Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10

सहसा पतितौ भूमौ स्थूणपादौ विमूर्छितौ । ततो मुहूर्तात्प्रालेय ऊर्जयंतमभाषत

sahasā patitau bhūmau sthūṇapādau vimūrchitau | tato muhūrtātprāleya ūrjayaṃtamabhāṣata

പെട്ടെന്ന് അവർ നിലത്തേക്ക് വീണു; അവരുടെ പാദങ്ങൾ തൂണുകളെപ്പോലെ കട്ടിയായി, അവർ ബോധംകെട്ടു. കുറച്ചുനേരത്തിന് ശേഷം പ്രാലേയൻ ഊർജയന്തനോട് സംസാരിച്ചു।

सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
पतितौthe two fell
पतितौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootपत् (धातु) → पतित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; कर्तरि—“(they) fell” (predicative)
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
स्थूणपादौwith legs like pillars
स्थूणपादौ:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थूण + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः—कर्मधारय (स्थूणवत् पादौ यस्य)
विमूर्छितौunconscious
विमूर्छितौ:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + मूर्छ् (धातु) → विमूर्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; “fainted/unconscious”
ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
मुहूर्तात्after a moment
मुहूर्तात्:
Apadana (Source/Time-from/अपादान)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/काल-निर्देश), एकवचन; “after a moment”
प्रालेयःPrāleya (proper name)
प्रालेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रालेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ऊर्जयन्तम्(him) reviving/strengthening
ऊर्जयन्तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootऊर्जय् (धातु) → ऊर्जयन्त् (शतृ-कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (शतृ/न्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य—(सखं/तम्) implied; “reviving/strengthening”
अभाषतspoke
अभाषत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + भाष् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Sūta (narration), with Prāleya speaking to Ūrjayanta in-scene

Type: kshetra

Scene: Two travelers suddenly fall unconscious on the ground, legs stiff like pillars; after a brief pause, one (Prāleya) speaks to the other (Ūrjayanta) as they begin to stir.

P
Prāleya
Ū
Ūrjayanta

FAQs

Human strength can fail on pilgrimage, but dharmic counsel and companionship sustain the traveler.

The immediate setting continues near the Siddhanātha/Siddhaliṅga region on the Prabhāsa route.

None; the verse transitions into a moral dialogue between companions.