Adhyaya 9

Verse 1

गौतम उवाच । भगवन्नरुणाद्रीश नामधेयानि ते भृशम् । विशेषाच्छ्रोतुमिच्छामि स्थानेऽस्मिन्सुरपूजिते

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ അരുണാദ്രീശാ! നിന്റെ അനേകം നാമങ്ങൾ ഞാൻ വിശേഷമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന ഈ സ്ഥാനത്തിൽ।

Verse 2

महेश्वर उवाच । नामानि शृणु मे ब्रह्मन्मुख्यानि द्विजसत्तम । दुर्लभान्यल्पपुण्यानां कामदानि सदा भुवि

മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! എന്റെ പ്രധാന നാമങ്ങൾ കേൾക്കുക; അവ ഭൂമിയിൽ സദാ ഇഷ്ടദായകങ്ങൾ, എന്നാൽ അല്പപുണ്യമുള്ളവർക്ക് ദുർലഭം।

Verse 3

शोणाद्रीशोऽरुणाद्रीशो देवाधीशो जनप्रियः । प्रपन्नरक्षको धीरः शिवसेवकवर्धकः

അവൻ ശോണാദ്രിയുടെ ഈശ്വരൻ, അരുണാദ്രിയുടെ ഈശ്വരൻ; ദേവാധീശൻ, ജനപ്രിയൻ—ശരണാഗതരെ കാക്കുന്ന ധീരൻ, ശിവസേവകരെ വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ।

Verse 4

अक्षिपेयामृतेशानः स्त्रीपुंभावप्रदायकः । भक्तविज्ञप्तिसंधाता दीनबंदिविमोचकः

അവൻ അക്ഷയ അമൃതത്തിന്റെ ഈശാനൻ, സ്ത്രീത്വവും പുരുഷത്വവും നൽകുന്നവൻ; ഭക്തരുടെ അപേക്ഷകൾ നിറവേറ്റുന്നവൻ, ദീനരെയും ബന്ധിതരെയും വിമോചിപ്പിക്കുന്നവൻ।

Verse 5

मुखरांघ्रिपतिः श्रीमान्मृडो मृगमदेश्वरः । भक्तप्रेक्षणकृत्साक्षी भक्तदोषनिवर्त्तकः

അവൻ മുഖരാംഘ്രിയുടെ ശ്രീമാനായ അധിപൻ, കരുണാമയൻ മൃഡൻ, മൃഗമദേശ്വരൻ; ഭക്തരെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന സാക്ഷി, ഭക്തദോഷങ്ങൾ നീക്കുന്നവൻ।

Verse 6

ज्ञानसंबंधनाथश्च श्रीहलाहलसुंदकः । आहवैश्वर्यदाता च स्मर्तृसर्वाघनाशनः

അവൻ ജ്ഞാനബന്ധത്തിന്റെ നാഥൻ, ശ്രീ ഹാലാഹലവിഷം ശമിപ്പിച്ചവൻ, അജേയ ഐശ്വര്യദാതാവ്, സ്മരിക്കുന്നവരുടെ സകല പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

Verse 7

व्यत्यस्तनृत्यद्धृजधृक्सकांतिर्नटनेश्वरः । सामप्रियः कलिध्वंसी वेदमूर्तिर्निरंजनः

അവൻ നടനേശ്വരൻ—വിചിത്രമായി ചുറ്റിത്തിരിയുന്ന നൃത്തത്തിന്റെ കാന്തിയിൽ ദീപ്തൻ; സാമഗാനപ്രിയൻ; കലിദോഷധ്വംസകൻ; വേദമൂർത്തി, നിരഞ്ജനനും നിർമലനും.

Verse 8

जगन्नाथो महादेवस्त्रिनेत्रस्त्रिपुरांतकः । भक्तापराधसोढा च योगीशो भोगनायकः

അവൻ ജഗന്നാഥൻ, മഹാദേവൻ, ത്രിനേത്രൻ, ത്രിപുരാന്തകൻ; ഭക്തരുടെ അപരാധങ്ങൾ സഹിക്കുന്നവൻ; യോഗീശ്വരൻ, ഭോഗങ്ങളുടെ നായകൻ.

Verse 9

बालमूर्त्तिः क्षमारूपी धर्मरक्षो वृषध्वजः । हरो गिरीश्वरो भर्गश्चंद्ररेखावतंसकः

അവൻ ബാലമൂർത്തി, ക്ഷമാരൂപൻ, ധർമ്മരക്ഷകൻ, വൃഷധ്വജൻ; അവൻ ഹരൻ, ഗിരീശ്വരൻ, ഭർഗൻ—പാപഹരൻ—ചന്ദ്രരേഖാഭൂഷിതൻ.

Verse 10

स्मरांतकोंऽधकरिपुः सिद्धराजो दिगंबरः । आगमप्रिय ईशानो भस्मरुद्राक्षलांछनः

അവൻ സ്മരാന്തകൻ, അന്ധകരിപു, സിദ്ധരാജൻ, ദിഗംബര തപസ്വി; ആഗമപ്രിയൻ, ഈശാനൻ—പരമാധിപതി—ഭസ്മവും രുദ്രാക്ഷചിഹ്നവും ധരിച്ചവൻ.

Verse 11

श्रीपतिः शंकरः स्रष्टा सर्वविद्येश्वरोऽनघः । गंगाधरः क्रतुध्वंसो विमलो नागभूषणः

അവൻ ശ്രീപതി, ശങ്കരൻ, സ്രഷ്ടാവ്, സർവ്വവിദ്യകളുടെ നിർമലാധീശ്വരൻ. അവൻ ഗംഗാധരൻ, അഹങ്കാരയുക്ത ക്രതുക്കളുടെ ധ്വംസകൻ, വിമലൻ, നാഗഭൂഷണധാരി.

Verse 12

अरुणो बहुरूपश्च विरूपाक्षोऽक्षराकृतिः । अनादिरंतरहितः शिवकामः स्वयंप्रभुः

അവൻ അരുണൻ—രക്തിമ ജ്യോതി; ബഹുരൂപൻ; വിരൂപാക്ഷൻ; അക്ഷരത്തിന്റെ തന്നെ രൂപം. അവൻ അനാദി, അന്തർഭേദരഹിതൻ, ശിവകാമസ്വരൂപൻ, സ്വയംപ്രഭു.

Verse 13

सच्चिदानंदरूपश्च सर्वात्मा जीवधारकः । स्त्रीसंगवामसुभगो विधिर्विहितसुंदरः

അവൻ സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപൻ, സർവ്വാത്മാവ്, ജീവികളെ ധരിക്കുന്നവൻ. അവൻ ദിവ്യസ്ത്രീശക്തിയോടുള്ള സംഗമത്തിൽ രമിക്കുന്ന ശുഭഭാഗ്യവാൻ; വിധിയാൽ ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ട സൗന്ദര്യത്തോടെ ശോഭിക്കുന്നവൻ.

Verse 14

ज्ञानप्रदो मुक्तिदश्च भक्तवांछितदायकः । आश्चर्यवैभवः कामी निरवद्यो निधिप्रदः

അവൻ ജ്ഞാനദാതാവും മുക്തിദാതാവും; ഭക്തരുടെ വാഞ്ഛിതം നല്കുന്നവൻ. അവന്റെ വൈഭവം അത്ഭുതകരം; അവന്റെ സങ്കൽപ്പം സദാ സിദ്ധം; അവൻ നിരവദ്യൻ, നിധികൾ നല്കുന്നവൻ.

