
സൂതൻ പറയുന്നു—ദുഃശീലൻ എന്ന ഒരാൾ, പെരുമാറ്റത്തിൽ ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നാലും, ഗുരുപാദസ്മരണയിൽ നിലകൊണ്ട് ഗുരുവിന്റെ നാമത്തിൽ ഒരു ശിവക്ഷേത്രം സ്ഥാപിക്കുന്നു. ആ ക്ഷേത്രം തെക്കുദിശയിലാണെന്ന് വിവരിക്കപ്പെടുകയും “നിംബേശ്വരൻ” എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭക്തിയോടെ അടിസ്ഥാനകർമ്മം നിർവഹിച്ചു, ഗുരുഭക്തിയെ തന്നെ ആശ്രയമാക്കുന്നു. അവന്റെ ഭാര്യ ശാകംഭരി തന്റെ പേരിൽ തന്നെ ദുർഗാമൂർത്തി പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ ശിവ–ദേവി സംയുക്ത തീർത്ഥസങ്കേതം രൂപപ്പെടുന്നു. ശേഷിച്ച സമ്പത്ത് പൂജയ്ക്കായി വിനിയോഗിച്ച് ദേവന്മാർക്കും ബ്രാഹ്മണർക്കും ദാനം നൽകി, തുടർന്ന് ഇരുവരും ഭിക്ഷാവൃത്തിയാൽ ജീവിക്കുന്നു. കാലക്രമത്തിൽ ദുഃശീലൻ മരിക്കുമ്പോൾ, ശാകംഭരി അചഞ്ചല മനസ്സോടെ ഭർത്താവിന്റെ ദേഹം ചേർത്തുപിടിച്ച് ചിതാഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു—ഇത് ഇവിടെ ധാർമ്മിക മാതൃകയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നതാണ്, നിയമവിധിയായി അല്ല. തുടർന്ന് ഇരുവരും ദിവ്യവിമാനത്തിൽ, ശ്രേഷ്ഠ അപ്സരസ്സുകളുടെ സേവനത്തോടെ, സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു. അവസാനം ഫലശ്രുതി പറയുന്നു—ഈ “ഉത്തമ” കഥ വായിക്കുന്നവൻ അജ്ഞാനത്തിൽ ചെയ്ത പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; ഭക്തി, ദാനം, തീർത്ഥബന്ധം എന്നിവയുടെ മഹിമ വ്യക്തമാകുന്നു.
Verse 1
सूत उवाच । दुःशीलोऽपि च तत्कृत्वा गुरोर्नाम्ना शिवालयम् । निम्बेश्वर इति ख्यातं दक्षिणां दिशमाश्रितम्
സൂതൻ പറഞ്ഞു—ദുഃശീലനും ആ കര്മ്മം ചെയ്തു ഗുരുനാമത്തിൽ ഒരു ശിവാലയം സ്ഥാപിച്ചു. അത് ‘നിംബേശ്വരൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായി ദക്ഷിണദിശയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തു.
Verse 2
चकार परया भक्त्या तत्पादाब्जमनुस्मरन् । तथा तस्य तु भार्या या नाम्ना शाकंभरी स्मृता
പരമഭക്തിയോടെ (ഭഗവാന്റെ) പാദപദ്മം അനുസ്മരിച്ച് അവൻ ആ വിധി നിർവഹിച്ചു. ‘ശാകംഭരി’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെട്ട അവന്റെ ഭാര്യയും അതുപോലെ ചെയ്തു.
Verse 3
स्वनामांका तत्र दुर्गा तथा संस्थापिता तया । ततस्तु तद्धनं ताभ्यां किचिच्छेषं व्यवस्थितम्
അവിടെ അവൾ സ്വന്തം നാമം ചേർത്ത ദുർഗാദേവിയെ സ്ഥാപിച്ചു. തുടർന്ന് അവരുടെ ധനത്തിൽ നിന്ന് അല്പം മാത്രം ശേഷിപ്പായി ആ ഇരുവരും സൂക്ഷിച്ചു.
Verse 4
पूजार्थं देवताभ्यां च ब्राह्मणेभ्यः समर्पितम् । भिक्षाभुजौ ततो जातौ दम्पती तौ ततः परम्
പൂജാർത്ഥം ആ ധനം ദേവതകൾക്ക് അർപ്പിക്കുകയും ബ്രാഹ്മണർക്കും ദാനമായി സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ആ ദമ്പതികൾ ഭിക്ഷയാൽ ജീവിച്ചു.
Verse 5
कस्यचित्त्वथ कालस्य दुःशीलो निधनं गतः
കുറച്ച് കാലത്തിന് ശേഷം ദുഃശീലൻ മരണപ്പെട്ടു.
Verse 6
शाकंभर्यपि तत्कायं गृहीत्वा हव्यवाहनम् । प्रविष्टा नृपशार्दूल निर्विकल्पेन चेतसा
ശാകംഭരിയും അവന്റെ ദേഹം ധരിച്ചു ഹവ്യവാഹന അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; ഹേ നൃപശാർദൂല, അവളുടെ ചിത്തം നിർവികൽപമായിരുന്നു।
Verse 7
ततो विमानमारुह्य वराप्सरःसुसेवितम् । गतौ तौ द्वावपि स्वर्गं संप्रहृष्टतनूरुहौ
പിന്നീട് ശ്രേഷ്ഠ അപ്സരസ്സുകൾ സേവിക്കുന്ന വിമാനം കയറി, അവർ ഇരുവരും സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി; ആനന്ദത്തിൽ രോമാഞ്ചിതരായി।
Verse 8
एतं दुःशीलजं यस्तु पठेदाख्यानमुत्तमम् । स सर्वैर्मुच्यते पापैरज्ञानविहितैर्नृप
ഹേ നൃപാ! ദുശ്ശീലജന്യമായ ഈ ഉത്തമാഖ്യാനം ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താൽ, അജ്ഞാനവശാൽ ചെയ്ത എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും അവൻ മോചിതനാകും।
Verse 275
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये निम्बेश्वरशाकंभर्युत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चसप्तत्युत्तरद्विशततमोद्भयायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘നിംബേശ്വര-ശാകംഭരി-ഉത്പത്തി-മാഹാത്മ്യ-വർണനം’ എന്ന 275-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।