Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19
Devanagari script
मार्गे गजाश्वसंबाधे त्रस्ता सा उष्ट्रदर्शनात् । हस्तादाच्छिद्य सा धेनुर्ब्राह्मणस्य ययौ तदा
Transliteration
mārge gajāśvasaṃbādhe trastā sā uṣṭradarśanāt | hastādācchidya sā dhenurbrāhmaṇasya yayau tadā
Translation
ആനകളും കുതിരകളും തിരക്കുള്ള വഴിയിൽ ഒട്ടകത്തെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ ഭയപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ ആ ധേനു ബ്രാഹ്മണന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് വിടുതൽ നേടി ഓടിപ്പോയി.
Word by Word
मार्गेon the road
मार्गे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
गजाश्वसंबाधेin the crowding of elephants and horses
गजाश्वसंबाधे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक) + संबाध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः (गजैः अश्वैः च संबाधः यस्मिन्) — तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्रायः; here used as locative qualifier of मार्गे
त्रस्ताfrightened
त्रस्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्रस् (धातु) + त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (frightened)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
उष्ट्रदर्शनात्from seeing a camel
उष्ट्रदर्शनात्:
Apadana/Hetu (Cause/Reason)
TypeNoun
Rootउष्ट्र (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (उष्ट्रस्य दर्शनम्)
हस्तात्from (his) hand
हस्तात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
आच्छिद्यhaving snatched away
आच्छिद्य:
Kriya-visheṣaṇa (Absolutive/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + छिद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund); ‘having snatched/cut off’
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
धेनुःthe cow
धेनुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्राह्मणस्यof the Brahmin
ब्राह्मणस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
Speaker
Sūta (contextual attribution within Prabhāsa Khaṇḍa)
Characters & Entities
D
dhenu (cow)B
brāhmaṇaG
gaja (elephants)A
aśva (horses)U
uṣṭra (camel)FAQs
Even righteous acts face unforeseen disruptions; steadiness and responsible response are part of dharma.
The narrative unfolds in the Dvārakā Māhātmya milieu; the verse itself emphasizes the lived reality around sacred places—roads, travel, and protection.
None; it is a narrative turning point concerning the gifted cow.