Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

ततो गच्छेत विप्रेन्द्राः कालिन्दीसर उत्तमम् । कालिन्दी सूर्यतनया सरश्चक्रे त्वनुत्तमम्

Transliteration

tato gaccheta viprendrāḥ kālindīsara uttamam | kālindī sūryatanayā saraścakre tvanuttamam

Translation

അനന്തരം, ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഉത്തമമായ കാലിന്ദീ-സരോവരത്തിലേക്ക് പോകണം. സൂര്യകുമാരി കാലിന്ദീ തന്നെയാണ് ആ അനുത്തമ സരോവരം നിർമ്മിച്ചത്.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनन्तरम् (thereafter)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; विध्यर्थः (should go)

• विप्रेन्द्राः: O best of brāhmaṇas
• विप्रेन्द्राः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (विप्राणाम् इन्द्राः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थे प्रयोगः (addressing)

• कालिन्दीसरः: the lake of Kāлиндī
• कालिन्दीसरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कालिन्दी (प्रातिपदिक) + सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (कालिन्द्याः सरः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (सरः/सरसम् अर्थे); गन्तव्य-कर्म

• उत्तमम्: excellent, best
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘कालिन्दीसरः’ इत्यस्य विशेषणम्

• कालिन्दी: Kālindī (Yamunā)
• कालिन्दी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कालिन्दी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सूर्यतनया: daughter of the Sun
• सूर्यतनया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + तनया (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (सूर्यस्य तनया), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कालिन्दी’ इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• सरः: a lake
• सरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘चक्रे’ इत्यस्य कर्म

• चक्रे: made, created
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/पर्फेक्ट), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• अनुत्तमम्: unsurpassed
• अनुत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सरः’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya narrative style within Skanda Purāṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kālindī-saras

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Viprendra-s (leading brāhmaṇas/pilgrims)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims arrive at a serene lake identified with Kālindī; the water glows as if sun-born, with lotuses and a gentle shoreline shrine-marker; a narrator addresses ‘viprendra’ pilgrims.

Characters & Entities

• Kālindī
• Sūrya
• Kālindī-saras (lake)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa presents a guided pilgrimage where each sacred water-body is revered as divinely originated and spiritually potent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kālindī-saras—an excellent sacred lake associated with Kālindī (Yamunā).

What ritualistic prescription is mentioned?

Pilgrimage instruction: ‘one should go’ (gacchet) to the lake; bathing is implied by the broader tīrtha context though not stated in this verse.