Adhyaya 7

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठा रथांगाख्यं महोदधिम् । चक्रांका यत्र पाषाणा दृश्यंते मुक्तिदायकाः

ശ്രീ പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! തുടർന്ന് ‘രഥാംഗ’ എന്നു വിളിക്കുന്ന മഹാസമുദ്രത്തിലേക്കു പോകണം; അവിടെ ചക്രചിഹ്നമുള്ള പാറകൾ ദർശനമാകും—അവ മോക്ഷദായിനികൾ.

Verse 2

यैः पूज्यते जगन्नाथः प्रत्यहं भाव संयुतैः । सदा नेत्रैरनिमिषैर्वीक्ष्यते च जनार्दनः

ഭക്തിഭാവസമ്പന്നരായി പ്രതിദിനം ജഗന്നാഥനെ പൂജിക്കുന്നവർ, ജനാർദനനെ സദാ ഇമചിമ്മാത്ത കണ്ണുകളാൽ ദർശിക്കുന്നു.

Verse 3

यच्च साक्षाद्भगवता दृष्टं कृष्णेन दृष्टितः । तत्तीर्थं सर्वपापघ्नं चक्राख्यं परमं हरेः

സ്വയം ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ തന്റെ ദൃഷ്ടിയാൽ നേരിട്ട് കണ്ട ആ സ്ഥലമാണ് ഹരിയുടെ പരമ ‘ചക്ര’ നാമ തീർത്ഥം; അത് സർവ്വപാപനാശിനി.

Verse 4

यस्य प्रसिद्धिः परमा त्रैलोक्ये सचराचरे । प्रयागादधिकं यच्च मुक्तिदं ह्यस्ति पावनम्

അതിന്റെയീ പ്രശസ്തി ചരാചരസഹിതം ത്രിലോകത്തിലും പരമമാണ്; കൂടാതെ അത് പ്രയാഗത്തേക്കാളും അധികം പാവനവും മോക്ഷദായകവുമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 5

सुरैरपि प्रपूज्यंते यत्रांगानि शरीरिणाम् । अंकितानि च चक्रेण षण्मासान्नात्र संशयः

അവിടെ ദേവന്മാരും പോലും ദേഹധാരികളുടെ ആ അവയവങ്ങളെ പരമമായി പൂജിക്കുന്നു; അവ ആറുമാസത്തിനകം ചക്രചിഹ്നംകൊണ്ട് അങ്കിതമാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 6

यद्दृष्ट्वा मुच्यते पापात्प्रसंगेनापि मानवः । तत्तीर्थं सर्वतीर्थानां पावनं प्रवरं स्मृतम्

ഏത് തീർത്ഥം വെറും ദർശനമാത്രത്താൽ, ആകസ്മികമായാലും, മനുഷ്യനെ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുമോ—ആ തീർത്ഥം സർവ്വതീർത്ഥങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ പാവനമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 7

तत्र गत्वा द्विजश्रेष्ठाः प्रक्षाल्य चरणौ मुदा । करौ चास्यं चैव पुनः प्रणमेद्दंडवत्पुनः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ! അവിടെ ചെന്നു സന്തോഷത്തോടെ പാദങ്ങളും കൈകളും മുഖവും കഴുകി, പിന്നെ ദണ്ഡവത് ആയി വീണ്ടും നമസ്കരിക്കണം।

Verse 8

प्रणिपत्य गृहीत्वार्घ्यं पंचरत्नसमन्वितम् । सपुष्पाक्षतगंधैश्च फलहेमसुचंदनैः

നമസ്കരിച്ചു പഞ്ചരത്നസമന്വിതമായ അർഘ്യം കൈക്കൊണ്ട്, പുഷ്പം, അക്ഷതം, ഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, ഫലം, സ്വർണം, ഉത്തമ ചന്ദനം എന്നിവയോടുകൂടെ അർപ്പിക്കണം।

Verse 9

संपन्नमर्घ्यमादाय मंत्रमेतमुदीरयेत् । प्रत्यङ्मुखः सुनियतः संमुखो वा महोदधेः

സുസജ്ജമായ അർഘ്യം കൈക്കൊണ്ട് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം—നിയമത്തോടെ പടിഞ്ഞാറോട്ട് മുഖം തിരിച്ച്, അല്ലെങ്കിൽ മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ നേരെ മുഖം ചെയ്ത്।

Verse 10

ॐ नमो विष्णु रूपाय विष्णुचक्राय ते नमः । गृहाणार्घ्यं मया दत्तं सर्वकामप्रदो भव

ഓം വിഷ്ണുരൂപത്തിന് നമസ്കാരം; വിഷ്ണുചക്രത്തിന് നമസ്കാരം. ഞാൻ അർപ്പിച്ച അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ; സർവകാമപ്രദനായിരിക്കണമേ.

