Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

उक्त्वा बाढमिति ब्रह्मा ततः सृष्टौ मनो दधे । ससर्ज मानसात्सद्यः सनकाद्यान्कुमारकान् । उवाच वचनं ब्रह्मा प्रजाः सृजत पुत्रकाः

uktvā bāḍhamiti brahmā tataḥ sṛṣṭau mano dadhe | sasarja mānasātsadyaḥ sanakādyānkumārakān | uvāca vacanaṃ brahmā prajāḥ sṛjata putrakāḥ

“ബാഢം” എന്നു പറഞ്ഞു ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിയിൽ മനസ്സു നിർത്തി. അദ്ദേഹം മാനസത്തിൽ നിന്ന് ഉടൻ സനകാദി കുമാരന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു; “പുത്രകരേ, പ്രജകളെ സൃഷ്ടിക്കുവിൻ” എന്നു കല്പിച്ചു।

उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund), पूर्वकालिक (having said)
बाढम्certainly / agreed
बाढम्:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootबाढम् (अव्यय)
Formअव्यय, अनुमोदनार्थक (particle of assent)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण-निपात
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ततःthen
ततः:
Kala (Sequence/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रम/हेतुवाचक (then/thereupon)
सृष्टौin creation
सृष्टौ:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
मनःmind
मनः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
दधेplaced/applied
दधे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
ससर्जcreated
ससर्ज:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मानसात्from (his) mind
मानसात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (immediately)
सनकाद्यान्Sanaka and others
सनकाद्यान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसनक + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘आदि’समास (and others beginning with Sanaka)
कुमारकान्young sages/sons
कुमारकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुमारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
वचनम्words, speech
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रजाःcreatures
प्रजाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
सृजतcreate (you all)
सृजत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
पुत्रकाःO sons, dear children
पुत्रकाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), बहुवचन

Prahlāda

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Scene: Brahmā, intent on creation, manifests the four youthful Kumāras from his mind; they appear as radiant child-sages, serene and ascetic, while Brahmā instructs them to create beings.

P
Prahlāda
B
Brahmā
S
Sanaka
S
Sanandana
S
Sanātana
S
Sanatkumāra

FAQs

Spiritual lineages arise for cosmic purposes; even exalted beings are entrusted with duties within creation.

The tīrtha is not named in this verse, but the episode forms the backstory leading to Gomātī’s māhātmya at Dvārakā.

None; it narrates mānasa-sṛṣṭi and Brahmā’s command to the Kumāras.