Verse 15

शूली पशुपतिः शंभुः स्वयंभुर्गिरिशो मृडः । एतानि मम मुख्यानि नामान्यत्र महामुने

‘ശൂലി, പശുപതി, ശംഭു, സ്വയംഭൂ, ഗിരീശ, മൃഡ’—ഹേ മഹാമുനേ, ഇവിടെ ഇവയാണ് എന്റെ പ്രധാന നാമങ്ങൾ.

Verse 16

अन्यानि दिव्यनामानि पुराणोक्तानि संस्मर । प्रदक्षिणेन मां नित्यं विशेषात्त्वं समर्चय

പുരാണങ്ങളിൽ പ്രസ്താവിച്ച മറ്റു ദിവ്യനാമങ്ങളെയും സ്മരിക്ക. പിന്നെ നിത്യം—വിശേഷിച്ച്—പ്രദക്ഷിണയിലൂടെ എന്നെ സമ്യകമായി ആരാധിക്ക.

Verse 17

प्रदक्षिणप्रियो यस्मादहं शोणाचलाकृतिः । इत्याज्ञप्तो महादेवमर्चयन्नरुणाचलम् । अविमुंचन्निहावासं कृतवानहमद्रिजे

‘പ്രദക്ഷിണ എനിക്ക് പ്രിയമാണ്; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ശോണമലയുടെ രൂപം ധരിച്ചത്.’ എന്ന ആജ്ഞ ലഭിച്ച ഞാൻ അരുണാചലരൂപ മഹാദേവനെ ആരാധിച്ചു; ഹേ അദ്രിജേ, ഇവിടെത്തെ വാസം ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിച്ചില്ല.

Verse 18

गौर्युवाच । भगवन्सर्वधर्मज्ञ गौतमार्य्य मुनीश्वर । प्रदक्षिणस्य माहात्म्यं ब्रूहि मे शोणभूभृतः

ഗൗരി പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ, സർവ്വധർമ്മജ്ഞൻ, പൂജ്യ ഗൗതമ മുനീശ്വരാ! ശോണമലയുടെ പ്രദക്ഷിണയുടെ മഹാത്മ്യം എനിക്ക് പറയുക.

Verse 19

कस्मिन्काले कथं कार्यं कैर्वा पूर्वं प्रदक्षिणम् । कृतं शोणाद्रिनाथस्य प्राप्तमिष्टं परं पदम्

ഈ പ്രദക്ഷിണ ഏത് സമയത്ത്, എങ്ങനെ ചെയ്യണം, ആദ്യം ആരാണ് ചെയ്തത്? ശോണമലനാഥനെ പ്രദക്ഷിണ ചെയ്ത് ഇഷ്ടമായ പരമപദം എങ്ങനെ ലഭിച്ചു?

Verse 20

ब्रह्मोवाच । इति पृष्टो मुनिः प्राह गौतमः शैलकन्यकाम् । श्रूयतां देवि माहात्म्यमादिशन्मे महेश्वरः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ മുനി ഗൗതമൻ ശൈലകന്യയോട് പറഞ്ഞു: ‘ഹേ ദേവി, ശ്രവിക്കൂ; ഈ മഹാത്മ്യം എനിക്ക് സ്വയം മഹേശ്വരൻ ഉപദേശിച്ചതാണ്.’

Verse 21

महादेव उवाच । अहं हि शोणशैलात्मा प्रकाशो वसुधातले

മഹാദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഞാൻ തന്നേ ശോണമലയുടെ ആത്മസ്വരൂപം; ഭൂതലത്തിൽ ഞാൻ പ്രകാശമായി വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 22

परितो मां सुराः सर्वे वर्तंते मुनिभिः सह

എന്റെ ചുറ്റും സർവ്വ ദേവന്മാരും മുനികളോടുകൂടെ നിത്യവും വസിക്കുന്നു.

Verse 23

यानि कानि च पापानि जन्मांतरकृतानि च । तानि तानि विनश्यंति प्रदक्षिणपदे पदे

എന്തെല്ലാം പാപങ്ങളുണ്ടായാലും—മറ്റു ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്തതും ഉൾപ്പെടെ—പ്രദക്ഷിണയിലെ ഓരോ പടിയിലും അവയെല്ലാം നശിക്കുന്നു.

Verse 24

अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयायुतानि च । सिद्ध्यंति सर्वतीर्थानि प्रदक्षिणपदे पदे

സഹസ്ര അശ്വമേധങ്ങളും അയുത വാജപേയങ്ങളും, കൂടാതെ സർവ്വ തീർത്ഥഫലവും—പ്രദക്ഷിണയിലെ ഓരോ പടിയിലും സിദ്ധമാകുന്നു.

Verse 25

अपि प्रहीणस्य समस्तलक्षणैः क्रियाविहीनस्य निकृष्टजन्मनः । प्रदक्षिणीकृत्य शशांकशेखरं प्रयास्यतः कस्य न सिद्धिरग्रतः

സകല ശുഭലക്ഷണങ്ങളും നഷ്ടപ്പെട്ടവനും, ക്രിയാവിഹീനനും, നികൃഷ്ടജന്മനുമായിരുന്നാലും—ശശാങ്കശേഖരൻ (ചന്ദ്രശേഖര ശിവൻ)നെ പ്രദക്ഷിണ ചെയ്ത് മുന്നേറുന്നവന്റെ മുമ്പിൽ സിദ്ധി ആര്ക്ക് നില്ക്കാതിരിക്കും?

Verse 26

समस्त तीर्थाभिगमेषु पुण्यं समस्तयज्ञागमधर्मजातम् । अवाप्यते शोणमहीधरस्य प्रदक्षिणाप्रक्रमणेन सत्यम्

ശോണമഹീധരൻ (അരുണാചലം) പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നതാൽ നിശ്ചയമായും എല്ലാ തീർത്ഥദർശനപുണ്യവും യജ്ഞാഗമങ്ങളിൽ ഉപദേശിച്ച സമഗ്രധർമ്മനിധിയും ലഭിക്കുന്നു।

Verse 27

पदेनैकेन भूलोकं द्वितीयेनांतरिक्षकम् । तृतीयेन दिवं मर्त्यो जयत्यस्य प्रदक्षिणे

ഈ പ്രദക്ഷിണയിൽ മർത്ത്യൻ ഒരു പടിയാൽ ഭൂലോകം, രണ്ടാമത്തേതാൽ അന്തരീക്ഷം, മൂന്നാമത്തേതാൽ സ്വർഗ്ഗലോകം ജയിക്കുന്നു।

Verse 28

एकेन मानसं पापं द्वितीयेन तु वाचिकम् । कायिकं तु तृतीयेन पदेन क्षीयते नृणाम्

ഒരു പടിയാൽ മാനസപാപം, രണ്ടാമത്തേതാൽ വാചികപാപം, മൂന്നാമത്തേതാൽ മനുഷ്യരുടെ കായികപാപം ക്ഷയിക്കുന്നു।

Verse 29

पातकानि च सर्वाणि पदेनैकेन मार्जयेत् । द्वितीयेन तपः सर्वं प्राप्नोत्यस्य प्रदक्षिणात्

ഈ (അരുണാചല) പ്രദക്ഷിണയിൽ ഒരു പടിയാൽ എല്ലാ പാതകങ്ങളും മാഞ്ഞുപോകുന്നു; രണ്ടാമത്തെ പടിയാൽ സമസ്ത തപസ്സിന്റെ പൂർണ്ണഫലം ലഭിക്കുന്നു—ഇതാണ് അതിന്റെ മഹിമ।

Verse 30

पर्णशाला महर्षीणां सिद्धानां च सहस्रशः । सुराणां च तथाऽवासा विद्यंतेत्र सहस्रशः

ഇവിടെ മഹർഷിമാരുടെയും സിദ്ധന്മാരുടെയും ആയിരങ്ങളായ പർണ്ണശാലകൾ ഉണ്ട്; അതുപോലെ ദേവന്മാരുടെയും ആയിരങ്ങളായ വാസസ്ഥലങ്ങളും ഈ സ്ഥലത്ത് നിലനിൽക്കുന്നു।

Verse 31

अत्र सिद्धः पुनर्नित्यं वसाम्यग्रे सुरार्चितः । ममांतरे गुहा दिव्या ध्यातव्या भोगसंयुता

ഇവിടെ ഞാൻ സിദ്ധസ്വരൂപനായി വീണ്ടും എന്നും അഗ്രസ്ഥാനത്തിൽ വസിക്കുന്നു; ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്നവൻ. എന്റെ അന്തരത്തിൽ ഒരു ദിവ്യഗുഹയുണ്ട്; അത് സമസ്ത ഭോഗ-സിദ്ധികളാൽ സമ്പന്നമായതിനാൽ ധ്യാനാർഹമാണ്.

Verse 32

अग्निस्तंभमयं रूपमरुणादिरिति श्रुतम् । ध्यायंल्लिंगं मम बृहत्मन्दं कुर्यात्प्रदक्षिणम्

പരമ്പരയിൽ കേട്ടതുപോലെ (ഇത്) അഗ്നിസ്ഥംഭമയമായ രൂപം; അതുകൊണ്ടാണ് ‘അരുണാദ്രി’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്. എന്റെ ലിംഗത്തെ ധ്യാനിച്ച്, മന്ദഗതിയിലും ഭക്തിയിലും പ്രദക്ഷിണ ചെയ്യണം.

Verse 33

अष्टमूर्तिमयं लिंगमिदं यैस्तैजसं भृशम् । ध्यात्वा प्रदक्षिणं कुर्वन्पातकानि विनिर्दहेत्

ഈ ലിംഗം ശിവന്റെ അഷ്ടമൂർത്തിമയ സ്വരൂപം, അത്യന്തം തേജോമയം. ഇതിനെ ധ്യാനിച്ച് പ്രദക്ഷിണ ചെയ്യുന്നവൻ പാപങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി ദഹിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 34

न पुनः संभवस्तस्य यः करोति प्रदक्षिणाम् । शोणाचलाकृतेर्नित्यं नित्यत्वं ध्रुवमश्नुते

പ്രദക്ഷിണ ചെയ്യുന്നവന് വീണ്ടും ജന്മസാധ്യതയില്ല. ശോണാചലത്തിന്റെ നിത്യസ്ഥിത രൂപം മൂലം അവൻ ഉറപ്പായി നിത്യത്ത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 35

अस्य पादरजःस्पर्शात्पूयते सकला मही । पदमेकं तु धत्ते यः शोणाद्रीशप्रदक्षिणे

അവന്റെ പാദരജസ്സിന്റെ സ്പർശം കൊണ്ടു സമസ്ത ഭൂമിയും പവിത്രമാകുന്നു. ശോണാദ്രീശന്റെ പ്രദക്ഷിണയിൽ ഒരു പടി മാത്രമെങ്കിലും വെക്കുന്നവൻ ഉറപ്പായി പാവനത പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 36

नमस्कुर्वन्प्रतिदिशं ध्यायन्स्तौति कृतांजलिः । असंसृष्टकरः कैश्चिन्मंदं कुर्यात्प्रदक्षिणम्

ഓരോ ദിക്കിലും നമസ്കരിച്ച്, ധ്യാനിച്ച് സ്തുതിച്ച്, കൃതാഞ്ജലിയായി—കൈകളെ അനാവശ്യകാര്യങ്ങളിൽ കലക്കാതെ, സംയമത്തോടെ—മന്ദമായി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം.

Verse 37

आसन्नप्रसवा नारी यथा गच्छेदनाकुलम् । तथा प्रदक्षिणं कुर्यादशृण्वंश्च पदध्वनिम्

പ്രസവസന്നിഹിതയായ സ്ത്രീ എങ്ങനെ അകുലതയില്ലാതെ സൂക്ഷ്മമായി നടക്കുമോ, അതുപോലെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം—പാദധ്വനിയും കേൾക്കാത്തത്ര മൃദുവായി.

Verse 38

स्नातो विशुद्धवेषः सन्भस्मरुद्राक्षभूषितः । शिवस्मरणसंसृष्टो मंदं दद्यात्पदं बुधः

സ്നാനം ചെയ്ത്, ശുദ്ധവേഷം ധരിച്ചു, ഭസ്മവും രുദ്രാക്ഷവും അണിഞ്ഞ്, ശിവസ്മരണയിൽ ലീനനായ ജ്ഞാനി മന്ദമായി പടി വെക്കണം.

Verse 39

मनूनां चरतामग्रे देवानां च सहस्रशः । अदृश्यानां च सिद्धानां नान्येषां वायुरूपिणाम्

മുന്നിൽ മനുക്കൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവരുടെ പിന്നിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ദേവഗണങ്ങൾ; കൂടാതെ അദൃശ്യ സിദ്ധന്മാരും വായുരൂപം ധരിച്ച അനേകരും സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 40

संघट्टमतिसंमर्दं मार्गरोधं विचिंतयन् । अनुकूलेन भक्तः सञ्छनैर्दद्यात्पदं बुधः

ജനക്കൂട്ടത്തിന്റെ തള്ളിക്കയറ്റം, അത്യധിക സമ്മർദ്ദം, വഴിതടസം എന്നിവ ചിന്തിച്ച്, ജ്ഞാനിയായ ഭക്തൻ മറ്റുള്ളവർക്ക് അനുകൂലമായി മന്ദമായി പടി വെച്ച് മുന്നേറണം.

Verse 41

अथवा शिवनामानि संकीर्त्य वरगीतिभिः । शिवनृत्यं च रचयन्भक्तैः सार्द्धं परिक्रमेत्

അല്ലെങ്കിൽ ഉത്തമഗീതങ്ങളാൽ ശിവനാമങ്ങൾ ഉച്ചത്തിൽ സംകീർത്തനം ചെയ്ത്, ഭക്തരോടൊപ്പം ശിവനൃത്തം ചെയ്ത് പരിക്രമണം ചെയ്യണം.

Verse 42

माहात्म्यं मम वा शृण्वन्ननन्यमतिरादरात् । शनैः प्रदक्षिणं कुर्यादानन्दरसनिर्भरः

അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ ഈ മഹാത്മ്യം ഏകാഗ്രമായി ഭക്തിപൂർവ്വം ശ്രവിച്ച്, ആനന്ദരസത്തിൽ നിറഞ്ഞ് മന്ദമായി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം.

Verse 43

दानैश्च विविधैः पुण्यैरुपकारैस्तथार्थिनाम् । यथामति दयापूर्ण आस्तिकः परितो व्रजेत्

കൂടാതെ വിവിധ പുണ്യദാനങ്ങളാലും ആവശ്യക്കാരെ സഹായിക്കുന്ന ഉപകാരപ്രവൃത്തികളാലും, കരുണ നിറഞ്ഞ ആസ്തികൻ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ചുറ്റും പരിക്രമണം ചെയ്യണം.

Verse 44

कृते त्वग्निमयं लिंगं त्रेतायां मणिपर्वतम् । द्वापरे चिंतयेद्धैमं कलौ मरकताचलम्

കൃതയുഗത്തിൽ ലിംഗത്തെ അഗ്നിമയമായി, ത്രേതായുഗത്തിൽ മണിപർവ്വതമായി, ദ്വാപരത്തിൽ സ്വർണമയമായി, കലിയുഗത്തിൽ മരകതാചലമായി ധ്യാനിക്കണം.

Verse 45

अथवा स्फाटिकं रूपमरुणं तु स्वयंप्रभम् । ध्यायन्विमुक्तः सकलैः पापैः शिवपुरं व्रजेत्

അല്ലെങ്കിൽ സ്ഫടികസദൃശമായ, അരുണവർണ്ണമായ, സ്വയംപ്രഭമായ ആ രൂപം ധ്യാനിച്ചാൽ, സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനായി ശിവപുരം പ്രാപിക്കും.

Verse 46

अवाङ्मनसगम्यत्वादप्रमेयतया स्वयम् । अग्नित्वाच्च परं लिंगमनासाद्याचलाभिधम्

വാക്കിനും മനസ്സിനും അഗോചരവും സ്വഭാവതഃ അപ്രമേയവും—അഗ്നിസ്വരൂപവുമാകയാൽ—ഈ പരമ ലിംഗം ‘അചലാ’ (അപ്രാപ്യ/അചല) എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 47

ध्यात्वा प्रदक्षिणं कर्तुरभिगम्योऽहमंजसा । तस्य पादरजो नृणामजरामरकारणाम्

ധ്യാനിച്ച് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്താൽ ഞാൻ എളുപ്പത്തിൽ സുലഭനാകുന്നു. അവന്റെ പാദരജസ് മനുഷ്യർക്കു ജരയും മരണവും അകറ്റുന്ന കാരണമാകുന്നു.

Verse 48

रूपमेकं तु धत्ते यः शोणाद्रीशप्रदक्षिणे । वाहनानि सुरौघाणां प्रार्थयंते परस्परम्

ശോണമലയുടെ ഈശ്വരനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്ന വേളയിൽ അവൻ ഒരേയൊരു രൂപം ധരിക്കുന്നു; ദേവസംഘങ്ങൾ പരസ്പരം തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങൾക്കായി അപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 49

कुर्वतां चरणं वोढुमरुणाद्रिप्रदक्षिणाम् । छायाप्रदानं कुर्वंति कल्पकाद्याः सुरद्रुमाः

അരുണാചലത്തിന്റെ മംഗളപ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവരുടെ പാദശ്രമം ശമിപ്പാൻ കല്പകാദി ദിവ്യവൃക്ഷങ്ങൾ ശീതള നിഴൽ നൽകുന്നു.

Verse 50

कुर्वतां भुवि मर्त्त्यानामरुणाद्रिप्रदक्षिणाम् । देवगन्धर्वकाद्यानां सहस्रेण समावृताः

ഭൂമിയിൽ മർത്ത്യർ അരുണാചലപ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുമ്പോൾ, അവർ ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ മുതലായ ദിവ്യജനങ്ങളുടെ ആയിരക്കണക്കിന് സംഘങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെടുന്നു.

Verse 51

सेवंते ते गणाकीर्णा विमानशतकोटयः । मम प्रदक्षिणं भूमौ कुर्वतां पादपांसुभिः

ഭൂമിയിൽ എന്റെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവരെ, അവരുടെ പുണ്യപാദധൂളിയാൽ അലങ്കരിച്ച്, ഗണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ശതകോടി വിമാനങ്ങൾ സേവിക്കുന്നു।

Verse 52

पाविता महती वीथी दृष्टा शिवपदप्रदा । अंगप्रदक्षिणं कुर्वन्क्षणात्स्वर्ग्यतनुर्भवेत्

ആ മഹാപുണ്യവീഥി പവിത്രമാണ്; അതിന്റെ ദർശനമാത്രം ശിവപദം നൽകുന്നു. അവിടെ അങ്ങപ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവൻ ക്ഷണത്തിൽ സ്വർഗീയ ദേഹം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 53

प्राप्तो वज्रशरीरत्वं न धृष्येत महीतले । व्योमयानोत्सुका देवाः सिद्धाश्च परमर्षयः

വജ്രസദൃശമായ ദേഹം പ്രാപിച്ചാൽ അവൻ ഭൂമിയിൽ അജേയനാകും. വ്യോമയാത്രയ്ക്ക് ഉത്സുകരായ ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും പരമർഷിമാരും അവിടെ സമാഗമിക്കുന്നു।

Verse 54

अदृश्याः संचरंत्यत्र पश्यंते मम संनिधिम् । विनयं मम भक्तिं च प्रदक्षिणपरिक्रमे

അവർ ഇവിടെ അദൃശ്യരായി സഞ്ചരിച്ച് എന്റെ സന്നിധി ദർശിക്കുന്നു; പ്രദക്ഷിണാ-പരിക്രമയിൽ വിനയവും എന്റെ ഭക്തിയും അവർ കാണുന്നു।

Verse 55

दृष्ट्वा हर्षसमायुक्ता मर्त्त्येभ्यो ददते वरम् । अत्र देवास्त्रयस्त्रिंशत्पुरा कृत्वा प्रदक्षिणाम्

ഈ ഭക്തി കണ്ടു അവർ ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞ് മർത്ത്യർക്കു വരം നൽകുന്നു. ഇവിടെ പുരാതനകാലത്ത് മുപ്പത്തിമൂന്ന് ദേവന്മാർ സ്വയം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു।

Verse 56

प्रत्यहं मार्गमासीनाः प्रत्येकं कोटितां गताः । आदित्याद्या ग्रहाः सर्वे पुरा कृत्वा प्रदक्षिणाम्

തത്തത്തന്നുടെ നിത്യപഥങ്ങളിൽ ആസീനരായി, സൂര്യാദി സർവ്വഗ്രഹങ്ങളും പുരാകാലത്ത് കോടി പുണ്യം പ്രാപിച്ച് അരുണാചലത്തിന്റെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു.

Verse 57

संपूर्णजगतीभागे सर्वे ग्रहपतां गताः । यः करोति नरो भूमौ सूर्यवारे प्रदक्षिणाम्

സമ്പൂർണ്ണ ജഗത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയിൽ അവർ എല്ലാവരും ഗ്രഹാധിപതി പദം പ്രാപിച്ചു; എന്നാൽ ഭൂമിയിൽ ഞായറാഴ്ച പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ…

Verse 58

स सूर्यमडलं भित्त्वा मुक्तः शिवपुरं व्रजेत् । सोमवारे नरः कुर्वन्नरुणाद्रिप्रदक्षिणाम्

…അവൻ സൂര്യമണ്ഡലം ഭേദിച്ച് മുക്തനായി ശിവപുരത്തിലേക്ക് പോകും. കൂടാതെ തിങ്കളാഴ്ച അരുണാദ്രിയുടെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ…

Verse 59

अजरामरतां प्राप्तो नासौम्यो भवति क्षितौ । भौमवारे नरः कुर्वन्नरुणाद्रिप्रदक्षिणाम्

ചൊവ്വാഴ്ച അരുണാദ്രിയുടെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവൻ ജരാ-മരണരഹിതമായ അവസ്ഥ പ്രാപിക്കുകയും ഭൂമിയിൽ അശുഭനാകാതിരിക്കുകയും ചെയ്യും.

Verse 60

आनृण्यमखिलं प्राप्य सार्वभौमो भवेद्ध्रुवम् । बुधवारे नरः कुर्वञ्छोणाद्रीशप्रदक्षिणाम्

ബുധനാഴ്ച ശോണമാദ്രീശൻ (അരുണാചലനാഥൻ)ന്റെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവൻ സർവ്വ കടങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനായി നിശ്ചയമായും സർവ്വഭൗമ സമൃദ്ധി പ്രാപിക്കും.

Verse 61

सर्वज्ञतामनुप्राप्तः स वाचां पतितामियात् । गुरुवारे नरः कुर्वन्सर्वदेवनमस्कृतः

വ്യാഴാഴ്ച ഈ അനുഷ്ഠാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വജ്ഞത ലഭിച്ചതുപോലെ ജ്ഞാനസമ്പന്നനായി വാക്പാടവം പ്രാപിക്കുന്നു; സർവ്വദേവന്മാരാൽ നമസ്കൃതനാകുന്നു।

Verse 62

प्रदक्षिणेन शोणाद्रेः स तु लोकगुरुर्भवेत् । भृगुवारे नरः कुर्वन्नरुणाद्रिप्रदक्षिणाम्

ശോണമലയുടെ പ്രദക്ഷിണയാൽ അവൻ തീർച്ചയായും ലോകഗുരുവാകുന്നു; വെള്ളിയാഴ്ച അരുണമലയെ പ്രദക്ഷിണ ചെയ്യുന്നവൻ അത്തരം മഹിമ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 63

संप्राप्य महतीं लक्ष्मीं लभते वैष्णवं पदम् । मन्दवारे नरः कृत्वा शोणाद्रीशप्रदक्षिणाम्

മഹത്തായ ലക്ഷ്മി (സമൃദ്ധി) പ്രാപിച്ച് അവൻ വൈഷ്ണവപദവും നേടുന്നു; ശനിയാഴ്ച ശോണമലേശ്വരനെ പ്രദക്ഷിണ ചെയ്യുന്നവൻ ഈ ഫലങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 64

विमुक्तो ग्रहपीडाभिः स विश्वविजयी भवेत् । नक्षत्राणि च सर्वाणि पुरा तद्दैवतैः सह

ഗ്രഹപീഡകളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി അവൻ ലോകത്തിൽ വിജയിയാകുന്നു; പുരാതനകാലത്ത് എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും തങ്ങളുടെ അധിഷ്ഠാതൃദേവന്മാരോടുകൂടെ (എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു)।

Verse 65

मम प्रदक्षिणां कर्तुः पुण्यानि सहसा व्रजेत् । तिथयः करणानीह योगाश्च मम संमताः

എന്റെ പ്രദക്ഷിണ ചെയ്യുന്നവന് പുണ്യങ്ങൾ അതിവേഗം ഉദിക്കുന്നു; ഇവിടെ തിഥി, കരണം, യോഗം—ഇവയെല്ലാം എനിക്ക് സമ്മതമായവയാണ്।

Verse 66

अभीष्टफलदा जाताः कुर्वतां मत्प्रदक्षिणाम् । मुहूर्ता विविधा होराः सौम्याश्च सततोदयाः

എന്റെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവർക്ക് വിവിധ മുഹൂർത്തങ്ങളും ഹോറകളും ഇഷ്ടഫലം നൽകുന്നവയായി മാറുന്നു; അവ സദാ മംഗളകരവും അനുകൂലവും ആകുന്നു।

Verse 67

मत्प्रदक्षिणकर्तृणां जायंते सततं शुभाः । प्रच्छिनत्ति प्रकारोऽघं दकारो वांछितप्रदः

എന്റെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവർക്ക് നിരന്തരം ശുഭഫലങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ‘പ്ര’ അക്ഷരം പാപം ഛേദിക്കുന്നു; ‘ദ’ അക്ഷരം ഇഷ്ടം നൽകുന്നു।

Verse 68

क्षिकारात्क्षीयते कर्म णकारो मुक्तिदायकः । दुर्बलाः कार्श्यसंयुक्ता आधिव्याधिविजृंभिताः

‘ക്ഷി’ അക്ഷരത്താൽ കർമ്മം ക്ഷയിക്കുന്നു; ‘ണ’ അക്ഷരം മോക്ഷദായകം. ദുർബലരും ക്ഷീണിതരും മാനസിക-ശാരീരിക വ്യാധികളാൽ പീഡിതരുമായാലും—

Verse 69

मम प्रदक्षिणं कृत्वा मुच्यंते सर्वदुष्कृतैः । मम प्रदक्षिणं कर्तुर्भक्त्या पादेन संततम्

എന്റെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്താൽ സർവ്വ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കുന്നു. എന്റെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവൻ ഭക്തിയോടെ സദാ പാദചാരിയായി ചെയ്യണം।

Verse 70

क्षणेन साध्वां पश्यामि त्रैलोक्यस्य प्रदक्षिणाम् । लोकेशाश्च दिगीशाश्च ये चान्ये कारणेश्वराः

ഒരു ക്ഷണത്തിൽ ഞാൻ ത്രിലോകത്തിന്റെ പുണ്യപ്രദക്ഷിണം ദർശിക്കുന്നു—ലോകേശന്മാരും ദിഗീശന്മാരും മറ്റ് കാരണേശ്വരന്മാരും സഹിതം।

Verse 71

मम प्रदक्षिणां कृत्वा स्थिरा राज्ये पुराऽभवन् । अहं च गणसंयुक्तः सर्वदेवर्षिसंयुतः

എന്റെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തുകൊണ്ട് അവർ പൂർവകാലത്ത് രാജ്യത്വത്തിൽ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതരായി. ഞാനും ഗണങ്ങളോടുകൂടി, സർവ്വ ദേവർഷിമാരാൽ പരിചരിക്കപ്പെട്ട് അവിടെ വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 72

उत्तरायणसंयोगे करोमि स्वप्रदक्षिणाम् । मद्रूपं तैजसं लिंगमरुणाद्रिरिति श्रुतम्

ഉത്തരായണ സംയോഗത്തിൽ ഞാൻ എന്റെ തന്നെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നു. എന്റെ സ്വരൂപമായ തേജോമയ ലിംഗം ‘അരുണാദ്രി’ എന്ന പേരിൽ ശ്രുതിയും പ്രസിദ്ധിയും ആകുന്നു.

Verse 73

त्रैलोक्यस्य हितार्थाय करिष्यामि प्रदक्षिणाम् । आगता च परांते च गौरी तप इहाद्भुतम्

ത്രിലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി ഞാൻ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യും. ഈ ദിവ്യകാര്യത്തിന്റെ അവസാനം ഗൗരീ ഇവിടെ വന്ന് അത്ഭുതമായ തപസ്സു അനുഷ്ഠിക്കും.

Verse 74

कर्तुं प्रदक्षिणं कृत्वा मामेष्यत्यनघा पुनः । कार्तिके मासि नक्षत्रे कृत्तिकाख्ये महातपाः

പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് ആ അനഘയായ ദേവി വീണ്ടും എന്റെ അടുക്കൽ വരും. കാർത്തിക മാസത്തിൽ ‘കൃത്തിക’ എന്ന നക്ഷത്രത്തിൽ ആ മഹാതപസ്സ് സംഭവിക്കുന്നു.

Verse 75

मम प्रदक्षिणां गौरी प्रदोषे रचयिष्यति । नराणामल्पपुण्यानां दुर्लभं तत्प्रदक्षिणम्

പ്രദോഷകാലത്ത് ഗൗരീ എന്റെ പ്രദക്ഷിണം അനുഷ്ഠിക്കും. അല്പപുണ്യമുള്ള മനുഷ്യർക്കു ആ പ്രദക്ഷിണം ദുർലഭമാണ്.

