Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 106

शिरसस्तस्य तालुक्यखंडमेतद्वृकोदर । योजनद्वादशायामं मृदु क्षिप्तं विचूर्णितम्

śirasastasya tālukyakhaṃḍametadvṛkodara | yojanadvādaśāyāmaṃ mṛdu kṣiptaṃ vicūrṇitam

“ഹേ വൃകോദരാ, ഇത് അവന്റെ ശിരസ്സിലെ താലുവിന്റെ ഒരു ഖണ്ഡം—പന്ത്രണ്ട് യോജന നീളം—മൃദുവായി താഴെ വീണ് ചതഞ്ഞ് ചൂർണ്ണമായി.”

śirasaḥof the head
śirasaḥ:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठī)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन (neuter gen sg)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठī)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; सर्वनाम (of him/that)
tālukya-khaṇḍama piece of the palate (region)
tālukya-khaṇḍam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottālukya + khaṇḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (tālukyasya khaṇḍam = piece of the palate region)
etatthis
etat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootetat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (this)
vṛkodaraO Vṛkodara (Bhima)
vṛkodara:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvṛka + udara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन; बहुव्रीहिः (one whose belly is like a wolf; epithet)
yojana-dvādaśa-āyāmamtwelve-yojanas long
yojana-dvādaśa-āyāmam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootyojana + dvādaśa + āyāma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (measure: 'twelve-yojana in length')
mṛdusoft
mṛdu:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmṛdu (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (neuter nom/acc sg)
kṣiptamthrown
kṣiptam:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Root√kṣip (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि (thrown)
vicūrṇitampulverized, shattered
vicūrṇitam:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootvi-√cūrṇ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि (crushed to powder)

Śrī Kṛṣṇa

Type: kund

Listener: Vṛkodara (Bhīma)

Scene: Kṛṣṇa points to the reduced expanse and explains it is a crushed, softened fragment of Kumbhakarṇa’s palate, twelve yojanas long; the scene juxtaposes calm divinity with unsettling mythic anatomy.

K
Kṛṣṇa
B
Bhīma (Vṛkodara)
K
Kumbhakarṇa

FAQs

Purāṇic tradition sacralizes geography by reading cosmic history into physical forms.

A particular tīrtha-name is not specified in this verse; it explains a physical marvel tied to Kumbhakarṇa.

None.