Adhyaya 15

Verse 1

प्रह्लाद उवाच श्रुत्वा तमागतं देवं ब्रह्माणं पितरं स्वकम् । सनकाद्या नमस्कर्त्तुं जग्मुः सर्वे पितामहम्

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—സ്വപിതാവായ ദേവൻ ബ്രഹ്മാവ് വന്നതായി കേട്ട് സനകാദികൾ എല്ലാവരും പിതാമഹനെ നമസ്കരിക്കാൻ പോയി।

Verse 2

तं दृष्ट्वा लोककर्त्तारं दण्डवत्प्रणताः क्षितौ । ततो दृष्ट्वा स तनयान्संगृह्य परिषस्वजे

ലോകകർത്താവിനെ കണ്ടപ്പോൾ അവർ ദണ്ഡവത്‌ ആയി ഭൂമിയിൽ പ്രണാമം ചെയ്തു. പിന്നെ അവൻ തന്റെ പുത്രന്മാരെ കണ്ടു ചേർത്തുപിടിച്ച് സ്നേഹത്തോടെ ആലിംഗനം ചെയ്തു.

Verse 3

पृष्टश्चानामयं तैस्तु पृष्ट्वा तान्समुवाच ह । आराधितो यैर्भगवान्धन्या यूयं वयं तथा

അവർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു; അദ്ദേഹം കൂടി അവരെ ചോദിച്ച ശേഷം പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾ ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചതിനാൽ നിങ്ങൾ ധന്യർ; ഞങ്ങളും അതുപോലെ ധന്യരാണ്.”

Verse 4

संसिद्धिं परमां याता भगवद्दर्शनेन हि । न ज्ञातं पुत्रकाः सम्यगज्ञानाद्बालबुद्धिभिः

“ഭഗവാന്റെ ദർശനത്തിലൂടെയേ നിങ്ങൾ പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു. എന്നാൽ മക്കളേ, അജ്ഞാനവും ബാലബുദ്ധിയും കാരണം ഇത് ശരിയായി ഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടില്ല.”

Verse 5

येनार्चितो महादेवस्तस्य तुष्यति केशवः । अनर्चिते नीलकण्ठे न गृह्णात्यर्चनं हरिः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूज्यतां नीललोहितः

മഹാദേവനെ ആരാധിച്ചവനിൽ കേശവൻ പ്രസന്നനാകുന്നു. നീലകണ്ഠനെ അർച്ചിക്കാതെ ഹരി അർപ്പിച്ച പൂജ സ്വീകരിക്കുകയില്ല. അതിനാൽ സർവ്വശ്രമത്തോടെയും നീലലോഹിതൻ (ശിവൻ) പൂജിക്കപ്പെടണം.

Verse 6

येन संपूर्णतां याति कृष्णपूजा कृता सदा । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या ब्रह्मपुत्रा ययुस्तदा

“ഇതിനാൽ സദാ ചെയ്യുന്ന കൃഷ്ണപൂജ പൂർണ്ണത പ്രാപിക്കുന്നു.” അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബ്രഹ്മപുത്രന്മാർ അപ്പോൾ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 7

देवागाराग्रतो गत्वा योगसिद्धा महर्षयः । लिंगं संस्थापयामासुः शिवभक्तिपुरस्कृता

ദേവാലയത്തിന്റെ മുൻവശത്തേക്ക് ചെന്നു യോഗസിദ്ധ മഹർഷിമാർ ശിവഭക്തിയെ മുൻനിർത്തി ശിവലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 8

संस्थाप्य शिवलिंगं ते स्नानार्थं मुनिसत्तमाः । कूपं चक्रुस्ततः सर्व ऋषयः संशितव्रताः

ശിവലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ശേഷം ആ മുനിശ്രേഷ്ഠർ സ്നാനാർത്ഥം ഒരുങ്ങി; തുടർന്ന് ദൃഢവ്രതികളായ എല്ലാ ഋഷിമാരും ഒരു കിണർ കുഴിച്ചു.

Verse 9

दृष्ट्वा तममृतप्रख्यं जलपूर्णं सुनिर्मलम् । संहृष्टा ऋषयः सर्वे साधुसाध्विति चाब्रुवन्

ആ കിണർ അമൃതസമാനമായി, ജലപൂർണ്ണവും അത്യന്തം നിർമ്മലവും ആണെന്ന് കണ്ടു എല്ലാ ഋഷിമാരും ആനന്ദിച്ച് “സാധു! സാധു!” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 10

स्थापितं शिवलिंगं च दृष्ट्वा लोकपितामहः । उवाच वचनं ब्रह्मा प्रीतः पुत्रांस्तदा द्विजाः

പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ട ശിവലിംഗം കണ്ട ലോകപിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ് പ്രസന്നനായി ആ ദ്വിജപുത്രന്മാരായ ഋഷിമാരോട് വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 11

ब्रह्मोवाच । भवद्भिर्योगसंसिद्धैर्यस्मात्संस्थापितः शिवः । तस्मात्सिद्धेश्वर इति ख्यातिं लोके गमिष्यति

ബ്രഹ്മാ പറഞ്ഞു—“യോഗസംസിദ്ധരായ നിങ്ങൾ ശിവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതിനാൽ, അദ്ദേഹം ലോകത്തിൽ ‘സിദ്ധേശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാകും.”

