Adhyaya 2

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथाहमुच्चरन्वेदानशेषैर्वदनैः शिवम् । अस्तौषं भक्तिसंपूर्णं कृत्वा मानसमर्चनम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: പിന്നീട് ഞാൻ എൻ്റെ എല്ലാ മുഖങ്ങളാലും വേദങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ട്, മനസ്സിൽ ഭക്തി നിറച്ച് മാനസിക പൂജ ചെയ്ത് ശിവനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 2

नमः शिवाय महते सर्वलोकैकहेतवे । येन प्रकाश्यते सर्वं ध्रियते सततं नमः

സകല ലോകങ്ങൾക്കും ഏക കാരണഭൂതനായ മഹാദേവന് നമസ്കാരം. യാതൊന്നിലാണോ എല്ലാം പ്രകാശിക്കുന്നത്, യാതൊന്നാണോ സദാ നിലനിർത്തുന്നത്, ആ ശിവന് നമസ്കാരം.

Verse 3

विश्वव्याप्तमिदं तेजः प्रकाशयति संततम् । नेक्षंते त्वद्दयाहीना जात्यंधा भास्करं यथा

ഈ തേജസ് സർവ്വവിശ്വത്തിലും വ്യാപിച്ച് നിരന്തരം പ്രകാശിക്കുന്നു; എന്നാൽ നിന്റെ കൃപയറ്റവർ അതിനെ കാണുന്നില്ല—ജന്മാന്ധൻ സൂര്യനെ കാണാത്തതുപോലെ।

Verse 4

भूलिंगममलं ह्येतद्दृश्यमध्यात्मचक्षुषा । अंतस्स्थं वा बहिस्स्थं वा त्वद्भक्तैरनुभूयते

ഈ നിർമല ഭൂ-ലിംഗം ആത്മദൃഷ്ടിയാൽ തന്നെ ദർശിക്കപ്പെടുന്നു; അകത്ത് നിലകൊള്ളുകയോ പുറത്തിരിക്കുകയോ ചെയ്താലും നിന്റെ ഭക്തർ അതിനെ അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 5

अपरिच्छेद्यमाकारमंतरात्मनि योगिनः । तदेतत्तव देवेश ज्वलितं दर्पणो यथा

യോഗികളുടെ അന്തരാത്മയിൽ നിന്റെ രൂപം അളവറ്റതും പരിധിയറ്റതുമാണ്; ഹേ ദേവേശ, അത് ദീപ്തമായ ദർപ്പണംപോലെ ജ്വലിക്കുന്നു।

Verse 6

अथवा शांकरी शक्तिः सत्याऽणोरप्यणीयसी । मत्तो नान्यतरः कश्चिद्यन्मय्यपि विलीयते

അല്ലെങ്കിൽ ശാംകരീ ശക്തി സത്യമാണ്—അണുവിലും സൂക്ഷ്മം; എന്നിൽ നിന്നു വേറെയൊന്നുമില്ല, കാരണം ആ ശക്തിയും എന്നിലേയ്ക്ക് ലയിക്കുന്നു।

Verse 7

अणुस्ते करुणापात्रं महत्त्वं ध्रुवमश्नुते । नाधिकोऽस्ति परस्त्वत्तो न मत्तोऽपि तदाश्रयात्

അണുവോളം ചെറുതായാലും നിന്റെ കരുണയുടെ പാത്രമായാൽ അവൻ നിശ്ചയമായി മഹത്ത്വം പ്രാപിക്കുന്നു. നിന്നേക്കാൾ ഉയർന്നവൻ ആരുമില്ല; ആ ആശ്രയത്താൽ ഞാനും ഉയർന്നവൻ അല്ല।

Verse 9

स्वयमीश महादेव प्रसीद भुवनाधिक । आदिश प्रयतं भक्तमपेक्षितनियुक्तिषु

ഹേ ഈശാ! ഹേ മഹാദേവാ! ലോകനാഥാ! പ്രസാദിച്ചാലും. അങ്ങയുടെ ഈ ഭക്തന് അപേക്ഷിതമായ കാര്യങ്ങളിൽ ആജ്ഞ നൽകിയാലും.

Verse 10

इदं विज्ञाप्य विनयान्नमस्कृत्वा पुनःपुनः । प्रांजलिर्देवदेवेशं न्यषीदं सविधे विभो

വിനയപൂർവ്വം ഇപ്രകാരം അപേക്ഷിക്കുകയും വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട്, കൈകൂപ്പി ഞാൻ ദേവാധിദേവന്റെ സമീപം ഇരുന്നു.