Verse 11

अग्निश्च तेजो मृडया च रुद्रो रेतोधा विष्णुरमृतस्य नाभिः । एतद्ब्रुवन्वाडवाः सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत पतिं नदीनाम्

‘അഗ്നി അതിന്റെ തേജസ്സാണ്; രുദ്രൻ അതിന്റെ കൃപാശക്തിയാണ്; വിഷ്ണു അതിന്റെ ജീവബീജം, അതു അമൃതത്തിന്റെ നാഭിയാണ്.’ ഹേ ഋഷിമാരേ, ഈ സത്യവാക്യം ഉച്ചരിച്ച് പിന്നെ നദീനാഥനിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 12

मृदमालभ्य सजलां विप्रा देवकरच्युताम् । धारयित्वा तु शिरसा स्नानं कुर्य्याद्यथाविधि

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ദേവന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് വീണ ഈർപ്പമുള്ള മണ്ണ് എടുത്ത്, അത് ശിരസ്സിൽ ധരിച്ച്, വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 13

तर्पयेच्च पितॄन्देवान्मनुष्यांश्च यथाक्रमम् । तर्पयित्वा हविर्द्रव्यं प्रोक्षयित्वा च भक्तितः

ക്രമാനുസരണം പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും തർപ്പണം അർപ്പിക്കണം; അവരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയ ശേഷം ഭക്തിയോടെ ഹവിർദ്രവ്യത്തിൽ പവിത്രജലം പ്രോക്ഷണം ചെയ്യണം.

Verse 14

अश्वमेधसहस्रेण सम्यग्यष्टेन यत्फलम् । स्नानमात्रेण तत्प्रोक्तं चक्रतीर्थे द्विजोत्तमाः

ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ച ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഏതാണ്, ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ, അതേ ഫലം ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ വെറും സ്നാനമാത്രത്താൽ ലഭിക്കുന്നു എന്നു പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 15

प्रयागे यत्फलं प्रोक्तं माघ्यां माधवपूजने । स्नानमात्रेण तत्प्रोक्तं चक्र तीर्थे द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! പ്രയാഗത്തിൽ മാഘമാസത്തിൽ മാധവപൂജനത്തിന് പറയപ്പെട്ട ഫലം ഏതോ, അതേ ഫലം ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ലഭിക്കുന്നു എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 16

कारयेच्च ततः श्राद्धं पितॄणां श्रद्धयान्वितः । विश्वेदेवान्सुवर्णेन राजतेन तथा पितॄन्

അതിന് ശേഷം ശ്രദ്ധയോടെ പിതൃകൾക്കായി ശ്രാദ്ധം നടത്തിക്കൊള്ളണം; വിശ്വേദേവന്മാരെ സ്വർണ്ണത്താലും, പിതൃകളെയും വെള്ളിയാലും ആദരിക്കണം।

Verse 17

संतर्प्य भोजनेनैव वस्त्रालंकारभूषणैः । दीनान्धकृपणेभ्यश्च दानं देयं स्वशक्तितः

ഭക്ഷണംകൊണ്ട് അവരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, വസ്ത്രങ്ങളും അലങ്കാരങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും നൽകി; ദീനർ, അന്ധർ, ദരിദ്രർ എന്നിവർക്കും സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം നൽകണം।

Verse 18

चक्रतीर्थे तीर्थवरे विशेषाद्द्विजसत्तमाः । रत्नदानं प्रकुर्वीत प्रीणनार्थं जगत्पतेः

ഹേ ദ്വിജസത്തമന്മാരേ! തീർത്ഥങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ പ്രത്യേകമായി ജഗത്പതിയെ പ്രസന്നനാക്കാൻ രത്നദാനം നടത്തണം।

Verse 19

गन्त्रीमनडुहा युक्तां सर्वास्तरणसंयुताम् । सोपस्करां च दद्याद्वै विष्णुर्मे प्रीयतामिति

കാളകളാൽ യുക്തമായ വണ്ടി, എല്ലാ മറപ്പടികളോടും ആവശ്യമായ ഉപകരണങ്ങളോടും കൂടി ദാനം ചെയ്ത്—‘വിഷ്ണു എനിക്കു പ്രസന്നനാകട്ടെ’ എന്നു പറയണം।