Verse 12

समीपे शितिकण्ठस्य कूपोयमृषिभिः कृतः । ऋषितीर्थमिति ख्यातं तस्माल्लोके भविष्यति

ശിതികണ്ഠൻ (ശിവൻ) സമീപം ഈ കിണർ ഋഷിമാർ നിർമ്മിച്ചതാണ്; അതിനാൽ ഇത് ലോകത്തിൽ ‘ഋഷിതീർത്ഥം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാകും.

Verse 13

विना श्राद्धेन विप्रेन्द्रा दानेन पितृतर्पणात् । भक्तितः स्नानमात्रेण पितृभिः सह मुच्यते

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! ശ്രാദ്ധമില്ലാതെ, ദാനമില്ലാതെ, പിതൃതർപ്പണമില്ലാതെ പോലും—ഭക്തിയോടെ വെറും സ്നാനം മാത്രമാൽ മനുഷ്യൻ പിതൃകളോടുകൂടെ മോചിതനാകുന്നു.

Verse 14

असत्यवादिनो ये च परनिन्दा परायणाः । स्नानमात्रेण शुध्यन्ति ऋषितीर्थे न संशयः

അസത്യം പറയുന്നവരും പരനിന്ദയിൽ ലീനരായവരും പോലും—ഋഷിതീർത്ഥത്തിൽ വെറും സ്നാനം മാത്രമാൽ ശുദ്ധരാകുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 15

स्नानं प्रशस्तं विषुवे मन्वादिषु तथैव च । तथा कृतयुगाद्यायां माघस्य द्विजसत्तमाः

ഹേ ദ്വിജസത്തമന്മാരേ! വിഷുവകാലങ്ങളിൽ, മന്വാദി പുണ്യദിനങ്ങളിൽ, കൃതയുഗാരംഭത്തിൽ, കൂടാതെ മാഘമാസത്തിൽ സ്നാനം വിശേഷമായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 16

शिवरात्रौ वसेद्यस्तु लिंगे सिद्धेशसंज्ञिते । स्नात्वा ऋषिकृते तीर्थे किं तस्यान्येन वै द्विजाः । गत्वा तत्र महाभागा गृहीत्वा फलमुत्तमम्

ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ! ശിവരാത്രിയിൽ ‘സിദ്ധേശ’ എന്ന ലിംഗത്തിനരികിൽ രാത്രി വസിച്ച് (ജാഗരണം ചെയ്ത്), ഋഷികൾ നിർമ്മിച്ച തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവന്—മറ്റെന്ത് പുണ്യകർമ്മം വേണം? അവിടെ ചെന്നു, ഹേ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരേ, അവൻ ഉത്തമഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 17

अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन कृत्वा च करयोः कुशान् । गृह्णंत्वर्घ्यमिमं देवा योगसिद्धा महर्षयः

വിധിപ്രകാരം അർഘ്യം അർപ്പിച്ച് കൈകളിൽ കുശം ധരിച്ചു ഇങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിക്കണം— “യോഗസിദ്ധ മഹർഷികളും ദേവഗണവും എന്റെ ഈ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കട്ടെ।”

Verse 18

ऋषितीर्थे च पापघ्ने सिद्धेश्वरसमन्विते । दत्त्वार्घ्यं मृदमालभ्य स्नानं कुर्यात्समाहितः

പാപനാശിനിയായ, സിദ്ധേശ്വരസംബന്ധമുള്ള ഋഷിതീർത്ഥത്തിൽ ആദ്യം അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, പിന്നെ പവിത്ര മണ്ണ് പുരട്ടി, സമാഹിതചിത്തത്തോടെ സ്നാനം ചെയ്യണം।

Verse 19

तर्पयेच्च पितॄन्देवान्मनुष्यांश्च यथाक्रमम् । ततः श्राद्धं प्रकुर्वीत पितॄणां श्रद्धयाऽन्वितः

അതിനുശേഷം ക്രമമായി പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും തർപ്പണം അർപ്പിക്കണം; തുടർന്ന് ശ്രദ്ധയോടെ പിതൃകൾക്കായി ശ്രാദ്ധം നടത്തണം।