Verse 11

अथ विष्णुर्नवांभोदगंभीरध्वनिरभ्यधात् । वाचः कृतार्थन्भूयः शुक्लाः शंकरकीर्त्तनैः

അനന്തരം, കാർമേഘം പോലെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തോടുകൂടിയ വിഷ്ണു, ശങ്കരനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് വീണ്ടും പവിത്രമായ വാക്കുകൾ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 12

जय त्रिभुवनाधीश जय गंगाधर प्रभो । जय नाथ विरूपाक्ष जय चंद्रार्द्धशेखर

ത്രിഭുവനാധിപനായ പ്രഭോ ജയിച്ചാലും! ഗംഗാധരാ ജയിച്ചാലും! വിരൂപാക്ഷാ ജയിച്ചാലും! ചന്ദ്രശേഖരാ അങ്ങേക്ക് ജയം!

Verse 13

अव्याजममितं शंभो कारुण्यं तव वर्द्धते । येन निर्धूतमखिलं भक्तेषु ज्ञानमाहितम्

ഹേ ശംഭോ! അങ്ങയുടെ നിഷ്കളങ്കവും അതിരില്ലാത്തതുമായ കാരുണ്യം വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഭക്തരുടെ സകല പാപങ്ങളും അകലുകയും ജ്ഞാനം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 14

पालनं सर्वविद्यानां प्रापणं भूतिसंचयैः । पुराणं च सपुत्राणां पितुरेव प्रवर्धनम्

നീങ്ങൾ സർവ്വവിദ്യകളുടെയും പരിപാലകൻ; ഐശ്വര്യവും മംഗളസമ്പത്തുകളുടെ സംചയവും പ്രസാദിക്കുന്നു. പുത്രന്മാർക്കു നിങ്ങൾ തന്നേ പിതൃസ്വരൂപൻ; നിങ്ങളാൽ വംശം വർദ്ധിച്ചു ദൃഢമാകുന്നു.

Verse 15

शतानामपि मूर्तीनामेकामपि नवैः स्तवैः । स्तोतुं न शक्नुमेशान समवायस्तु कि पुनः

ഹേ ഈശാനാ! നിങ്ങളുടെ നൂറുകണക്കിന് മൂർത്തികളിൽ ഒന്നിനെയും പോലും ഞങ്ങൾ പുതുപുതിയ സ്തോത്രങ്ങളാൽ യഥോചിതമായി സ്തുതിക്കുവാൻ കഴിയുന്നില്ല; പിന്നെ നിങ്ങളുടെ സമഗ്രതയെ ഒരുമിച്ച് എങ്ങനെ സ്തുതിക്കും?

Verse 16

त्वमेव त्वामलं वेत्तुं यदि वा त्वत्प्रसादतः । भ्रमरः कीटमाकृष्य स्वात्मानं किं न चानयेत्

നിങ്ങളുടെ നിർമലസ്വരൂപത്തെ യഥാർത്ഥമായി അറിയുന്നത് നിങ്ങൾ തന്നേ; അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ പ്രസാദം കൊണ്ടുമാത്രം അത് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭ്രമരം കീടത്തെ ആകർഷിച്ച് തന്റെ തന്നെ നിലയിലേക്കു കൊണ്ടുവരുന്നതുപോലെ.

Verse 17

देवास्त्वदंशसंभूतिप्रभवो न भवन्ति किम् । अप्यायस्याग्निकीलस्य दाहे शक्तिर्न किं भवेत्

ദേവന്മാർ നിങ്ങളുടെ അംശശക്തിയിൽ നിന്നല്ലേ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്? അഗ്നിയുടെ ചെറു ചിങ്ങാരത്തിനും ദഹിപ്പാനുള്ള ശക്തി ഉണ്ടല്ലോ?

Verse 18

देशकालक्रियायोगाद्यथाग्नेर्भेदसम्भवः । तथा विषयभेदेन त्वमेकोऽपि विभिद्यसे

ദേശ-കാല-ക്രിയകളുടെ യോഗം മൂലം അഗ്നി വ്യത്യസ്തമായി പ്രതീതമാകുന്നതുപോലെ, വിഷയഭേദം കൊണ്ടു നിങ്ങൾ ഒരുവനായിട്ടും നാനാരൂപമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു.