Verse 76

ज्योतिर्लिगस्य दृष्टस्य देवी प्रार्थनया तथा । मया समेता देवी सा प्राप्ताऽपीतकुचाभिधा

ജ്യോതിര്ലിംഗദർശനം ലഭിച്ചപ്പോൾ ദേവി പ്രാർത്ഥനയാലും സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു. എന്നോടു ഏകീഭവിച്ച് ആ ദേവി ‘അപീതകുചാ’ എന്ന നാമപ്രസിദ്ധമായ സ്ഥിതി/സ്ഥാനത്തെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 77

आश्वास्यति सुरान्सर्वानुत्तरायणसंगमे । देवगन्धर्वयक्षाणां सिद्धानामपि रक्षसाम्

ഉത്തരായണ സംഗമകാലത്ത് അവൾ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ആശ്വസിപ്പിക്കും—ദേവർ, ഗന്ധർവർ, യക്ഷർ, സിദ്ധർ, രാക്ഷസന്മാരെയും വരെ.

Verse 78

सर्वेषां देवयोनीनां भविता तत्र संगमः । ये तदा मां समागत्य पूजयंति तपोधिकाः

അവിടെ എല്ലാ ദിവ്യയോനികളുടെയും/ഗണങ്ങളുടെയും സംഗമം ഉണ്ടാകും. അപ്പോൾ തപസ്സിൽ സമൃദ്ധരായവർ എന്റെ അടുക്കൽ വന്ന് എന്നെ പൂജിച്ചാൽ അവർ അഭീഷ്ടഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 79

सर्वजन्मकृताघौघ प्रायश्चित्तं व्रजंति ते । दुर्ल्लभं तद्दिनं पुंसामुत्तरायणसंगमे

ഉത്തരായണത്തിന്റെ ആ പുണ്യസംഗമത്തിൽ മനുഷ്യർ എല്ലാ ജന്മങ്ങളിലും ചെയ്ത പാപസമൂഹത്തിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം പ്രാപിക്കുന്നു. മനുഷ്യർക്കു അത്തരം ദിവസം ദുർലഭമാണ്.

Verse 80

तदा मद्रूपमभ्यर्च्य कृतार्थाः सन्तु मानवाः । प्रदक्षिणं तु मे दिव्यं कुर्वंति च महीभुजः

അപ്പോൾ എന്റെ സ്വരൂപത്തെ അർച്ചിച്ച് മനുഷ്യർ കൃതാർത്ഥരാകട്ടെ. രാജാക്കന്മാരും എന്റെ ദിവ്യ പ്രദക്ഷിണ നിർവഹിക്കട്ടെ.

Verse 81

तेषां पुरोगतः साक्षादहं जेष्यामि विद्विषः । राजा यस्य तु देशस्य यो यो राजा तपोधिकः

അവരുടെ മുന്നിൽ ഞാൻ സ്വയം പ്രത്യക്ഷനായി നിന്നു അവരുടെ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും. ഏത് ദേശത്തെ ഏത് രാജാവാണ് തപസ്സും ഭക്തിയും കൊണ്ട് സമൃദ്ധനായുള്ളത്, അവന് ഈ ദിവ്യരക്ഷ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 83

तस्य तस्य स्थिरं राज्यं शत्रूणां च पराहतिम् । करिष्यामि मुने नित्यमहमेव पुरःस्थितः

ഹേ മുനേ, അത്തരത്തിലുള്ള ഓരോ രാജാവിനും ഞാൻ എപ്പോഴും സ്ഥിരമായ രാജ്യവും ശത്രുക്കളുടെ പൂർണ്ണ പരാജയവും വരുത്തും—ഞാൻ തന്നേ മുൻനിരയിൽ നിന്നുകൊണ്ട്.

Verse 84

न वाहनेन कुर्वीत मम जातु प्रदक्षिणाम् । धर्मलुब्धमना जानञ्छिवाचारपरिप्लुतिम्

എന്റെ പ്രദക്ഷിണ ഒരിക്കലും വാഹനത്തിൽ ചെയ്ത് തീർക്കരുത്. ശിവാചാരത്തിന്റെ മഹിമ അറിഞ്ഞ്, ധർമ്മത്തിൽ ആസക്തമായ മനസ്സുള്ള ഭക്തൻ ശൈവാചാരത്തിൽ ലീനനായിരിക്കട്ടെ.

Verse 85

धर्मकेतुः पुरा राजा यमलोकादुपागतः । मम प्रदक्षिणां कर्त्तुं तुरगेणाभ्यरोचयत्

പുരാതനകാലത്ത് ധർമ്മകേതു എന്ന രാജാവ് യമലോകത്തിൽ നിന്ന് മടങ്ങിവന്നു. അവൻ കുതിരപ്പുറത്ത് എന്റെ പ്രദക്ഷിണ ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 86

क्षणेन तुरगो जातो गणनाथः सुरार्चितः । प्रतिपेदे पदं शैवं विमुच्य धरणीपतिम्

ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ആ കുതിര ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന ഗണനാഥനായി മാറി; കൂടാതെ (രാജാവ്) ഭൂമിപതിത്വം വിട്ട് ശൈവപദം പ്രാപിച്ചു.

Verse 87

वीक्ष्य तं वाहनं भूयो गणनाथवपुर्द्धरम् । पादप्रदक्षिणां कृत्वा स्वयं च गणपोऽभवत्

ഗണനാഥന്റെ രൂപം ധരിച്ച ആ വാഹനത്തെ വീണ്ടും കണ്ട്, കാൽനടയായി പ്രദക്ഷിണം വെച്ച് അദ്ദേഹം തന്നെ ഒരു ഗണപനായിത്തീർന്നു.

Verse 88

तदाप्रभृति शक्राद्याः सुरा विष्णुसमन्विताः । पादाभ्यामेव कुर्वंति मम सर्वे प्रदक्षिणाम्

അന്നുമുതൽ ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരും വിഷ്ണുവും കാൽനടയായിത്തന്നെയാണ് എന്റെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നത്.

Verse 89

स्वर्गान्निपातितः कोऽपि सिद्धः काले तपःक्षयात् । प्रदक्षिणां ततः कृत्वा पुनर्लब्धपदोऽभवत्

തപസ്സിന്റെ ഫലം ക്ഷയിച്ചതിനാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വീണ ഒരു സിദ്ധൻ, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് വീണ്ടും തന്റെ പദവി വീണ്ടെടുത്തു.

Verse 90

स्खलितं पादजं रक्तं मम कर्तुः प्रदक्षिणम् । मार्ज्यते तस्य देवेन्द्र मौलिमंदारकेसरैः

ഹേ ദേവേന്ദ്രാ! എന്റെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുമ്പോൾ കാലിടറി വരുന്ന രക്തം, നിന്റെ കിരീടത്തിലെ മന്ദാരപ്പൂക്കളുടെ പരാഗത്താൽ തുടയ്ക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 91

प्रदक्षिणमहावीथी शिलाशकलघट्टितम् । पदं संधार्यते पुंसां श्रीपयोधरकुंकुमैः

പ്രദക്ഷിണവഴിയിൽ കല്ലുകൾ കൊണ്ട് മുറിവേറ്റ ഭക്തരുടെ പാദങ്ങൾ, ലക്ഷ്മീദേവിയുടെ മാറിടത്തിലെ കുങ്കുമത്താൽ ആശ്വസിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 92

मणिपर्वतशृंगेषु कल्पद्रुमवनांतरे । संचरंति सदा मर्त्या मम कृत्वा प्रदक्षिणम्

എന്റെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു മർത്ത്യർ സദാ മണിമയ പർവ്വതശിഖരങ്ങളിലും കൽപദ്രുമവനാന്തരങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു।

