Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

कुमारो ह्यपरः शंभुर्येन सर्वमिदं ततम् । तपसा तोषितः शंभुर्ददाति परमं पदम्

kumāro hyaparaḥ śaṃbhuryena sarvamidaṃ tatam | tapasā toṣitaḥ śaṃbhurdadāti paramaṃ padam

കുമാരൻ ശംഭുവിന്റെ മറ്റൊരു രൂപമാണ്; അവനാൽ ഈ സർവ്വജഗത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. തപസ്സാൽ പ്രസന്നനായ ശംഭു ഭക്തന് പരമപദം ദാനം ചെയ്യുന്നു.

कुमारःKumāra (Skanda)
कुमारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
हिindeed
हि:
Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; अर्थे—खलु/नूनम् (indeed)
अपरःother, another
अपरः:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)
शंभुःŚambhu (Śiva)
शंभुः:
Karta (Subject/कर्ता) (apposition to कुमारः)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
येनby whom/through whom
येन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)
सर्वम्all
सर्वम्:
Viśeṣaṇa (modifier of इदम्)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
इदम्this (universe)
इदम्:
Karma/Adhikaraṇa in passive sense (object-like subject/कर्मवत् कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
ततम्pervaded, spread
ततम्:
Viśeṣaṇa (predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तपसाby austerity
तपसा:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
तोषितःpleased, satisfied
तोषितः:
Karta (as qualified subject/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of शंभुः)
शंभुःŚambhu (Śiva)
शंभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ददातिgives
ददाति:
Kriyā (action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
परमम्supreme
परमम्:
Viśeṣaṇa (modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण (of पदम्)
पदम्state, abode, position
पदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Unnamed narrator continuing the discourse (deduced: Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Scene: A serene Himalayan shrine-scape: Kedāra peaks and a liṅga sanctum; Kumāra envisioned as Śiva’s own form, radiating pervasion over the cosmos; ascetics performing tapas as Śambhu bestows the ‘supreme state’.

K
Kumāra (Skanda/Kārttikeya)
Ś
Śambhu (Śiva)

FAQs

Austerity offered with devotion pleases Śiva, and divine grace grants the highest spiritual attainment.

The verse is theological rather than geographical; it sits within Kedārakhaṇḍa’s Kedāra-Himalayan sanctity.

Tapas (austerity) as a means to please Śambhu and attain the supreme state.