Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 82

तां शापाभिमुखीं दृष्ट्वा शैलः पुरुषाविग्रहः । उवाच तां वरारोहां त्वरयाथ सुलोचनाम्

tāṃ śāpābhimukhīṃ dṛṣṭvā śailaḥ puruṣāvigrahaḥ | uvāca tāṃ varārohāṃ tvarayātha sulocanām

അവൾ ശാപം ഉച്ചരിക്കാൻ ഒരുങ്ങുന്നതു കണ്ട ശൈലൻ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചു ആ വരാരോഹിണിയായ സുലോചനയോട്—“വേഗം ചെയ്യരുത്/ഉടൻ ശമിക്കൂ” എന്നു പറഞ്ഞു।

ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular
शापाभिमुखीम्facing (to utter) a curse
शापाभिमुखीम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootशाप (प्रातिपदिक) + अभिमुखी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (शापे अभिमुखी) — Accusative singular, qualifying ताम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (gerund/absolutive) — having seen
शैलःthe mountain (Śaila)
शैलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
पुरुषाविग्रहःhaving a human form
पुरुषाविग्रहः:
Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक) + विग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (पुरुषस्य विग्रहः/आकृतिः) — Nominative singular, apposition to शैलः
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम् — Perfect, 3rd sg.
ताम्to her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular
वरारोहाम्O fair-thighed/beautifully formed woman
वरारोहाम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक) + आरोहा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (वरम् आरोहति/वर-आरोहा) — Accusative singular, qualifying ताम्
त्वरयquickly
त्वरय:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्वरय (अव्यय)
Formआज्ञार्थक-अव्यय/क्रियाविशेषण (hastily/quickly); पाठभेदे 'त्वरया' (त्वरा-तृतीया) सम्भवः
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse link/अनन्तर)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-निपात (then/now)
सुलोचनाम्O beautiful-eyed one
सुलोचनाम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/पूर्वपद) + लोचना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः कर्मधारयः (सु-लोचना) — Accusative singular, qualifying ताम्

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Scene: A mountain-spirit/personified Śaila steps forth as a dignified man from swirling elements; the woman stands poised, curse on her lips, as the scene freezes at the moment of recognition and urgent counsel.

Ś
Śaila

FAQs

Spiritual power (from tapas) compels even antagonists to negotiate; speech and restraint become decisive.

No specific tīrtha is named in the provided verse.

None; the verse sets up a dialogic turning point around the act of pronouncing a śāpa.