Verse 93

गौर्युवाच । उपचारप्रवृत्तानां फलं मे शंस सुव्रत । यैर्वै जनः कृतार्थः स्याद्यथाशक्ति कृतादरः

ഗൗരി പറഞ്ഞു—ഹേ സുവ്രതാ! ഉപചാരപൂജയും സേവയും ചെയ്യുന്നവരുടെ ഫലം എനിക്കു പറയുക; ജനങ്ങൾ യഥാശക്തി ഭക്ത്യാദരത്തോടെ കൃതാർത്ഥരാകുവാൻ।

Verse 94

मुनिरुवाच । उपचारफलं देवि शृणु वक्ष्याम्यहं तव । यन्मह्यं कृपया पूर्वमुक्तवान्परमेश्वरः

മുനി പറഞ്ഞു—ദേവീ! ഉപചാരത്തിന്റെ ഫലം കേൾക്കുക; പരമേശ്വരൻ മുൻപ് കരുണയോടെ എനിക്കു പറഞ്ഞതു ഞാൻ നിനക്കു പറയുന്നു।

Verse 95

लूती तंतुकजालानि संसृज्य क्वचिदेव मे । जातिस्मरो महीध्रेऽस्मिन्सोंऽशुकैर्मां व्यवेष्टयत्

ഒരു ചിലന്തി നൂൽവലകൾ നെയ്ത്, ജാതിസ്മരണയോടെ, ഈ പർവ്വതത്തിൽ ഒരിക്കൽ തന്റെ സൂക്ഷ്മ നൂലുകളെ വസ്ത്രംപോലെ ആക്കി എന്നെ പൊതിഞ്ഞു।

Verse 96

गजः कश्चितृषाक्रांतो विमुच्य च मधु क्वचित् । वनपल्लवमुत्कीर्य मुक्तोऽभूद्गणनायकः

ഒരു ആന മദോന്മത്തനായി ഒരിക്കൽ മധു ചോര്ത്തി; പിന്നെ വനത്തിലെ কোমല പല്ലവം പറിച്ച് അർപ്പിച്ചതാൽ വിമുക്തനായി ശിവഗണങ്ങളുടെ നായകനായി।

Verse 97

कृमयो विलुठन्तो मे पार्श्वे दुरितवर्जिताः । सिद्धवेषाः पुनः सर्वे मम लोकं व्रजंति ते

എന്റെ അരികിൽ ഇഴയുന്ന പുഴുക്കൾ പോലും പാപവിമുക്തരായി, സിദ്ധന്മാരുടെ വേഷം ധരിച്ച് എന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 98

अव्युच्छिन्नप्रदीपार्चिः क्षणमप्यादधाति यः । स्वयंप्रकाशः स भवन्मम सारूप्यमश्नुते

ക്ഷണനേരത്തേക്കെങ്കിലും അണയാത്ത ദീപം തെളിക്കുന്നവൻ, സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നവനായിത്തീർന്ന് എന്റെ സാരൂപ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 99

हारीतः कोपि संप्राप्तः शाखानीडो ममांतिके । खद्योतो दीपवन्नक्तं तावन्मुक्तिं समागतः

എന്റെ അരികിലുള്ള ശാഖയിൽ കൂടുണ്ടാക്കിയ ഒരു ഹാരീത പക്ഷിയും, രാത്രിയിൽ ദീപം പോലെ തിളങ്ങുന്ന മിന്നാമിനുങ്ങും മുക്തി നേടി.

Verse 100

गावः प्रस्रवणैः सिक्ता वत्सस्मरणसंभवैः । मत्पार्श्वे मुक्तिमापुस्ता मम लोकं समाश्रयन्

കിടാങ്ങളെ ഓർത്തപ്പോൾ ഒഴുകിയ പാലിൽ കുളിച്ച പശുക്കൾ, എന്റെ സാമീപ്യത്തിൽ മുക്തി നേടി എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 101

काकः पक्षजवातेन बलिग्रहणलोलुपः । मार्जयन्मत्पुरोभागं मुक्तिं प्रापद्यत क्षणात्

ബലി ചോറിൽ കൊതിയോടെ വന്ന കാക്ക, ചിറകിലെ കാറ്റുകൊണ്ട് എന്റെ മുൻഭാഗം വൃത്തിയാക്കവേ ക്ഷണനേരം കൊണ്ട് മുക്തി നേടി.

Verse 102

मूषको मद्गुहाभागं मणिसंघविकर्षणैः । प्रकाशयन्वितिमिरं मम रूपमपद्यत

ഒരു എലി എന്റെ ഗുഹാ-പ്രദേശത്ത് മണിസമൂഹങ്ങളെ വലിച്ചുകൊണ്ട് പ്രകാശം പരത്തി അന്ധകാരം നീക്കി; അങ്ങനെ അത് എന്റെ തന്നെ രൂപം പ്രാപിച്ചു।

Verse 103

छायावृक्षत्वमास्थातुं मुनयस्त्रिदशा अपि । प्रार्थयंत्येव मत्पार्श्वे न पुनःसंभवेच्छया

എന്റെ സമീപത്ത് വെറും നിഴൽ നൽകുന്ന വൃക്ഷമാകാൻ മുനികളും ദേവന്മാരും പോലും പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു—പുനർജന്മാഗ്രഹമില്ലാതെ।

Verse 104

गोपुरं शिखरं शालां मण्डपं वापिकामपि । कुर्वतां मत्पुरोभागे सिध्यंतीष्टार्थसंपदः

എന്റെ മുമ്പിൽ ഗോപുരം, ശിഖരം, ശാല, മണ്ഡപം അല്ലെങ്കിൽ വാപിക (ജലക്കുളം) പണിയുന്നവർക്ക് ഇഷ്ടലക്ഷ്യങ്ങളുടെ സമൃദ്ധി സിദ്ധിക്കുന്നു।

Verse 105

सदा मर्त्त्यैरनासाद्यमग्निलिंगमिदं मम । अनासाद्याचलेशाख्यं पूज्यतां वसुधातले

എന്റെ ഈ അഗ്നിലിംഗം മർത്ത്യർക്കു എപ്പോഴും അപ്രാപ്യം; അതിനാൽ ഭൂതലത്തിൽ ‘അചലേശൻ’—അരുണാചലത്തിന്റെ അചലപ്രഭു—നെ ആരാധിക്കൂ।

Verse 106

वीक्षणस्पर्शनध्यानैः स्वभूतं निखिलं जगत् । पोषयंती परा शक्तिः पूज्याऽपीतकुचाभिधा

ദൃഷ്ടി, സ്പർശം, ധ്യാനം എന്നിവയാൽ സർവ്വജഗത്തെയും തന്റെ തന്നെ ഭാവമായി പോഷിപ്പിക്കുന്ന പരാശക്തി ആരാധ്യയാണ്; അവൾ ‘പീതകുചാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയാണ്।

Verse 107

सर्वलोकैकजननी संप्राप्ता नित्ययौवनम् । यौवनप्रार्थिभिः सेव्या सदाऽपीतकुचाभिधा

സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും ഏകജനനിയായ ദേവി നിത്യയൗവനം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു. യൗവനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ 'അപീതകുചാ' എന്ന പേരുള്ള ആ ദേവിയെ എപ്പോഴും സേവിക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 108

क्षणात्तस्य पुरोभागे वसतां प्राणिनामिह । परत्र वात्र दुष्प्राप्यमिष्टवस्तु न विद्यते

ഇവിടെ ഭഗവാന്റെ സന്നിധിയിൽ ക്ഷണനേരം വസിക്കുന്ന ജീവികൾക്ക് ഇഹലോകത്തോ പരലോകത്തോ ആഗ്രഹിച്ചതൊന്നും ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമുണ്ടാകില്ല.