Verse 19

अनुग्रहपरो देव मूर्तिं दर्शय शंकर । आवयोरखिलाधार नयनानंददायिनीम्

അനുഗ്രഹപരനായ ദേവാ, ശങ്കരാ, നിന്റെ ദിവ്യമൂർത്തി ഞങ്ങൾക്ക് ദർശിപ്പിക്കണമേ. അഖിലാധാരനേ, ഞങ്ങളുടെ കണ്ണുകൾക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നതിനെ കാണിക്കണമേ.

Verse 20

एवं प्रणमतोर्देवः श्रद्धाभक्तिसमन्वितम् । प्रससाद परं शंभुः स्तुवतोरावयोर्द्वयोः

ഇങ്ങനെ ഞങ്ങൾ ഇരുവരും ശ്രദ്ധാ-ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, പരമ ശംഭു ഞങ്ങളോട് പ്രസന്നനായി കൃപാപൂർവ്വം അനുഗ്രഹിച്ചു.

Verse 21

तेजःस्तंभात्पुनस्तस्माद्देवश्चन्द्रार्द्धशेखरः । आविर्बभूव पुरुषः कपिलः कालकन्धरः

പിന്നീട് ആ തേജസ്തംഭത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രാർദ്ധശേഖരനായ ദേവൻ പ്രത്യക്ഷനായി—കപിലവർണ്ണമുള്ള പുരുഷരൂപം, കാലകണ്ഠധാരി.

Verse 22

परशुं बालहरिणं करैरभयविश्रमौ । दधानः पुरुषोऽवादीत्पुत्रावावामिति प्रभुः

കൈകളിൽ പരശുവും ബാലഹരിണവും ധരിച്ചു, അഭയവും വിശ്രാന്തിയും എന്ന മുദ്രകൾ കാണിച്ച്, പ്രഭു പുരുഷരൂപത്തിൽ പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾ ഇരുവരും എന്റെ പുത്രന്മാർ.”

Verse 23

परितुष्टोऽस्मि युवयोर्भक्त्या युक्तात्मनोर्मयि । भवतं सर्वलोकानां सृष्टिरक्षाधिपौ युवाम्

“എന്നിൽ ഏകാഗ്രചിത്തരായ നിങ്ങളുടെ ഇരുവരുടെയും ഭക്തിയിൽ ഞാൻ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തനാണ്. നിങ്ങൾ ഇരുവരും സർവ്വലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയും രക്ഷയും നയിക്കുന്ന അധിപതികളാകുക.”

Verse 24

युवयोरिष्टसिद्ध्यर्थमाविर्भूतोऽस्म्यहं यतः । वरं वृणुतमन्यं च वरदोऽहमुपागतः

നിങ്ങളുടെ ആഗ്രഹസാഫല്യത്തിനായി ഞാൻ അവതരിച്ചതിനാൽ, ഒരു വരം ചോദിക്കുക, മറ്റൊന്നും ചോദിക്കുക. വരദായകനായി ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 25

इति देवस्य वचनात्सप्रीतौ च कृतांजली । विज्ञापयामासिवतौ स्वं स्वमर्थं पृथक्पृथक्

ഭഗവാന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സന്തുഷ്ടരായി കൈകൂപ്പി, അവർ ഇരുവരും തങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ വെവ്വേറെ അറിയിച്ചു.

Verse 26

अहं मन्त्रैः शिशुप्रायजगत्त्रयविधायकः । संस्तुवन्वैदिकैर्मंत्रैरीशानमपराजितम्

മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നവനായ ഞാൻ (ഒരു ശിശുവിനെപ്പോലെയാണെങ്കിലും), വേദമന്ത്രങ്ങളാൽ അപരാജിതനായ ഈശാനനെ സ്തുതിക്കുന്നു.

Verse 27

नमस्येहमिदं रूपं शश्वद्वरदमीश्वरम् । तेजोमयं महादेवं योगिध्येयं निरंजनम्

എപ്പോഴും വരം നൽകുന്നവനും, തേജോമയനും, മഹാദേവനും, യോഗികൾ ധ്യാനിക്കുന്നവനും, നിരഞ്ജനനുമായ ഈശ്വരന്റെ ഈ രൂപത്തെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 28

आपूर्यमाणं भवता तेजसा गगनांतरम् । परिपृच्छ्यः सुरावासः क्षणाद्देव भविष्यति

ഹേ ദേവാ! അങ്ങയുടെ തേജസ്സിനാൽ ആകാശം നിറയുന്നു; ക്ഷണനേരം കൊണ്ട് ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലം പോലും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാവുന്നതായി (അസ്ഥിരമായി) തീരും.

