Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

दृष्ट्वा चतुर्मुखं देवं दंडवत्प्रणताः क्षितौ । प्रणम्य देवदेवं तु स्तोत्रेण तुषुवुस्तदा

dṛṣṭvā caturmukhaṃ devaṃ daṃḍavatpraṇatāḥ kṣitau | praṇamya devadevaṃ tu stotreṇa tuṣuvustadā

ചതുര്മുഖനായ ദേവനെ കണ്ടപ്പോൾ അവർ ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്തു വീണു. ദേവദേവനെ നമസ്കരിച്ചു, അപ്പോൾ സ്തോത്രംകൊണ്ട് സ്തുതിച്ചു.

दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), पूर्वकालक्रिया (having seen)
चतुर्मुखम्four-faced
चतुर्मुखम्:
Karman (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (चत्वारि मुखानि यस्य) विशेषणम् देवम्
देवम्the god
देवम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्
दण्डवत्prostrating fully
दण्डवत्:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदण्डवत् (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: like a staff, prostrate)
प्रणताःbowed down
प्रणताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-नम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकृदन्तः (past participle/क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; कर्तृवाचकः (as predicate of subject)
क्षितौon the ground
क्षितौ:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (Locative/7th), एकवचनम्
प्रणम्यhaving saluted
प्रणम्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र-नम् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यबन्त-अव्ययम् (gerund), पूर्वकालक्रिया (having bowed)
देवदेवम्the god of gods
देवदेवम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (देवानां देवः)
तुindeed/and
तु:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle: emphasis/contrast)
स्तोत्रेणwith a hymn
स्तोत्रेण:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्तोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्
तुषुवुःthey praised/satisfied (him)
तुषुवुः:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

Narrator (contextual Purāṇic narration within Dvārakā Māhātmya)

Tirtha: Brahmaloka audience (conceptual tīrtha of counsel)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and sages (implied)

Scene: Sages lie fully prostrate on the celestial floor before four-faced Brahmā; then rise into añjali posture, chanting a hymn as Brahmā sits serene on the high seat.

B
Brahmā (Caturmukha)

FAQs

Humility and reverence—expressed through prostration and praise—prepare one to receive divine instruction.

The surrounding section is Dvārakā Māhātmya, but this verse focuses on worshipful approach to Brahmā.

Daṇḍavat-praṇāma (full prostration) and stotra (hymnic praise) are exemplified as devotional acts.