Verse 20

सुविनीतं शीलयुतं तथा सोपस्करं हयम् । भूषयित्वा च विप्राय दद्याद्दक्षिणया सह

സുവിനീതവും ശീലസമ്പന്നവും ഉപകരണങ്ങളോടുകൂടിയ കുതിരയെ അലങ്കരിച്ച് ബ്രാഹ്മണന് യഥോചിത ദക്ഷിണയോടുകൂടെ ദാനം ചെയ്യണം।

Verse 21

एवं कृते द्विजश्रेष्ठाः कृतकृत्यो भवेन्नरः । मुक्तिं प्रयांति तस्यैव पितरस्त्रिकुलोद्भवाः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ കൃതകൃത്യനാകുന്നു; അവന്റെ ത്രികുലോത്ഭവ പിതൃദേവന്മാരും മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 22

प्रेतयोनिं गता ये च ये च कीटत्वमागताः । पच्यंते नरके ये च महारौरवसंज्ञके

പ്രേതയോണിയിൽ പോയവരും, കീടത്വം പ്രാപിച്ചവരും, ‘മഹാരൗരവ’ എന്ന നരകത്തിൽ പീഡിക്കപ്പെടുന്നവരും—

Verse 23

ते सर्वे तृप्तिमायांति चकतीर्थ प्रभावतः । श्राद्धे कृते द्विजश्रेष्ठा गयाश्राद्धफलं लभेत्

ചക്രതീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അവർ എല്ലാവരും തൃപ്തി പ്രാപിക്കുന്നു; ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവിടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ ഗയാശ്രാദ്ധഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 24

या गतिर्मातृभक्तानां यज्वनां या गतिः स्मृता । चक्रतीर्थे द्विजश्रेष्ठाः स्नात्वा तां लभते नरः

മാതൃഭക്തർക്കു സ്മരിക്കപ്പെടുന്ന ഗതിയും യജ്ഞകർതാക്കൾക്കു പറയപ്പെടുന്ന ഗതിയും—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മനുഷ്യൻ അതേ ഗതി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 25

श्राद्धं प्रशस्तं विप्रेंद्राः संप्राप्ते चंद्रसंक्षये । सूर्यग्रहे विशेषेण कुरुक्षेत्रफलं स्मृतम् । श्राद्धे स्नाने तथा दाने पितॄणां तर्पणे तथा

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! ചന്ദ്രക്ഷയം വന്നപ്പോൾ ശ്രാദ്ധം അത്യന്തം പ്രശസ്തമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് സൂര്യഗ്രഹണത്തിൽ അത് കുരുക്ഷേത്രയാത്രാഫലം നൽകുന്നതായി സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു—ശ്രാദ്ധത്തിൽ, സ്നാനത്തിൽ, ദാനത്തിൽ, പിതൃതർപ്പണത്തിലും.

Verse 26

प्रशस्तं चक्रतीर्थं च नात्र कार्य्या विचारणा

ചക്രതീർത്ഥം തീർച്ചയായും അത്യന്തം പ്രശസ്തമാണ്; ഇതിൽ ഇനി ചിന്തിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല।

Verse 27

सर्वदा पावनं विप्राश्चक्रतीर्थं न संशयः । यस्तु श्राद्धं प्रकुर्वीत यात्रायामागतो नरः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ചക്രതീർത്ഥം എപ്പോഴും പാവനമാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല. തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് വന്ന് ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ…

Verse 28

चक्रतीर्थे द्विजश्रेष्ठाः संपूज्य मधुसूदनम् । पूजितेषु द्विजेंद्रेषु विष्णुसांनिध्यमाप्नुयात्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ മധുസൂദനൻ (വിഷ്ണു)നെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, ദ്വിജേന്ദ്രന്മാരെ ആദരിച്ചാൽ, വിഷ്ണുവിന്റെ സാന്നിധ്യം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 29

वाचा कृतं कर्मकृतं मनसां समुपार्जितम् । स्नानमात्रेण तत्पापं नश्यते नात्र संशयः

വാക്കാൽ ചെയ്തതും, പ്രവൃത്തിയാൽ ചെയ്തതും, മനസ്സിൽ സമ്പാദിച്ചതുമായ പാപം—ഇവിടെ സ്നാനം മാത്രം ചെയ്താൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല।