Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

चक्षुर्भद्रा तथा सीता नद्योऽन्याः पापनाशिनी । वर्तंते पूर्वदिग्भागे तीर्थैश्च षष्टिकोटिभिः

cakṣurbhadrā tathā sītā nadyo'nyāḥ pāpanāśinī | vartaṃte pūrvadigbhāge tīrthaiśca ṣaṣṭikoṭibhiḥ

ചക്ഷുർഭദ്രയും സീതയും മറ്റു പാപനാശിനി നദികളും—കിഴക്കൻ ദിക്കുഭാഗത്ത് അറുപത് കോടി തീർത്ഥങ്ങളോടുകൂടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

चक्षुर्भद्राCakṣurbhadrā (river)
चक्षुर्भद्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्षुः + भद्रा (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (नाम)
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
सीताSītā (river)
सीता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
अन्याःother
अन्याः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (नद्यः)
पापनाशिनीdestroyer of sins
पापनाशिनी:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाप + नाशिनी (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष; विशेषण (समूहवाचक/नद्यः)
वर्तन्तेexist/are found, occur
वर्तन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद
पूर्वदिग्भागेin the eastern quarter-region
पूर्वदिग्भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व + दिक् + भाग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास
तीर्थैःwith sacred places
तीर्थैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
षष्टिकोटिभिःwith sixty crores (of)
षष्टिकोटिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootषष्टि + कोटि (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्यापूर्वक-तत्पुरुष

Śrī Prahlāda (continuing narration)

Tirtha: Dvārakā tīrtha-sammelana (eastern quarter)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A directional wheel: the east filled with river-devis labeled Cakṣurbhadrā and Sītā, accompanied by countless small tīrtha-sprites/miniature shrines symbolizing ‘sixty crores’; rays of dawn light mark the eastern quarter.

C
Cakṣurbhadrā
S
Sītā (river)
T
Tīrthas

FAQs

Sin is overcome through association with purifying tīrthas, especially when they are approached in a spirit of pilgrimage and devotion.

Dvārakā as the implied center drawing innumerable pāpanāśinī rivers and tīrthas.

No explicit ritual is stated; the verse emphasizes the purificatory nature of rivers/tīrthas.