Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

तत्रागता तदा रंभा उर्वशी पुंजिकस्थली । सुम्लोचा मिश्रकेशी च सुभगा च तिलोत्तमा

Transliteration

tatrāgatā tadā raṃbhā urvaśī puṃjikasthalī | sumlocā miśrakeśī ca subhagā ca tilottamā

Translation

അവിടെ അപ്പോൾ രംഭ, ഊർവശി, പുഞ്ചികസ്ഥലി, സുമ്ലോചാ, മിശ്രകേശി, സുഭഗ, തിലോത്തമാ എന്നിവർ എത്തിച്ചേർന്നു.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adverbial (Place)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• आगताः: having come/arrived
• आगताः: Karta (Subject descriptor)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तदा: then
• तदा: Adverbial (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• रम्भा: Rambhā
• रम्भा: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: रम्भा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उर्वशी: Urvaśī
• उर्वशी: Karta (Co-subject)
• Type: Noun
• Root: उर्वशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुञ्जिकस्थली: Puñjikasthalī
• पुञ्जिकस्थली: Karta (Co-subject)
• Type: Noun
• Root: पुञ्जिकस्थली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)

• सुम्लोचा: Sumlocā
• सुम्लोचा: Karta (Co-subject)
• Type: Noun
• Root: सुम्लोचा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)

• मिश्रकेशी: Miśrakeśī
• मिश्रकेशी: Karta (Co-subject)
• Type: Noun
• Root: मिश्र (प्रातिपदिक) + केशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास (नाम)

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक (conjunction)

• सुभगा: Subhagā
• सुभगा: Karta (Co-subject)
• Type: Noun
• Root: सुभगा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम/विशेषणवत्)

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक (conjunction)

• तिलोत्तमा: Tilottamā
• तिलोत्तमा: Karta (Co-subject)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक) + उत्तमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (नाम)

Speaker

Sūta (narration; deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (frame)

Visual Art Cues

Scene: A radiant arrival tableau: Rambhā, Urvaśī, Puñjikasthalī, Sumlocā, Miśrakeśī, Subhagā, Tilottamā—each distinct in ornament, posture, and instrument—assembling in the Himalayan air.

Characters & Entities

• Rambhā
• Urvaśī
• Puñjikasthalī
• Sumlocā
• Miśrakeśī
• Subhagā
• Tilottamā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It shows how sensory beauty is marshalled as a force—yet the narrative context underscores that such allure cannot overpower supreme yogic steadiness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in the verse; the scene belongs to the Himālaya/Kedāra setting of Kedārakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.