वा चैव वसुन्धराम् । उत्थितं सहसा लिंगं तदेव वरवर्णिनि

അന്നേ സമയത്ത്, ഹേ വരവർണിനി! ഭൂമിയെ പിളർത്തി അതേ ലിംഗം പെട്ടെന്നു ഉയർന്നു ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 16

ऋषयस्ते च तं दृष्ट्वा सर्वे च त्रिदिवं गताः । अथ तेषु प्रयातेषु शक्रस्तप्तमना ह्यभूत्

ആ ഋഷിമാർ അതിനെ ദർശിച്ച് എല്ലാവരും ത്രിദിവത്തിലേക്ക് പോയി. അവർ പോയശേഷം ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഹൃദയം കത്തുന്നവണ്ണം വ്യഥിതനായി.

Verse 17

तमपि च्छादयामास वज्रेण शतपर्वणा

അവൻ (ഇന്ദ്രൻ) ശതപർവ്വ വജ്രംകൊണ്ട് അതിനെയും (ലിംഗത്തെയും) മൂടി മറച്ചു.

Verse 18

वृद्धभावे यतस्तेषामृषीणां दर्शनं गतः । अतो वृद्धप्रभासं तत्कीर्त्यते वसुधातले

ആ ഋഷിമാർക്ക് വാർദ്ധക്യാവസ്ഥയിൽ ദർശനം ലഭിച്ചതിനാൽ, ഭൂമിയിൽ അത് ‘വൃദ്ധ-പ്രഭാസം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 19

तस्मिन्दृष्टे वरारोहे अद्यापि लभते फलम् । राजसूयाश्वमेधानां नरो भक्तिसमन्वितः

ഹേ വരാരോഹേ, അതിനെ ദർശിച്ചാൽ ഇന്നും ഭക്തിയോടെയുള്ള മനുഷ്യൻ രാജസൂയ-അശ്വമേധ യാഗങ്ങളുടെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 20

एवं तत्र समुत्पन्नं प्रभासं वृद्धसंज्ञकम् । तत्रोक्षा ब्राह्मणे देयः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

ഇങ്ങനെ അവിടെ ‘വൃദ്ധ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രഭാസം ഉദ്ഭവിച്ചു. യാത്രയുടെ സമ്പൂർണ്ണ ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അവിടെ ബ്രാഹ്മണന് ഒരു കാളയെ ദാനമായി നൽകണം.

Verse 195

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वृद्धप्रभासमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ പ്രഥമ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ത്തിൽ ‘വൃദ്ധപ്രഭാസമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന നൂറ്റിത്തൊണ്ണൂറ്റിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമാകുന്നു।