Verse 29

सिद्धचारणगन्धर्वा देवाश्च परमर्षयः । नावसन्दिवि संचारं लभेरंस्तेजसा तव

സിദ്ധന്മാർ, ചാരണന്മാർ, ഗന്ധർവ്വന്മാർ, ദേവന്മാർ, പരമർഷിമാർ—നിന്റെ ദഹിക്കുന്ന തേജസ്സുകൊണ്ട് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോലും സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുകയില്ല।

Verse 30

पृथ्वी च सकला चैव तप्यमाना तवौजसा । चराचरसमुत्पत्तिक्षमा नैव भविप्यति

നിന്റെ ഓജസ്സാൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സമസ്ത ഭൂമിയും ഇനി ചരാചര ജീവികളുടെ ഉത്പത്തിക്ക് യോഗ്യമാകുകയില്ല।

Verse 31

उपसंहृत्य तेजः स्वमरुणाचलसंज्ञया । भव स्थावरलिंगं त्वं लोकानुग्रहकारणात्

അതുകൊണ്ട്, നിന്റെ തേജസ് ഉപസംഹരിച്ചു ‘അരുണാചല’ എന്ന നാമത്തിൽ നീ സ്ഥിരലിംഗമായി ഭവിക്കണമേ—ലോകാനുഗ്രഹാർത്ഥം।

Verse 32

ज्योतिर्मयमिदं रूपमरुणाचलसंज्ञितम् । ये नमन्ति नरा भक्त्या ते भवन्त्यमराधिकाः

‘അരുണാചല’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ ഈ രൂപം ജ്യോതിര്മയം. ഭക്തിയോടെ ഇതിന് നമസ്കരിക്കുന്നവർ അമരപദത്തിന് അർഹരാകുന്നു।

Verse 33

सेवंतां सकला लोकाः सिद्धाश्च परमर्षयः । गणाश्च विविधा भूमौ मानुषं भावमास्थिताः

സകല ലോകങ്ങളും നിന്നെ സേവിച്ചു ആരാധിക്കട്ടെ—സിദ്ധന്മാരും പരമർഷിമാരും; ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യഭാവം സ്വീകരിച്ച വിവിധ ഗണങ്ങളും നിന്റെ സേവയിൽ നിലകൊള്ളട്ടെ।

Verse 34

दिव्याराम समुद्भूतकल्पकाद्याः सुरद्रुमाः । सेविनस्त्वां प्ररोहंतु भरिता विविधैः फलैः

ദിവ്യമായ ഉദ്യാനങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച കല്പവൃക്ഷം തുടങ്ങിയ ദേവവൃക്ഷങ്ങൾ, വിവിധതരം പഴങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ് അങ്ങയെ സേവിക്കാനായി ഇവിടെ വളരട്ടെ.

Verse 35

दिव्यौषधिगणास्सर्वे सिंहाद्या मृगजातयः । प्रशांताः परिवर्त्तंता पापकल्मषनाशनम्

എല്ലാ ദിവ്യ ഔഷധങ്ങളും ഇവിടെ ഉണ്ടാകട്ടെ; സിംഹം തുടങ്ങിയ മൃഗങ്ങൾ ശാന്തരായി വിഹരിക്കട്ടെ, എന്തെന്നാൽ ഈ സ്ഥലം പാപങ്ങളെയും മാലിന്യങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്.

Verse 36

अयनद्वयभिन्नेन गमनेनापि संयुतः । न लंघयिष्यति रविः शृंगं लिंगतनोस्तव

ഉത്തരായനം, ദക്ഷിണായനം എന്നീ രണ്ട് അയനങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന സൂര്യൻ പോലും, ലിംഗരൂപത്തിലുള്ള അങ്ങയുടെ ശരീരത്തിന്റെ കൊടുമുടിയെ മറികടക്കുകയില്ല.

