Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 46

सर्वतीर्थमयी पूर्वं महीनाम महानदी । किं पुनर्यः समायोगस्तस्याश्च सरितां पतेः

sarvatīrthamayī pūrvaṃ mahīnāma mahānadī | kiṃ punaryaḥ samāyogastasyāśca saritāṃ pateḥ

‘മഹീ’ എന്ന മഹാനദി ആദ്യം മുതലേ സർവതീർത്ഥമയി; അപ്പോൾ നദികളുടെ അധിപൻ (സമുദ്രം) കൂടെയുള്ള അവളുടെ സംഗമം എത്ര മഹാപുണ്യകരം!

सर्वतीर्थमयीconsisting of all sacred fords
सर्वतीर्थमयी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + मयट् (मय-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष: सर्वाणि तीर्थानि यस्यां सन्ति/यया मयः (consisting of all tīrthas)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय/नपुंसक-रूप)
Formकालवाचक-अव्यय (formerly/at first)
महीनामMahīnāma
महीनाम:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहीनाम् (प्रातिपदिक: नदी-नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
महानदीgreat river
महानदी:
Karta (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + नदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय: महती नदी (great river)
किम्what
किम्:
Sambandha (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle: 'what?')
पुनःthen again, moreover
पुनः:
Sambandha (Discourse adverb/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (again/further/moreover)
यःwhich (that)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)
समायोगःconfluence, union
समायोगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसम्+आ+युज् (धातु) → योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
तस्याःof her (of that river)
तस्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
सरिताम्of rivers
सरिताम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
पतेःof the lord (of rivers)
पतेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

Saṃvarta

Tirtha: Mahī-samudra-saṅgama

Type: sangam

Scene: A majestic confluence: the broad Mahī, shimmering with the essence of many tīrthas, merges into the ocean depicted as a regal 'river-lord'; subtle icons of famous tīrthas appear within the river’s waves.

M
Mahī River
O
Ocean (as saritāṃ pati, lord of rivers)
T
Tīrthas

FAQs

When an already-holy river meets the ocean, the saṅgama becomes an especially powerful locus for merit and purification.

The Mahī–Sāgara Saṅgama, praised as superior due to the union of sacred waters.

No explicit ritual is stated; the verse is a doctrinal praise of saṅgama sanctity.