Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 51

Devanagari script

ये कीर्त्तयंति शुचयोऽमितभाग्ययुक्ताश्चानंत्यरूपमजरामरमादधानाः । कौमारविक्रममहात्म्यमुदारमेतदानंददायकमनोर्थकरं नृणां हि

Transliteration

ye kīrttayaṃti śucayo'mitabhāgyayuktāścānaṃtyarūpamajarāmaramādadhānāḥ | kaumāravikramamahātmyamudārametadānaṃdadāyakamanorthakaraṃ nṛṇāṃ hi

Translation

ശുചികളായി അപാര ഭാഗ്യസമ്പന്നരായി, അനന്തരൂപമായ അജരാമര തത്ത്വത്തെ ധ്യാനത്തിൽ ധരിച്ചു, കുമാരന്റെ വിക്രമത്തിന്റെ ഈ ഉദാര മഹാത്മ്യം കീർത്തിക്കുന്നവർക്ക് അത് തീർച്ചയായും ആനന്ദം നൽകുകയും മനുഷ്യരുടെ അഭീഷ്ടമനോരഥങ്ങൾ സഫലമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।

Word by Word

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध-सूचक सर्वनाम

• कीर्त्तयन्ति: praise, glorify
• कीर्त्तयन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (धातु; √कीर्त्/कीर्तय्)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• शुचयः: pure
• शुचयः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ये’ इत्यस्य विशेषणम्

• अमितभाग्ययुक्ताः: endowed with immeasurable fortune
• अमितभाग्ययुक्ताः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमित (प्रातिपदिक) + भाग्य (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—अमित-भाग्य-युक्त (तत्पुरुष: ‘अमितेन भाग्येन युक्ताः’)

• च: and
• च: Avyaya (Connector/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• अनन्त्यरूपम्: the form of endlessness/eternity
• अनन्त्यरूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनन्त्य (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—अनन्त्य-रूप (कर्मधारय: ‘अनन्त्यं रूपं यस्य/यत्’)

• अजरामरम्: free from old age and death; immortal
• अजरामरम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्) + जरा (प्रातिपदिक) + अमर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—अ-जरा + अमर (द्वन्द्व/समाहार-प्रायः: ‘जरारहितं च अमरं च’)

• आदधानाः: assuming, taking on
• आदधानाः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ + धा (धातु)
• Form: वर्तमानकाले परस्मैपद-शतृ (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• कौमारविक्रममहात्म्यम्: the greatness of Kumāra’s prowess
• कौमारविक्रममहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कौमार (प्रातिपदिक) + विक्रम (प्रातिपदिक) + महात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कौमार-विक्रम-महात्म्य (तत्पुरुष: ‘कौमारस्य विक्रमस्य महात्म्यम्’)

• उदारम्: noble, exalted
• उदारम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उदार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘एतत्’/‘महात्म्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम

• आनन्ददायकम्: giving bliss
• आनन्ददायकम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आनन्द (प्रातिपदिक) + दायक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—आनन्द-दायक (तत्पुरुष: ‘आनन्दं ददाति’)

• मनोरथकरम्: fulfilling wishes
• मनोरथकरम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनोरथ (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—मनोरथ-कर (तत्पुरुष: ‘मनोरथं करोति/पूरयति’)

• नृणाम्: of men/people
• नृणाम्: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation/षष्ठī)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• हि: indeed
• हि: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/कारणार्थक-निपात (emphatic/indeed)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kumāra-vikrama-mahātmya (within Kedāra frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pure-hearted devotees chant Skanda’s valour-mahātmya while simultaneously meditating on an infinite, radiant form—suggested by a boundless halo or cosmic body; joy flows to them like nectar, and their rightful aims blossom like lotuses.

Characters & Entities

• Kumāra (Skanda/Kārttikeya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity and devotional proclamation (kīrtana) of the deity’s greatness brings inner joy and dharmic fulfilment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra-Himalayan section broadly; the focus is on the merit of praising Kumāra within this sacred context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Kīrtana (praise/recitation) and sustained contemplation of the divine’s infinite, deathless nature.