Verse 37

दिव्य दुंदुभिशंखानां घोषैः पुष्पौघवृष्टिभिः । सेवितो भव देव त्वमप्सरोनृत्यगीतिभिः

ഹേ ദേവാ! ദിവ്യമായ ദുന്ദുഭികളുടെയും ശംഖുകളുടെയും നാദത്താലും, പുഷ്പവൃഷ്ടിയാലും, അപ്സരസ്സുകളുടെ നൃത്തഗീതങ്ങളാലും അങ്ങ് സേവിക്കപ്പെടുമാറാകട്ടെ.

Verse 38

अमरत्वं च सिद्धत्वं रससिद्धीश्च निर्वृतिम् । लभंतां मानुषा नित्यं त्वत्संनिधिमुपागताः

അങ്ങയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ എത്തിച്ചേരുന്ന മനുഷ്യർക്ക് എപ്പോഴും അമരത്വവും, സിദ്ധിയും, രസസിദ്ധിയും, പരമശാന്തിയും ലഭിക്കുമാറാകട്ടെ.

Verse 39

ईशत्वं च वशित्वं च सौभाग्यं कालवंचनम् । त्वामाश्रित्य नरास्सर्वे लभंतामरुणाचल

ഓ അരുണാചലാ! നിന്നെ ശരണം പ്രാപിച്ച സർവ്വജനങ്ങളും ഐശ്വര്യം, വശിത്വം, സൗഭാഗ്യം, കാലത്തെയും വഞ്ചിക്കാനുള്ള ശക്തിയും പ്രാപിക്കട്ടെ.

Verse 40

सर्वावयवदानेन सर्वव्याधिविनाशनात् । सर्वाभीष्टप्रदानेन दृश्यो भव महीतले

സകല അവയവങ്ങൾക്കും ക്ഷേമം നല്കി, എല്ലാ വ്യാധികളും നശിപ്പിച്ച്, എല്ലാ അഭീഷ്ടങ്ങളും പ്രദാനം ചെയ്ത്—ഭൂമിയിൽ ദൃശ്യമാവുക, പ്രഭോ.

Verse 41

तथेति वरदं देवमरुणाद्रिपतिं शिवम् । प्रणम्य कमलानाथः प्रार्थयन्निदमब्रवीत्

“തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ് വരദാതാവായ ദേവൻ—അരുണാദ്രിപതി ശിവനെ—പ്രണാമം ചെയ്ത്, കമലനാഥൻ (ബ്രഹ്മാവ്) പ്രാർത്ഥിച്ചു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 42

प्रसीद करुणापूर्ण शोणशैलेश्वर प्रभो । महेश सर्वलोकानां हिताय प्रकटोदय

കരുണാപൂർണ്ണനായ ശോൺശൈലേശ്വര പ്രഭോ! പ്രസന്നനാകണമേ. മഹേശാ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി നീ പ്രത്യക്ഷമായി പ്രकटിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 43

यदाहं त्वामुपाश्रित्य जगद्रक्षणदक्षिणः । श्रीपतित्वमनुप्राप्तस्तदा भक्ता भवंतु ते

ഞാൻ നിന്നെ ആശ്രയിച്ച് ജഗദ്രക്ഷണത്തിൽ ദക്ഷനായി, ശ്രീപതിത്വം പ്രാപിച്ചു; അതിനാൽ അവർ എല്ലാവരും നിന്റെ ഭക്തരാകട്ടെ.

Verse 44

नाल्पपुण्यैरुपास्येत त्वद्रूपं महदद्भुतम् । मया च ब्रह्मणा चैवमदृष्टपदशेखरः

അल्पപുണ്യമുള്ളവർക്ക് നിന്റെ മഹത്തായ അത്ഭുതസ്വരൂപം ഉപാസിക്കുവാൻ കഴിയില്ല. ഞാനും ബ്രഹ്മാവും പോലും നിന്റെ പരമശിഖരപദം ദർശിച്ചിട്ടില്ല.

Verse 45

प्रदक्षिणानमस्कारैर्नृत्यगीतैश्च पूजनैः । त्वामर्चयंति ये मर्त्याः कृतार्थास्ते गतांहसः

പ്രദക്ഷിണ, നമസ്കാരം, നൃത്തഗീതങ്ങൾ, പൂജാദികൾ എന്നിവയാൽ നിന്നെ അർച്ചിക്കുന്ന മർത്ത്യർ കൃതാർത്ഥരാകുന്നു; അവരുടെ പാപങ്ങൾ നീങ്ങുന്നു.

