Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 15

दंडपाणेः समुद्भूतिर्ज्ञानवाप्युद्भवस्ततः । आख्यानं च कलावत्याः सदाचारस्ततः परम्

daṃḍapāṇeḥ samudbhūtirjñānavāpyudbhavastataḥ | ākhyānaṃ ca kalāvatyāḥ sadācārastataḥ param

അതിനുശേഷം ദണ്ഡപാണിയുടെ ഉദ്ഭവവൃത്താന്തം, തുടർന്ന് ജ്ഞാനവാപിയുടെ ഉദ്ഭവകഥ; കലാവതിയുടെ ആഖ്യാനം, പിന്നെ സദാചാരോപദേശം വരുന്നു।

दण्डपाणेःof Daṇḍapāṇi
दण्डपाणेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदण्डपाणि (प्रातिपदिक) = दण्ड (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दण्डस्य पाणिः यस्य)
समुद्भूतिःorigin; emergence
समुद्भूतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्भूति (प्रातिपदिक; सम्-उद्-√भू (धातु) + क्तिन्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भाववाचक
ज्ञानवाप्युद्भवःthe origin of Jñānavāpī
ज्ञानवाप्युद्भवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञानवाप्युद्भव (प्रातिपदिक) = ज्ञानवापी (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ज्ञानवाप्याः उद्भवः)
ततःthereafter
ततः:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) क्रमवाचक
आख्यानम्narrative; account
आख्यानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआख्यान (प्रातिपदिक; आ-√ख्या (धातु) + ल्युट्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
कलावत्याःof Kalāvatī
कलावत्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकलावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
सदाचारःgood conduct; right practice
सदाचारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसदाचार (प्रातिपदिक) = सत् (प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (सद् आचारः)
ततःthen; thereafter
ततः:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) क्रमवाचक
परम्next; further
परम्:
Sambandha (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (here: 'next/further')

Skanda (deduced Kāśīkhaṇḍa setting)

Tirtha: Jñānavāpī; Daṇḍapāṇi (Kāśī kṣetrapāla aspect)

Type: kund

Listener: Śaunaka and sages

Scene: A Kāśī street-to-ghāṭa sequence: Daṇḍapāṇi arises as a guardian holding staff; the sacred well Jñānavāpī appears as a luminous water-source; Kalāvatī’s story unfolds as a moral vignette; sages teach sadācāra to attentive listeners.

D
Daṇḍapāṇi
J
Jñānavāpī
K
Kalāvatī
K
Kāśī

FAQs

Kāśī’s sacred places are linked to dharma: tīrtha-origins and local deities lead into practical guidance on right conduct.

Jñānavāpī in Kāśī, alongside the local guardian tradition associated with Daṇḍapāṇi.

No specific rite is detailed here; the emphasis is on sadācāra—ethical discipline as a religious practice.