Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 49

शृण्वंतु देवर्षिगणाः समस्तास्तथ्यं ब्रुवे तच्च परोपकृत्यै । न भूर्भुवः स्वर्गमहर्जनांतर्विश्वेशतुल्यं क्वचिदस्ति लिंगम्

śṛṇvaṃtu devarṣigaṇāḥ samastāstathyaṃ bruve tacca paropakṛtyai | na bhūrbhuvaḥ svargamaharjanāṃtarviśveśatulyaṃ kvacidasti liṃgam

സകല ദേവർഷിഗണങ്ങളും കേൾക്കുക—പരോപകാരാർത്ഥം ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു. ഭൂഃ, ഭുവഃ, സ്വർഗ്ഗം, മഹർലോകം, ജനലോകം എന്നിവയിൽ എവിടെയും വിശ്വേശനോടു തുല്യമായ ലിംഗം ഇല്ല.

शृण्वन्तुlet (them) hear
शृण्वन्तु:
Vidhi-kriyā (Injunctive action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural); परस्मैपदम्
देवर्षिगणाःthe groups of divine sages
देवर्षिगणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव + ऋषि + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा-विभक्ति (nominative), बहुवचन (plural); षष्ठी-तत्पुरुषः (deva-ṛṣi-gaṇa = ‘group of divine seers’)
समस्ताःall, entire
समस्ताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्
तथ्यम्truth
तथ्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतथ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया-विभक्ति (accusative), एकवचन (singular)
ब्रुवेI speak
ब्रुवे:
Kriyā (Main action)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (singular); आत्मनेपदम्
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
परोपकृत्यैfor the benefit of others
परोपकृत्यै:
Sampradāna (Recipient/Purpose)
TypeNoun
Rootपर + उपकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), चतुर्थी-विभक्ति (dative), एकवचन; षष्ठी/उपपद-तत्पुरुषः (para-upakṛti = ‘benefit of others’)
not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
भूःearth
भूः:
Adhikaraṇa (Locative sense via coordination)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (भूः = पृथ्वी)
भुवःmid-region (bhuvar-loka)
भुवः:
Adhikaraṇa (Locative sense via coordination)
TypeNoun
Rootभुवस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (वेदप्रसिद्ध-रूप); (भुवः = अन्तरिक्ष/भुवर्लोक)
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Adhikaraṇa (Locative sense via coordination)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र समुच्चय-गणनायाम्
अहःthe ‘Ahar’ world (day-world)
अहः:
Adhikaraṇa (Locative sense via coordination)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (अहर्लोक)
जनthe Jana world
जन:
Adhikaraṇa (Locative sense via coordination)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (जनलोक)
अन्तर्within, among
अन्तर्:
Desha/Adhikaraṇa (Spatial relation)
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्गवत्)
Formअव्यय (prepositional adverb) = ‘within/among’; समासपूर्वपदत्वेन प्रयुक्तम्
विश्वेशतुल्यम्equal to Viśveśa
विश्वेशतुल्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविश्वेश + तुल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (viśveśa-tulya = ‘equal to Viśveśa’)
क्वचित्anywhere
क्वचित्:
Adhikaraṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
अस्तिexists
अस्ति:
Kriyā (Existential)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
लिङ्गम्liṅga (Śiva emblem)
लिङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Skanda (deduced; formal proclamation to devarṣis)

D
Devarṣis
V
Viśveśa
B
Bhūḥ
B
Bhuvaḥ
S
Svarga
M
Maharloka
J
Janaloka
L
Liṅga

FAQs

Kāśī’s Viśveśa is proclaimed cosmically unparalleled, making devotion there uniquely elevating.

Viśveśa/Viśveśvara in Kāśī (Vārāṇasī) is exalted as unequalled.

No specific rite is commanded; the verse functions as a phala-śruti-style glorification to inspire worship and pilgrimage.