Adhyaya 115
ഈശ്വരൻ മഹാദേവിയോട് പ്രഭാസ-ക്ഷേത്രത്തിലെ തീർത്ഥയാത്രാക്രമം ഉപദേശിക്കുന്നു—ആദ്യം പരമപ്രസിദ്ധമായ പുഷ്കരേശ്വരത്തിലേക്ക് ചെന്നു, തുടർന്ന് അതിന്റെ തെക്കിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ജാനകീശ്വരത്തെ ദർശിച്ച് പൂജിക്കണം. പുഷ്കരേശ്വര-ലിംഗം മഹാശക്തിസമ്പന്നമാണെന്ന് പറയുന്നു; അതിന്റെ മഹിമ മാതൃകാപൂജകളാൽ സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു—ബ്രഹ്മപുത്രൻ (ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രൻ)യും ഋഷി സനത്കുമാരനും സ്വർണ്ണ പുഷ്കര-പുഷ്പങ്ങളാൽ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചതിനാൽ നാമവും കീർത്തിയും പ്രസിദ്ധമായി. ഇവിടെ കർമഫലത്തിന്റെ പ്രായോഗിക സിദ്ധാന്തവും പറയുന്നു—ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായ അർപ്പണങ്ങളോടെ ഭക്തിയോടെ, ക്രമമായി ശരിയായ വിധിയിൽ ചെയ്യുന്ന പൂജ ‘പുഷ്കരീ-യാത്ര’ പൂർത്തിയായതിനു തുല്യമാകുന്നു. ഈ തീർത്ഥം ‘സർവ്വപാതകനാശന’മായി പ്രശസ്തം; യാത്രയെ നൈതിക ശുദ്ധീകരണവും ശാസ്ത്രീയമായ ഭക്തിപഥവും ആയി അവതരിപ്പിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पुष्करेश्वरमुत्तमम् । तस्यैव दक्षिणे भागे जानकीश्वरमुत्तमम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനു ശേഷം, ഹേ മഹാദേവീ, ഉത്തമനായ പുഷ്കരേശ്വരനിലേക്കു പോകണം. അതിന്റെ തന്നെ തെക്കുഭാഗത്ത് പരമ മംഗളനായ ജാനകീശ്വരൻ ഉണ്ട്।
Verse 2
लिंगं महाप्रभावं तु ब्रह्मपुत्रेण पूजितम् । सनत्कुमारमुनिना श्रद्धया हेम पुष्करैः
മഹാപ്രഭാവമുള്ള ആ ലിംഗം ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായ മുനി സനത്കുമാരൻ ശ്രദ്ധയോടെ സ്വർണ്ണപദ്മങ്ങളാൽ പൂജിച്ചു।
Verse 3
पूजितं तद्विधानेन तेन तत्पुष्करेश्वरम् । ख्यातं तत्र वरारोहे सर्वपातकनाशनम्
അവൻ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചതിനാൽ, ഹേ വരാരോഹേ, അത് അവിടെ ‘പുഷ്കരേശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി; അത് സർവ്വ പാപനാശകനാണ്।
Verse 4
यस्तं पूजयते भक्त्या गंषपुष्पादिभिः क्रमात् । यात्रा कृता भवेत्तेन पौष्करी नात्र संशयः
ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ—ക്രമമായി ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവ അർപ്പിച്ച്—അവനെ പൂജിച്ചാൽ, അവനാൽ പൗഷ്കരീ യാത്ര നിശ്ചയമായും സഫലമാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല।
Verse 115
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वामनस्वामिमाहात्म्ये पुष्करेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चदशोत्तरशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ, ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, വാമനസ്വാമിമാഹാത്മ്യാന്തർഗതമായ “പുഷ്കരേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണ്ണനം” എന്ന നാമമുള്ള 115-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।