Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 68

म्लेच्छ देशे शुभे वापि चक्रांको दृश्यते यदि । तत्र चैव हरिक्षेत्रं मुक्तिदं नात्र संशयः

mleccha deśe śubhe vāpi cakrāṃko dṛśyate yadi | tatra caiva harikṣetraṃ muktidaṃ nātra saṃśayaḥ

മ്ലേച്ഛദേശത്തായാലും ശുഭപ്രദേശത്തായാലും—ചക്രാങ്കം ദൃശ്യമാകുന്നിടം അതുതന്നെ ഹരിക്ഷേത്രമായി, മോക്ഷം നൽകുന്നു; സംശയമില്ല.

म्लेच्छin a mleccha (foreign)
म्लेच्छ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootम्लेच्छ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifying देशे)
देशेcountry/region
देशे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
शुभेauspicious
शुभे:
Adhikarana (Location qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifying देशे)
वाor
वा:
Connector (समुच्चय/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle: or)
अपिeven/also
अपि:
Emphasis/Addition (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थ-अव्यय (particle: also/even)
चक्रांकःthe discus-mark
चक्रांकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक) + अङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः—तत्पुरुष (चक्रस्य अङ्कः)
दृश्यतेis seen
दृश्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
यदिif
यदि:
Condition (शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्त-अव्यय (conditional conjunction: if)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Adverbial location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: there)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction: and)
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle: indeed/only)
हरिक्षेत्रम्Hari’s sacred field
हरिक्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः—तत्पुरुष (हरेः क्षेत्रम्)
मुक्तिदम्granting liberation
मुक्तिदम्:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक) + द (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दा)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः—तत्पुरुष (मुक्तिं ददाति इति); विशेषणम् (qualifying हरिक्षेत्रम्)
no/not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अत्रhere/in this
अत्र:
Adhikarana (Adverbial location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: here/in this matter)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

Narrative voice (contextual Purāṇic narrator within Dvārakā Māhātmya; specific speaker not explicit in this excerpt)

Tirtha: Harikṣetra (wherever cakrāṅka is seen)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A traveler in a distant land encounters a cakra emblem on a shrine/flag; the surrounding landscape subtly transforms—lotuses bloom, light descends—signifying Harikṣetra arising there.

H
Hari
H
Harikṣetra
C
Cakrāṅka

FAQs

A place becomes sanctified through Viṣṇu’s sacred sign; divine association, not geography alone, is said to confer liberating merit.

The verse speaks generally of Harikṣetra wherever the cakrāṅka is present, within the broader Dvārakā Māhātmya context.

Recognition/acceptance of the cakrāṅka (discus-mark) as a sanctifying sign; no specific dāna/snānā is stated in this verse.