Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चुकोप च रुषान्वितः । भार्गवः शप्तुमारेभे दैत्येंद्रं धर्म्मवत्सलम्

Transliteration

tasya tadvacanaṃ śrutvā cukopa ca ruṣānvitaḥ | bhārgavaḥ śaptumārebhe daityeṃdraṃ dharmmavatsalam

Translation

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭാർഗവൻ ക്രോധം നിറഞ്ഞ് കോപിച്ചു; ധർമ്മവത്സലനായ ദൈത്യേന്ദ്രനെ ശപിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम-विशेषणम् (qualifying ‘वचनम्’)

• वचनम्: speech/statement
• वचनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वक्रिया (Gerundial)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया (having heard)

• चुकोप: became angry
• चुकोप: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कुप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• रुषान्वितः: filled with anger
• रुषान्वितः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रुषा (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (रुषया अन्वितः)

• भार्गवः: Bhārgava (descendant of Bhṛgu)
• भार्गवः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शप्तुम्: to curse
• शप्तुम्: प्रयोजन
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु) + तुमुन् (प्रत्यय)
• Form: तुमुनन्त (infinitive), अव्ययवत्; ‘शप्तुम्’ = ‘शपनाय’

• आरेभे: began
• आरेभे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ-रभ् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• दैत्येन्द्रम्: the lord of the demons
• दैत्येन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दैत्यानाम् इन्द्रः)

• धर्म्मवत्सलम्: fond of righteousness
• धर्म्मवत्सलम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद/तत्पुरुषः (धर्मे वत्सलः) विशेषणम् (qualifying ‘दैत्येन्द्रम्’)

Speaker

Lomaśa (narrator of the episode)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi-audience (frame)

Visual Art Cues

Scene: Bhārgava (Paraśurāma/Bhṛgu-line sage) flares with anger upon hearing words; his posture sharp, eyes widened; the Daitya-lord stands composed, dharma-inclined, creating dramatic moral contrast.

Characters & Entities

• Bhārgava (Śukrācārya)
• Daityendra (unnamed here)
• Dharma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the dharmic can face harsh consequences when anger dominates; speech—especially of the powerful—shapes destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of Kedārakhaṇḍa’s narrative flow and does not directly praise a particular tīrtha by name.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes the onset of a curse (śāpa) within the story.