Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

यस्तस्यां कुरुते श्राद्धं संप्राप्ते दक्षिणायने । सोऽश्वमेधफलं प्राप्य पितृलोके महीयते

yastasyāṃ kurute śrāddhaṃ saṃprāpte dakṣiṇāyane | so'śvamedhaphalaṃ prāpya pitṛloke mahīyate

ദക്ഷിണായനം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ അവിടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിച്ച് പിതൃലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
तस्याम्in that (place)
तस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (refers to कूपिका/तीर्थ)
कुरुतेdoes/performs
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (कृञ् करणे; धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
संप्राप्तेwhen (it is) arrived
संप्राप्ते:
Adhikarana (Temporal locus/कालाधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम् + √प्राप् (प्रापॢ प्राप्तौ; धातु) → संप्राप्त (कृदन्त)
Formकृदन्त; भूतकृदन्त (past participle, active sense); सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (सप्तमी-सम्बन्धे)
दक्षिणायनेin the southern solstice (dakṣiṇāyana)
दक्षिणायने:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिणायन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (correlative)
अश्वमेध-फलम्the fruit of the Aśvamedha
अश्वमेध-फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअश्वमेध (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (अश्वमेधस्य फलम्)
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √आप् (आपॢ प्राप्तौ; धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया
पितृ-लोकेin the world of the ancestors
पितृ-लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (पितॄणां लोकः)
महीयतेis honored/glorified
महीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√मह् (महँ पूजायाम्; धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (is honored)

Sūta (deduced from immediate narrative context in this adhyāya)

Tirtha: Ānarttīya-taḍāga tīrtha (śrāddha-sthāna)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: At the pond’s bank, a householder performs śrāddha: darbha spread, piṇḍa offerings, water libations; brāhmaṇas seated; the sun’s southern movement symbolized by a descending solar disc.

P
Pitṛs
D
Dakṣiṇāyana
A
Aśvamedha

FAQs

Ancestral rites performed at a praised tīrtha, at the proper seasonal time, yield extraordinary merit and uplift one’s lineage.

The verse refers to “that” sacred place discussed in this chapter—identified in the surrounding verses as the Ānarta Tīrtha / Ānartīya Taḍāga.

Performing śrāddha at the tīrtha specifically when dakṣiṇāyana has commenced.