Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 90

मत्वा सुरान्स्वकानेव जघ्ने घोरास्त्रलाघवात् । कालनेमी रुषाविष्टः कृतांत इव संक्षये

matvā surānsvakāneva jaghne ghorāstralāghavāt | kālanemī ruṣāviṣṭaḥ kṛtāṃta iva saṃkṣaye

ദേവന്മാരെ സ്വന്തം പക്ഷക്കാരെന്നു കരുതി അദ്ദേഹം ഭീകരായുധങ്ങളുടെ വേഗപ്രയോഗത്തോടെ അവരെ വീഴ്ത്തി. ക്രോധാവേശത്തിലായ കാലനേമി സംഹാരകാലത്ത് കൃതാന്തനെപ്പോലെ ഉഗ്രനായി.

matvāhaving thought
matvā:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootman (मन् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having thought/considered’
surānthe gods
surān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
svakānhis own
svakān:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण (agreeing with surān)
ivaas if
iva:
Sambandha (simile marker)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक (comparative ‘as if/like’)
jaghnestruck / slew
jaghne:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Roothan (हन् धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
ghorāstralāghavātdue to the swiftness/skill of terrible weapons
ghorāstralāghavāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootghora (प्रातिपदिक) + astra (प्रातिपदिक) + lāghava (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुषः (घोरैः अस्त्रैः लाघवम्/लाघवात्) हेत्वर्थे
kālanemīKālanemi
kālanemī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkālanemi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (proper noun)
ruṣāwith anger
ruṣā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootruṣ (रुष् धातु) → ruṣā (प्रातिपदिक, भाववाचक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘क्रोधेन’ (instrumental of manner)
āviṣṭaḥovercome / possessed
āviṣṭaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootā + viś (विश् धातु) → āviṣṭa (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (possessed/overcome)
kṛtāntaḥDeath (Yama)
kṛtāntaḥ:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootkṛta (कृदन्त/प्रातिपदिक) + anta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; रूढि-समासः (कृतान्तः = यम/मृत्यु)
ivalike
iva:
Sambandha (simile marker)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक
saṃkṣayeat the time of destruction
saṃkṣaye:
Adhikarana (Location/अधिकरण; temporal)
TypeNoun
Rootsaṃkṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa) (deduced)

Listener: Pāṇḍuputra

Scene: Kālanemi, blinded by fury and illusion, attacks those he mistakes for allies; the battlefield shows tragic chaos—fallen figures, whirling weapons, a looming ‘pralaya’ mood.

K
Kālanemi
D
Devas
K
Kṛtānta

FAQs

Delusion (moha) combined with anger (krodha) destroys discrimination and leads to self-ruin.

None mentioned.

None.