Verse 20

तथा च दक्षिणां दद्याद्वित्तशाठ्यविवर्जितः । विशेषतः प्रदेयानि फलानि रसवंति च

അതുപോലെ ധനത്തിൽ കഞ്ഞുഷത്വം വിട്ട് ദക്ഷിണ നൽകണം; പ്രത്യേകിച്ച് രസമുള്ള ഉത്തമ ഫലങ്ങൾ ദാനമായി അർപ്പിക്കണം।

Verse 21

दद्याच्छयामाकनीवारान्विद्रुमं चाजिनानि च । सप्तधान्यानि शालींश्च सक्तूंश्च गुडसंयुतान्

ശ്യാമാകവും നീവാര ധാന്യങ്ങളും, വിദ്രുമം (പ്രവാളം) കൂടാതെ അജിനങ്ങൾ (ചർമ്മങ്ങൾ) ദാനമായി നൽകണം; കൂടാതെ സപ്തധാന്യങ്ങൾ, ശാലി അരി, വെല്ലം ചേർത്ത സത്തുവും അർപ്പിക്കണം।

Verse 22

गंधमाल्यानि तांबूलं वस्त्राणि च तथा पयः । एवं कृत्वा समग्रं च कृतकृत्यो भवेन्नरः

സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും പുഷ്പമാലകളും താംബൂലവും വസ്ത്രങ്ങളും പാലും കൂടി അർപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ എല്ലാം പൂർണ്ണമായി ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ കൃതകൃത്യനാകുന്നു.

Verse 23

पूजयित्वा महादेवं सिद्धेश्वरमुमापतिम् । सफलं जन्म मर्त्यस्य जीवितं च सुजीवितम्

മഹാദേവനായ സിദ്ധേശ്വരൻ, ഉമാപതിയെ ആരാധിച്ചാൽ മനുഷ്യജന്മം ഫലപ്രദമാകുന്നു; ജീവിതവും യഥാർത്ഥത്തിൽ സുജീവിതമാകുന്നു.

Verse 24

यः स्नात्वा ऋषितीर्थे तु पश्येत्सिद्धेश्वरं शिवम् । पितरस्तस्य तुष्यन्ति तुष्यन्ति च पितामहाः

ഋഷിതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് സിദ്ധേശ്വര ശിവനെ ദർശിക്കുന്നവന്റെ പിതൃകൾ തൃപ്തരാകുന്നു; പിതാമഹന്മാരും തൃപ്തരാകുന്നു.

Verse 25

अपुत्रा पुत्रिणः स्युस्ते पुत्रिणश्चापि पौत्रिणः । निर्धना धनवंतश्च सिद्धेश्वररता नराः

സിദ്ധേശ്വരനിൽ ഭക്തിയോടെ രതരായ പുരുഷന്മാർക്ക്—പുത്രരഹിതർ പുത്രവാന്മാരാകും; പുത്രവാന്മാർ പൗത്രവാന്മാരാകും; ദരിദ്രർ ധനവാന്മാരാകും.

Verse 26

दुष्कृतं याति विलयं सुकृतं च विवर्द्धते । भवेन्मनोरथावाप्तिः प्रणते सिद्धनायके

സിദ്ധനായകനോട് പ്രണാമം ചെയ്യുന്ന ഭക്തന്റെ ദുഷ്കൃത്യം നശിക്കുന്നു; സുകൃത്യം വർദ്ധിക്കുന്നു; മനോരഥസിദ്ധിയും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 27

ऋषितीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा सिद्धेश्वरं हरम् । सर्वान्कामानवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा

ഋഷിതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് സിദ്ധേശ്വര ഹരനെ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാ അഭിലാഷങ്ങളും നേടുന്നു; ഇതിൽ സംശയത്തിനോ വിചാരത്തിനോ ആവശ്യമില്ല.

Verse 28

शिवरात्र्यां विशेषेण सिद्धेशः संप्रपूजितः । यंयं कामयते कामं तं ददाति न संशयः । चिन्तामणिसमः स्वामी ह्यथवा चाक्षयो निधिः

പ്രത്യേകിച്ച് ശിവരാത്രിയിൽ സിദ്ധേശനെ വിധിപൂർവം പൂജിച്ചാൽ ഭക്തൻ ഏത് ആഗ്രഹം ആഗ്രഹിച്ചാലും അത് സംശയമില്ലാതെ അദ്ദേഹം നൽകുന്നു. ആ സ്വാമി ചിന്താമണിപോലെ, അല്ലെങ്കിൽ അക്ഷയ നിധിപോലെ.

Verse 29

श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं सर्वाघहरणं परम् । प्रयाति परमं स्थानं मानवः श्रद्धयान्वितः

സകല പാപങ്ങളും പരമമായി ഹരിക്കുന്ന ഈ പുണ്യാധ്യായം ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രവിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.