Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

तस्मादेतत्त्वया जाप्यं परं स्वस्त्ययनं महत् । तथा ममाग्रे कुंडं च कुरु स्नानार्थमुत्तमम्

Transliteration

tasmādetattvayā jāpyaṃ paraṃ svastyayanaṃ mahat | tathā mamāgre kuṃḍaṃ ca kuru snānārthamuttamam

Translation

അതുകൊണ്ട് നീ ഈ പരമവും മഹത്തുമായ സ്വസ്ത്യയന മന്ത്രം ജപിക്കണം; കൂടാതെ എന്റെ മുമ്പിൽ സ്നാനാർത്ഥം ഒരു ഉത്തമ കുണ്ഡവും നിർമ്മിക്കണം।

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात् इति तद्धित/सर्वनाम-रूपेण हेत्वर्थे अव्ययप्रयोगः (ablatival adverb: therefore)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/कर्ता-करणभाव)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया विभक्तिः, एकवचनम् (instrumental)

• जाप्यम्: to be recited (as japa)
• जाप्यम्: Karma (Object complement: to be done)
• Type: Adjective
• Root: जप् (धातु) + यत् (प्रत्यय; भाव्य/कर्तव्य)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/कर्तव्यतार्थक) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘जाप्य’ = जपनीयम्

• परम्: supreme
• परम्: Karma (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• स्वस्त्ययनम्: auspicious benediction/rite
• स्वस्त्ययनम्: Karma (Object/apposition to एतत्)
• Type: Noun
• Root: स्वस्ति (अव्यय/प्रातिपदिक) + अयन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (स्वस्त्ययन = auspicious rite/benediction); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• महत्: great
• महत्: Karma (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• तथा: also/likewise
• तथा: Sambandha
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: एवम्-अर्थक क्रियाविशेषणम्

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; षष्ठी विभक्तिः, एकवचनम्

• अग्रे: in front (of me)
• अग्रे: Adhikarana (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययप्रयोगः (locative adverb)

• कुण्डम्: a pit/basin (kunda)
• कुण्डम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• कुरु: make, do
• कुरु: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), परस्मैपद; मध्यमपुरुषः, एकवचनम्

• स्नानार्थम्: for bathing
• स्नानार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: स्नान (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-तत्पुरुषः (स्नानस्य अर्थः = for bathing); अव्ययप्रयोगः (accusative of purpose)

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Karma (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; कुण्डम् इति कर्मपदस्य विशेषणम्

Speaker

Bhānu/ Bhāskara (the Sun), inferred from immediate context (next verses mention Bhānu giving boons)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svastyayana-kuṇḍa (name implied by function; explicit naming occurs next verse contextually)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A deity or radiant divine presence issues instruction: recite the great svastyayana and construct a pristine bathing pond/kuṇḍa before the deity; attendants begin digging and consecrating.

Characters & Entities

• Svastyayana
• Kuṇḍa
• Bhānu (Sun)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Auspicious recitation (svastyayana) and establishing a sacred bathing place are presented as dharmic acts that generate well-being and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A sacred kuṇḍa to be created for ritual bathing is introduced; the later verses identify it with Bhānu/Bhaṭṭāditya’s kuṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Japa of a “svastyayana” prayer and the making of a kuṇḍa specifically for snāna (ritual bath).