Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

बाढमित्येव सा देवी प्रस्थिता वरुणालयम् । वसिष्ठस्त्वग्रतो याति तं गंगा पृष्ठतोऽन्वगात्

bāḍhamityeva sā devī prasthitā varuṇālayam | vasiṣṭhastvagrato yāti taṃ gaṃgā pṛṣṭhato'nvagāt

‘ബാഢം’ എന്നു പറഞ്ഞ് ആ ദേവി വരുണാലയത്തിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു. വസിഷ്ഠൻ മുന്നിൽ നടന്നു; ഗംഗ അവനെ പിന്നിൽ നിന്ന് അനുഗമിച്ചു.

बाढम्certainly; agreed
बाढम्:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootबाढम् (अव्यय/प्रातिपदिक-निपातार्थ)
Formअव्यय (निपात/स्वीकृत्यर्थः), ‘अस्तु/एवम्’ इत्यर्थे
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उक्त्यन्त-निपातः), वाक्यसमाप्त्यर्थे
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारणार्थक-निपातः)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
देवीthe goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्रस्थिताdeparted; set out
प्रस्थिता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि/भूतकाले), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्रस्थित’ = departed
वरुणालयम्Varuṇa’s abode (the sea)
वरुणालयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवरुण + आलय (प्रातिपदिकौ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वरुणस्य आलयः)
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तुbut; however
तु:
Sambandha (Contrast/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/विशेषार्थक-निपातः)
अग्रतःin front
अग्रतः:
Adhikarana (Adverbial location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्), ‘पुरतः’ इत्यर्थे
यातिgoes; proceeds
याति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
गंगाGaṅgā
गंगा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पृष्ठतःfrom behind; behind
पृष्ठतः:
Adhikarana (Adverbial location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपृष्ठतः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्), ‘पश्चात्’ इत्यर्थे
अन्वगात्followed
अन्वगात्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-गम् (धातु)
Formलुङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Narrator within the Dvārakā Māhātmya (deduced; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Purāṇic framing)

Tirtha: Gomatī–Sāgara sambandha (Gomati’s approach to the western ocean)

Type: sangam

Scene: The goddess assents and sets out; Vasiṣṭha leads, Gaṅgā follows—an orderly sacred procession toward the ocean, with the sea shimmering ahead.

V
Varuṇa
V
Vasiṣṭha
G
Gaṅgā

FAQs

Divine forces willingly submit to dharma-guiding sages, showing that sacred power is meant to serve cosmic order.

The Gomatī/river-tīrtha tradition connected to Dvārakā, introduced through Gaṅgā’s movement under Vasiṣṭha’s guidance.

None here; it is a narrative transition describing movement toward Varuṇa’s realm.