
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഈശ്വരൻ ദേവിയോട് പറയുന്നു—പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിന്റെ നൈഋത്യ ദിക്കിൽ, രാമേശ/രാമേശാനത്തിന്റെ സമീപത്ത് ‘ജാനകീശ്വര’ എന്ന മഹത്തായ ലിംഗം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അത് സർവ്വജീവികൾക്കും പാപഹരവും, ഒരിക്കൽ ജാനകി (സീത) പ്രത്യേകമായി പൂജിച്ച ലിംഗവുമാണെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. നാമചരിത്രവും പറയുന്നു—ആദ്യം ‘വസിഷ്ഠേശ’, ത്രേതായുഗത്തിൽ ‘ജാനകീശ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധി, പിന്നീട് അറുപതിനായിരം വാലഖില്യ ഋഷികൾ അവിടെ സിദ്ധി നേടിയതിനാൽ ‘സിദ്ധേശ്വര’ എന്ന ഉപനാമം ലഭിച്ചു. കലിയുഗത്തിൽ ഇത് ശക്തിയുള്ള ‘യുഗലിംഗം’ ആയി വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു; ഇതിന്റെ ദർശനമാത്രം ഭക്തരെ ദുര്ഭാഗ്യജന്യ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നു. സ്ത്രീ-പുരുഷഭേദമില്ലാതെ പൂജാവിധി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു—ലിംഗസ്നാനം/അഭിഷേകം മുതലായവ. പ്രത്യേക അനുഷ്ഠാനമായി പുഷ്കരതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് നിയമാചാരവും നിയന്ത്രിതാഹാരവും പാലിച്ച് ഒരു മാസം തുടർച്ചയായി പൂജിച്ചാൽ പ്രതിദിന പുണ്യം അശ്വമേധത്തേക്കാൾ അധികമെന്ന് ഫലം. മാഘമാസത്തിലെ തൃതീയ തിഥിയിൽ സ്ത്രീ ചെയ്ത പൂജ അവളുടെ വംശത്തിലും ശോകവും ദുര്ഭാഗ്യവും നീക്കുമെന്നു പറയുന്നു. അവസാനം ഈ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കുന്നത് പാപനാശകവും മംഗളപ്രദവും ആണെന്ന ഫലശ്രുതി ഉണ്ട്.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि जानकीश्वरमुत्तमम् । रामेशान्नैऋते भागे धनुस्त्रिंशकसंस्थितम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! തുടർന്ന് രാമേശ്വരത്തിന്റെ നൈഋത്യ ഭാഗത്ത്, മുപ്പത് ധനുസ്സിന്റെ അകലത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഉത്തമ ജാനകീശ്വരനിലേക്കു പോകണം।
Verse 2
पापघ्नं सर्वजंतूनां जानक्याऽराधितं पुरा । प्रतिष्ठितं विशेषेण सम्यगाराध्यशंकरम्
ഇത് എല്ലാ ജീവികളുടെയും പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. പൂർവകാലത്ത് ജാനകി (സീത) ഇതിനെ ആരാധിച്ചു; ശങ്കരനെ വിധിപൂർവ്വം പ്രസാദിപ്പിച്ച് പ്രത്യേകമായി ഇത് പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു.
Verse 3
पूर्वं तस्यैव लिंगस्य वसिष्ठेशेति नाम वै । तत्पश्चाज्जानकीशेति त्रेतायां प्रथितं क्षितौ
മുമ്പ് അതേ ലിംഗം ‘വസിഷ്ഠേശ’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു; പിന്നീട് ത്രേതായുഗത്തിൽ ഭൂമിയിൽ അത് ‘ജാനകീശ’ എന്നായി പ്രസിദ്ധമായി.
Verse 4
ततः षष्टिसहस्राणि वालखिल्या महर्षयः । तत्र सिद्धिमनुप्राप्तास्तेन सिद्धेश्वरेति च
അതിന് ശേഷം അറുപതിനായിരം വാലഖില്യ മഹർഷിമാർ അവിടെ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു; അതുകൊണ്ട് അത് ‘സിദ്ധേശ്വരൻ’ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 5
ख्यातं कलौ महादेवि युगलिंगं महाप्रभम् । तद्दृष्ट्वा मुच्यते पापैर्दुःखदौर्भाग्यसंभवैः
ഹേ മഹാദേവി, കലിയുഗത്തിൽ ഇത് മഹാപ്രഭമായ ‘യുഗലിംഗം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇതിന്റെ ദർശനം മാത്രത്താൽ ദുഃഖവും ദൗർഭാഗ്യവും ജനിപ്പിക്കുന്ന പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 6
यस्तं पूजयते भक्त्या नारी वा पुरुषोऽपि वा । संस्नाप्य विधिवद्भक्त्या स मुक्तः पातकैर्भवेत्
സ്ത്രീയോ പുരുഷനോ ആയാലും, ആരെങ്കിലും ആ ലിംഗത്തെ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുകയും വിധിപൂർവ്വം ഭക്തിയോടെ അഭിഷേകസ്നാനം നടത്തുകയും ചെയ്താൽ, അവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
Verse 7
स्नात्वा च पुष्करे तीर्थे यस्तल्लिगं प्रपूजयेत् । नियतो नियताहारो मासमेकं निरन्तरम्
പുഷ്കര തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ആരെങ്കിലും ആ ലിംഗത്തെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ, നിയന്ത്രിതനായി നിയന്ത്രിതാഹാരത്തോടെ ഒരു മാസം നിരന്തരമായി—
Verse 8
दिनेदिने भवेत्तस्य वाजिमेधाधिकं फलम् । माघे मासि तृतीयायां या नारी तं प्रपूजयेत् । तदन्वयेऽपि दौर्भाग्यं दुःखं शोकश्च नो भवेत्
ദിവസംതോറും അവന് അശ്വമേധയാഗത്തേക്കാളും മഹത്തായ ഫലം ലഭിക്കുന്നു. മാഘമാസത്തിലെ തൃതീയ തിഥിയിൽ ഏത് സ്ത്രീ അവനെ പൂജിക്കുന്നുവോ, അവളുടെ വംശത്തിലും ദുര്ഭാഗ്യം, ദുഃഖം, ശോകം എന്നിവ ഉദിക്കുകയില്ല.
Verse 9
इति ते कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । श्रुतं हरति पापानि सौभाग्यं संप्रयच्छति
ഹേ ദേവി! ഇങ്ങനെ പാപനാശകമായ മഹാത്മ്യം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇത് ശ്രവിച്ചാൽ പാപങ്ങൾ അകന്നു, സൗഭാഗ്യം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 113
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये जानकीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोदशोत्तरशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ ഭാഗത്തിൽ ‘ജാനകീശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന നാമമുള്ള നൂറ്റിപതിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.