Verse 46

उपवासैर्व्रतैः सत्रैरुपहारैस्तथार्चनैः । त्वामर्चयंति मनुजाः सार्वभौमा भवंतु ते

ഉപവാസം, വ്രതം, സത്രയാഗം, ദാനോപഹാരങ്ങൾ, വിധിപൂർവക അർച്ചന എന്നിവയാൽ നിന്നെ പൂജിക്കുന്ന മനുഷ്യർ സാർവ്വഭൗമരാകട്ടെ.

Verse 47

आरामं मंडपं चापि कूपं विधिविशोधनम् । कुर्वतामरुणाद्रीश संनिधाने पुनर्भव

ഹേ അരുണാദ്രീശാ! ഉദ്യാനം, മണ്ഡപം, കിണർ, കൂടാതെ വിധിപൂർവക ശുദ്ധിവ്യവസ്ഥ ഒരുക്കുന്നവരുടെ സമീപത്ത് നീ വീണ്ടും സന്നിധാനമായിരിക്കണമേ.

Verse 48

अंगप्रदक्षिणं कुर्वन्नष्टैश्वर्यसमन्वितः । अशेषपातकैः सद्यो विमुक्तो निर्मलाशयः

അംഗപ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവൻ അഷ്ടൈശ്വര്യങ്ങളാൽ സമന്വിതനാകുന്നു; എല്ലാ പാതകങ്ങളിൽ നിന്നും ഉടൻ വിമുക്തനായി നിർമലാശയനാകുന്നു.

Verse 49

आवामप्यविमुंचंतौ सदा त्वत्पादपंकजम् । ध्यातव्यं मनुजैः सर्वैस्तव संनिधिमागतैः

ഞങ്ങളും അങ്ങയുടെ പാദപങ്കജങ്ങളെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ, അങ്ങയുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തിച്ചേർന്ന എല്ലാ മനുഷ്യരും അങ്ങയുടെ പാദങ്ങളെ ധ്യാനിക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 50

तथास्त्विति वरं दत्त्वा विष्णवे चंद्रशेखरः । भरुणाचलरूपेण प्राप्तः स्थावरलिंगताम्

"അപ്രകാരം ഭവിക്കട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞ് ചന്ദ്രശേഖരൻ വിഷ്ണുവിന് വരം നൽകി; അരുണാചല രൂപത്തിൽ സ്ഥാവരലിംഗാവസ്ഥയെ പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 51

तैजसं लिंगमेतद्धि सर्वलोकैककारणम् । अरुणाद्रिरिति ख्यातं दृश्यते वसुधातले

ഈ തേജോമയമായ ലിംഗം തന്നെയാണ് സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും ഏകകാരണം. 'അരുണാദ്രി' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ ഇത് ഭൂമിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു.

Verse 52

युगांतसमये क्षुब्धैश्चतुर्भिरपि सागरैः । अपि निर्मग्नलोकांतैरस्पृष्टांतिकभूतलम्

യുഗാന്ത്യസമയത്ത് നാലു സമുദ്രങ്ങളും ക്ഷോഭിച്ച് ലോകങ്ങളെ മുക്കിയാലും, ഇതിന്റെ സമീപത്തുള്ള ഭൂപ്രദേശം സ്പർശിക്കപ്പെടാതെ നിലനിൽക്കുന്നു.

Verse 53

गजप्रमाणैः पृषतैः पूरयंतो जगत्त्रयम् । पुष्कराद्या महामेघा विश्रांता यस्य सानुनि

ആനയോളം വലിപ്പമുള്ള മഴത്തുള്ളികളാൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും നിറയ്ക്കുന്ന പുഷ്കരാദി മഹാമേഘങ്ങൾ ഇതിന്റെ കൊടുമുടികളിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു.

Verse 54

प्रवृत्ते भूतसंहारे प्रकृतौ प्रतिसंचरे । भविष्यत्सर्वबीजानि निषेदुर्यत्र निश्चयम्

ഭൂതസംഹാരം ആരംഭിച്ച് എല്ലാം പ്രകൃതിയിലേക്കു പ്രതിസഞ്ചരിച്ചു ലയിക്കുമ്പോൾ, ഭാവിസൃഷ്ടിയുടെ സർവ്വബീജങ്ങളും നിശ്ചയമായി അവിടെയേ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 55

