Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 133

इतिरयित्वा वचनं महात्मा स नंदभद्रः सहसा तदैव । गृहाद्विनिःसृत्य जगाम पुण्यं बहूदकं भट्टरवेस्तु कुंडम्

itirayitvā vacanaṃ mahātmā sa naṃdabhadraḥ sahasā tadaiva | gṛhādviniḥsṛtya jagāma puṇyaṃ bahūdakaṃ bhaṭṭaravestu kuṃḍam

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ മഹാത്മാവ് നന്ദഭദ്രൻ അന്നുതന്നെ പെട്ടെന്ന് ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു, പുണ്യപ്രദമായ ബഹൂദകം—ഭട്ടരവിയുടെ പവിത്ര കുണ്ഡത്തിലേക്ക്—പോയി.

इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपातः
ईरयित्वाhaving uttered / having spoken
ईरयित्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootईरय् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्तः (gerund/absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया
वचनम्words / statement
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् आत्मा यस्य)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
नन्दभद्रःNandabhadra
नन्दभद्रः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootनन्दभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम; कर्मधारय-सम्भावना (नन्दः च भद्रः)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formरीत्यर्थ-अव्ययम् (adverb: suddenly/quickly)
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshaṇa (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (then)
एवindeed / just
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपातः
गृहात्from the house
गृहात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्
विनिःसृत्यhaving gone out
विनिःसृत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootनि-√सृ (धातु) उपसर्गाः वि-नि-
Formल्यप्/क्त्वा-अर्थे अव्यय-कृदन्तः (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
जगामwent
जगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
पुण्यम्holy
पुण्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कुंडम् इति विशेषणम्
बहूदकम्abounding in water
बहूदकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (बहु उदकं यस्मिन्)
भट्टरवेःof Bhattaravi
भट्टरवेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभट्ट + रवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (भट्टस्य रविः)
तुindeed / but
तु:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-निपातः (particle: but/indeed)
कुण्डम्pond / sacred tank
कुण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa) in Māheśvarakhaṇḍa context (deduced)

Tirtha: Bahūdaka (Bhaṭṭaravi-kuṇḍa)

Type: kund

Scene: Nandabhadra, energized, exits his house at once; he walks toward a forested sacred pond with steps (ghāṭa) and clear water; a small shrine or liṅga near the bank; pilgrims with water pots gather.

N
Nandabhadra
B
Bahūdaka-kuṇḍa
B
Bhaṭṭaravi

FAQs

When faith awakens, one should promptly seek holy places and acts that increase puṇya, rather than delaying.

Bahūdaka-kuṇḍa (also linked here with Bhaṭṭaravi), presented as a meritorious sacred tank.

The verse implies tīrtha-yātrā (pilgrimage) to the kuṇḍa; specific rites (snāna, dāna) are not stated here.