Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 25

एको महाञ्ज्योतिरजः परेशः परापराणां परमो महात्मा । निरंतरो निर्विकारो निरीशो निराबाधो निर्विकल्पो निरीहः

eko mahāñjyotirajaḥ pareśaḥ parāparāṇāṃ paramo mahātmā | niraṃtaro nirvikāro nirīśo nirābādho nirvikalpo nirīhaḥ

അവൻ ഒരുവനേ—മഹത്തായ തേജോമയ ജ്യോതി, രജസ്സുരഹിത പരമേശ്വരൻ; പരാപരമായ എല്ലാറ്റിന്റെയും പരമാത്മാവ്. അവൻ നിരന്തരം സന്നിഹിതൻ, നിർവികാരൻ, ആശ്രയരഹിതൻ, നിരാബാധൻ, നിർവികൽപ്പൻ, നിരീഹൻ।

एकःone, single
एकः:
Predicate/Qualifier (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (महात्मा/परेशः)
महान्great
महान्:
Predicate/Qualifier (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
ज्योतिः-रजःlight and dust (radiance and matter)
ज्योतिः-रजः:
Apposition (विशेष्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक) + रजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः (ज्योतिः च रजः च)
परेशःthe supreme Lord
परेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पर-अपराणाम्of the higher and the lower (beings/things)
पर-अपराणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक) + अपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; समासः द्वन्द्वः (पराणां च अपराणां च)
परमःsupreme
परमः:
Predicate/Qualifier (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (महात्मा/परेशः)
महात्माgreat-souled one
महात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
निरन्तरःuninterrupted, continuous
निरन्तरः:
Predicate/Qualifier (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिरन्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
निर्विकारःunchanging
निर्विकारः:
Predicate/Qualifier (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्विकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
निरीशःindependent, without a ruler over him
निरीशः:
Predicate/Qualifier (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिरीश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अनीश/अनधीन-भाव)
निराबाधःunobstructed, untroubled
निराबाधः:
Predicate/Qualifier (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिराबाध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
निर्विकल्पःfree from alternatives/differentiation
निर्विकल्पः:
Predicate/Qualifier (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्विकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
निरीहःwithout desire/effort
निरीहः:
Predicate/Qualifier (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिरीह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Scene: An abstract yet traditional depiction: a radiant column of light (jyoti-stambha) emerging from a Kedāra shrine, dissolving mountains into luminous stillness; Śiva not anthropomorphic but as boundless brilliance.

Ś
Śiva (implied as Supreme)

FAQs

The ultimate reality (Śiva) is one, unborn, and changeless—remembering this leads the mind toward liberation.

The verse is doctrinal within the Kedāra setting, grounding the tirtha’s greatness in the nature of Śiva Himself.

No explicit ritual is given; it is a contemplative teaching suited for dhyāna on Śiva’s supreme attributes.