मया चाहूयमानेभ्यः प्रलयानंतरं पुनः । यत्पादसेविविप्रेभ्यो वेदाध्ययनसंग्रहः

പ്രളയാനന്തരം ഞാൻ അവരെ വീണ്ടും ആഹ്വാനം ചെയ്യുമ്പോൾ, അവന്റെ പാദസേവയിൽ നിരതരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്നു വേദങ്ങളും വേദാധ്യയനസമ്പത്തും വീണ്ടും സമാഹരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 56

सर्वासामपि विद्यानां कलानां शास्त्रसंपदाम् । आगमानां च वेदानां यत्र सत्यव्यवस्थितिः

അവിടെയാണു സർവ്വവിദ്യകളുടെയും കലകളുടെയും ശാസ്ത്രസമ്പത്തിന്റെയും ആഗമങ്ങളുടെയും വേദങ്ങളുടെയും സത്യസ്ഥിതി ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നത്.

Verse 57

यद्गुहागह्वरांतस्स्था मुनयः शंसितव्रताः । जटिनः संप्रकाशंते कोटिसूर्याग्नितेजसः

അവന്റെ ഗുഹകളിലും ആഴമുള്ള ഗഹ്വരങ്ങളിലും പ്രശംസിതവ്രതധാരികളായ മുനിമാർ വസിക്കുന്നു; ജടാധാരികളായ തപസ്വികൾ കോടി സൂര്യാഗ്നിതേജസ്സോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു.

Verse 58

पंचब्रह्ममयैर्मंत्रैः पंचाक्षरवपुर्धरैः । अकारपीठिकारूढो नादात्मा यः सदाशिवः

നാദസ്വരൂപനായ സദാശിവൻ—‘അ’കാരപീഠികയിൽ ആരൂഢനായി, പഞ്ചബ്രഹ്മമയ മന്ത്രങ്ങളാൽ യുക്തനായി, പഞ്ചാക്ഷരി മന്ത്രരൂപ ദേഹം ധരിക്കുന്നവൻ.

Verse 59

अष्टभिश्च सदा लिंगैरष्टदिक्पालपूजितः । अष्टमूर्त्तितया योऽयमष्टसिद्धिप्रदायकः

എട്ടു ദിക്കുകളിലെ പാലകന്മാരാൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്ന എട്ടു ലിംഗങ്ങളായി വിളങ്ങുന്നവനും, അഷ്ടമൂർത്തിയായി അഷ്ടസിദ്ധികൾ നൽകുന്നവനുമാണ് അദ്ദേഹം.

Verse 60

यत्र सिद्धास्तथा लोकान्स्वान्स्वान्मुक्त्वा सुरेश्वराः । अपेक्षंते स्थिता मुक्तिं विहाय कनकाचलम्

സിദ്ധന്മാരും ദേവന്മാരുടെ തലവന്മാരും തങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളും കനകാചലവും (മേരു) ഉപേക്ഷിച്ച് മുക്തി കാംക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ വസിക്കുന്നു.

Verse 61

एवं वसुंधरापुण्यपरिपाकसमुच्चयः । अरुणाद्रिरिति ख्यातो भक्तभक्तिवरप्रदः

ഇപ്രകാരം ഭൂമിയുടെ പുണ്യഫലങ്ങളുടെ സഞ്ചയമായ ഇത് 'അരുണാദ്രി' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്; ഭക്തർക്ക് ഭക്തിക്കനുസരിച്ച് വരങ്ങൾ നൽകുന്നതുമാണ്.

Verse 62

कैलासान्मेरुशिखरादागतैर्देवसंचयैः । पूज्यते शोणशैलात्मा शंभुः सर्ववरप्रदः

കൈലാസത്തിൽ നിന്നും മേരുശിഖരങ്ങളിൽ നിന്നും എത്തിയ ദേവസമൂഹങ്ങൾ, സർവ്വവരപ്രദനും ശോണശൈല (അരുണാചല) രൂപിയുമായ ശംഭുവിനെ പൂജിക്കുന്നു.

Verse 63

इति कमलजवक्त्रपद्मजां तं मुदितमनाः सनको निशम्य भक्त्या । विरचितविनयः प्रणम्य पुत्रः पितरमपृच्छदशेषवेदसारम्

ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുഖകമലത്തിൽ നിന്നും ഉതിർന്ന ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് സന്തുഷ്ടനായ സനകൻ, ഭക്തിയോടും വിനയത്തോടും കൂടി പിതാവിനെ വണങ്ങി വേദസാരത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.