Adhyaya 28
പുലസ്ത്യ ഋഷി രാജശ്രോതാവിനോട് “മാനുഷ്യ-ഹ്രദം/മാനുഷ്യ-തീർത്ഥം” എന്ന അതിപുണ്യദായകമായ ജലതീർത്ഥത്തിന്റെ മഹിമ ഉപദേശിക്കുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യസ്ഥിതി സ്ഥിരമാകുന്നു; ഗുരുപാപഭാരമുള്ളവനും മൃഗയോണിയിലേക്കു വീഴുകയില്ല—ഇതാണ് അധ്യായത്തിന്റെ മുഖ്യവാദം. കഥയിൽ വേട്ടക്കാരാൽ ഓടിക്കളയപ്പെട്ട മാൻകൂട്ടം ആ ജലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചയുടൻ മനുഷ്യരായി മാറുകയും മുൻജന്മസ്മൃതി നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ആയുധധാരികളായ വേട്ടക്കാർ വന്ന് മാൻകളുടെ വഴി ചോദിക്കുമ്പോൾ, പുതുമനുഷ്യർ—ഈ മാറ്റം തീർത്ഥപ്രഭാവം കൊണ്ടുമാത്രമാണെന്ന് പറയുന്നു. തുടർന്ന് വേട്ടക്കാർ ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് സ്നാനം ചെയ്ത് ധാർമ്മിക “സിദ്ധി” പ്രാപിക്കുന്നു. തീർത്ഥത്തിന്റെ പാപഹരശക്തി കണ്ട ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) പൊടികൊണ്ട് നിറച്ച് അതിനെ നിഷ്പ്രഭമാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു; എങ്കിലും പരമ്പരപ്രകാരം അതിന്റെ പ്രഭാവം ക്ഷയിക്കില്ല. ബുധാഷ്ടമിയിൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ മൃഗഭാവം പ്രാപിക്കാതെ, ശ്രാദ്ധ-ദാനങ്ങളാൽ പിതൃമേധത്തിന്റെ പൂർണ്ണഫലം നേടുന്നു.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ सुपुण्यं मानुषं ह्रदम् । यत्र स्नातो नरः सम्यङ्मनुष्यो जायते सदा
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! തുടർന്ന് അതിപുണ്യകരമായ ‘മാനുഷ’ എന്ന ഹ്രദത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്താൽ ജീവൻ എപ്പോഴും മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിക്കും।
Verse 2
न तिर्यक्त्वमवाप्नोति कृत्वाऽपि बहुपातकम् । तत्राश्चर्यमभूत्पूर्वं यत्तच्छृणु नराधिप
അനേകം മഹാപാതകങ്ങൾ ചെയ്താലും അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തവൻ തിര്യക്യോനി പ്രാപിക്കുകയില്ല. അവിടെ മുൻപ് ഒരു അത്ഭുതസംഭവം ഉണ്ടായി—അത് കേൾക്കുക, ഹേ നരാധിപാ।
Verse 3
मृगयूथमनुप्राप्त व्याधव्याप्तं समन्ततः । ते मृगा भयसन्त्रस्ताः प्रविष्टा जलमध्यतः
വേട്ടക്കാരാൽ എല്ലാടവും വളയപ്പെട്ട ഒരു മാൻകൂട്ടം അവിടെ എത്തി. ഭയവിഹ്വലരായ ആ മാൻകൾ ജലത്തിന്റെ നടുവിലേക്ക് കടന്നു।
Verse 4
सद्यो मनुष्यतां प्राप्ताः पूर्वजातिस्मरास्तथा । एतस्मिन्नेव काले तु व्याधास्ते समुपागताः
ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവർ മനുഷ്യരൂപം പ്രാപിച്ചു; മുൻജന്മസ്മരണയും അവർക്കുണ്ടായി. അതേ സമയത്ത് വേട്ടക്കാരും അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു.
Verse 5
चापबाणधराः सर्वे यथा वै यमकिंकराः । पप्रच्छुश्च मृगान्भूप मानुषत्वमुपागतान्
അവർ എല്ലാവരും വില്ലും അമ്പും ധരിച്ച്, യമകിങ്കരന്മാരെപ്പോലെ തോന്നി. രാജാവേ, മനുഷ്യാവസ്ഥ പ്രാപിച്ച ആ മൃഗങ്ങളെ അവർ ചോദ്യം ചെയ്തു.
Verse 6
मृगयूथमनु प्राप्तमस्मिन्स्थाने जलाश्रये । केन मार्गेण तद्यातं वदध्वं सत्वरं हि नः । वयं सर्वे परिश्रांताः क्षुत्तृड्भ्यां च विशेषतः
ഈ ജലാശ്രയസ്ഥാനത്തേക്ക് ഞങ്ങൾ മൃഗക്കൂട്ടത്തെ പിന്തുടർന്ന് എത്തിയതാണ്. അത് ഏത് വഴിയിലൂടെ പോയി? വേഗത്തിൽ ഞങ്ങളോട് പറയുക. ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ക്ഷീണിതരാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് വിശപ്പും ദാഹവും മൂലം.
Verse 7
मनुष्या ऊचुः । वयं ते हरिणाः सर्वे मानुष्यं भावमाश्रिताः । तीर्थस्यास्य प्रभावेण सत्यमेतदसंशयम्
മനുഷ്യർ പറഞ്ഞു—ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അതേ ഹരിണങ്ങളാണ്; മനുഷ്യാവസ്ഥയെ ഞങ്ങൾ ആശ്രയിച്ചു. ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവം കൊണ്ടു ഇത് സത്യം; സംശയമില്ല.
Verse 8
पुलस्त्य उवाच । ततस्ते शबराः सर्वे त्यक्त्वा चापानि पार्थिव । कृत्वा स्नानं जले तस्मिन्सद्यः सिद्धिं गता नृप
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ, രാജാവേ, ആ ശബര വേട്ടക്കാർ എല്ലാവരും വില്ലുകൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ആ ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു, നൃപാ.
Verse 9
ततः शक्रस्तु तद्दृष्ट्वा तीर्थं पापहरं नृप । पूरयामास सर्वत्र पांसुभिर्नृपसत्तम
അപ്പോൾ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ആ പാപഹര തീർത്ഥം കണ്ടിട്ട്, ഹേ നൃപാ, ഹേ നൃപസത്തമാ, അതിനെ എല്ലാടവും പൊടിയാൽ നിറച്ചു।
Verse 10
अद्यापि मनुजास्तत्र बुधाष्टम्यां नराधिप । स्नानं ये प्रकरिष्यंति तिर्यक्त्वं न व्रजंति ते
ഹേ നരാധിപാ, ഇന്നും അവിടെ ബുധാഷ്ടമിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ തിര്യക്-യോനി, അഥവാ മൃഗജന്മം പ്രാപിക്കുകയില്ല।
Verse 11
पितृमेधफलं कृत्स्नं श्राद्धदानादवाप्नुयुः
ശ്രാദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദാനം ചെയ്താൽ അവർ പിതൃമേധ യാഗത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പ്രാപിക്കും।
Verse 28
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे मनुष्यतीर्थप्रभाव वर्णनंनामाष्टाविंशोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ മൂന്നാം അർബുദഖണ്ഡത്തിൽ ‘മനുഷ്യ തീർത്ഥപ്രഭാവവർണനം’ എന്ന ഇരുപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।