Verse 109

अप्रमेयगुणाधारमपेक्षितवरप्रदम् । अशेषभोगनिलयं शोणाद्रीशं समर्चय

അളവറ്റ ഗുണങ്ങൾക്ക് ആധാരവും ആഗ്രഹിച്ച വരങ്ങൾ നൽകുന്നവനും സകല ഭോഗങ്ങളുടെയും ഇരിപ്പിടവുമായ ഷോണാദ്രീശനെ (അരുണാചലേശ്വരനെ) പൂജിക്കുക.

Verse 110

लब्धकामा पुनः शम्भुमाश्रयिष्यसि सुव्रते । तपश्चरणमप्येतत्तव लोकहितावहम्

ഹേ സുവ്രതേ! ആഗ്രഹം സാധിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ നീ വീണ്ടും ശംഭുവിനെ ആശ്രയിക്കും. നിന്റെ ഈ തപസ്സ് ലോകത്തിന് നന്മ വരുത്തുന്നതായിരിക്കും.

Verse 111

न केवलं तव तपः स्ववांछितफलप्रदम् । तपस्यतामृषीणां च क्षेमायैव भविष्यति

നിന്റെ തപസ്സ് നിനക്ക് ആഗ്രഹിച്ച ഫലം നൽകുക മാത്രമല്ല, തപസ്സ് ചെയ്യുന്ന ഋഷീശ്വരന്മാർക്ക് ക്ഷേമത്തിനും കാരണമായിത്തീരും.

Verse 112

कारणांतरमाशंक्य तपः कुर्वंति देवताः । रहस्यं देवतानां तु फलेनैवानुमीयते

ആഴത്തിലുള്ള കാരണമുണ്ടെന്ന സംശയത്തോടെ ദേവന്മാരും തപസ്സു ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ദേവന്മാരുടെ ഗൂഢാഭിപ്രായം പ്രത്യക്ഷഫലത്തിലൂടെയേ അറിയപ്പെടൂ.

Verse 113

वयं च सहसंवासास्तव व्रतनिरीक्षणात् । कृतार्थाः स्याम देवेशि तपसा नः कृतार्थता

ഇവിടെ ഒരുമിച്ച് വസിക്കുന്ന ഞങ്ങളും, നിന്റെ വ്രതദർശനത്തിലൂടെ കൃതാർത്ഥരാകും, ഹേ ദേവേശി; നിന്റെ തപസ്സാൽ ഞങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യവും സഫലമാകും.

Verse 114

इति तस्य मुनेर्वाक्यमर्थगर्भं निशम्य सा । गौरी कौतुकसंयुक्ता प्रशशंस महामुनिम्

ആ മുനിയുടെ അർത്ഥഗർഭമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കൗതുകം നിറഞ്ഞ ഗൗരി മഹാമുനിയെ പ്രശംസിച്ചു.

Verse 115

तपः किमन्यत्कर्तव्यं लब्धं तव तु दर्शनम् । अरुणाद्रिरयं दृष्टः श्रुतं माहात्म्यमस्य च

ഇനി എന്ത് തപസ്സാണ് ചെയ്യാനുള്ളത്? കാരണം നിന്റെ ദർശനം എനിക്ക് ലഭിച്ചു. ഈ അരുണാദ്രിയും കണ്ടു; ഇതിന്റെ മഹാത്മ്യവും കേട്ടു.

Verse 116

अहो भूमेस्तु वैचित्र्यं यतो दृष्टा दिवोऽधिका । यत्रैव तैजसं लिंगं देवतानां वरप्रदः

അഹോ! ഈ ഭൂമിയുടെ വൈചിത്ര്യം എത്ര അത്ഭുതം—സ്വർഗ്ഗത്തേക്കാളും ശ്രേഷ്ഠമായത് ഇവിടെ ദർശിക്കപ്പെടുന്നു; കാരണം ഇവിടെ തന്നെയാണ് തേജോമയ ലിംഗം, ദേവന്മാർക്കും വരം നൽകുന്നത്.

Verse 117

शिवः प्रसादसिद्धो मे दर्शितं स्थानमात्मनः । अत्रैव शिवमाराध्य वशीकुर्यां जगद्गुरुम्

പ്രസന്നനും കൃപാസ്വരൂപനുമായ ശിവൻ എനിക്ക് തന്റെ സ്വധാമം കാണിച്ചു. ഇവിടെ തന്നേ ശിവാരാധന ചെയ്ത് ഞാൻ ജഗദ്ഗുരുവിനെ വശീകരിക്കും.

Verse 118

अविनाभूतमैक्यं मे देवेन भवतात्सदा । त्वया कृतेन साह्येन भवेयं शिवनायिका

ഹേ ദേവാ! നിനക്കൊടെ എന്റെ അവിഭാജ്യ ഏക്യം എപ്പോഴും നിലനില്ക്കട്ടെ. നീ നൽകിയ സഹായത്താൽ ഞാൻ ശിവന്റെ പ്രിയ നായികയാകട്ടെ.

Verse 119

इति गौतमसंनिधौ तदानीं कृतसंवित्तप आदरेण कर्तुम् । अभजद्रुचिरां च पर्णशालां मुनिना चानुमता तथेति भक्त्या

ഇങ്ങനെ ഗൗതമന്റെ സന്നിധിയിൽ അവൾ അന്നേ സമയം ഭക്തിയോടും ആദരവോടും കൂടി തപസ്സിന് ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്തു. മുനിയുടെ അനുമതിയോടെ അവൾ മനോഹരമായ പർണ്ണശാലയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 120

सुकुमारतनुः सरोरुहाक्षी घनतुंगस्तनकल्पितोत्तरीया । जटिला हरिनीलरत्नकांतिर्गिरिजा राजति देहवत्तपःश्रीः

സുകുമാരദേഹിനി, സരോരുഹാക്ഷി, ഉയർന്ന ഘനസ്തനങ്ങളിൽ ഉത്തറിയം ക്രമപ്പെടുത്തി; ജടാധാരിണി, ഹരിനീല രത്നകാന്തിയിൽ ദീപ്തയായി—ഗിരിജ തപഃശ്രീയുടെ സാകാരരൂപംപോലെ വിരാജിച്ചു.

Verse 121

नियमैर्बहुभिस्तपोविशेषैः क्रतुषु प्राप्तविचित्रयोगबंधैः । निगमागमदृष्टधर्ममार्गं सकलं सा तु कृतार्थतामनैषीत्

അനവധി നിയമങ്ങളും വിവിധ തപോവിശേഷങ്ങളും, ക്രതുക്കളിലൂടെ ലഭിച്ച അത്ഭുതയോഗസാധനകളും കൊണ്ട് അവൾ നിഗമ-ആഗമങ്ങളിൽ ദർശിതമായ ധർമ്മമാർഗം പൂർണ്ണമായി അനുഷ്ഠിച്ചു—അങ്ങനെ കൃതാർത്ഥത പ്രാപിച്ചു.

Verse 122

तपसा विविधेनतप्यमाना न कदाचित्परिखेदमाप तन्वी । हरिरत्नमयी च कापि वल्ली नितरां दीप्तिमती बभूव बाला

വിവിധവിധ തപസ്സുകൾ അനുഷ്ഠിച്ചിട്ടും ആ സുന്ദരീ കന്യ ഒരിക്കലും ക്ഷീണിച്ചില്ല; മറിച്ച് ഹരിത-നീല രത്നമയ വള്ളിപോലെ ആ ബാലിക അത്യന്തം ദീപ്തിമതിയായി തിളങ്ങി।