Adhyaya 41
സ്കന്ദൻ മുനിയോട് ‘ഗംഗേശ്വര-സമുദ്ഭവ’ വിഷയത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഗംഗേശ്വരൻ ലിംഗരൂപനായതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹിമ ശ്രവിക്കുകയും സ്മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ഗംഗാസ്നാനത്തോട് തുല്യമായ തീർത്ഥഫലം നൽകുന്നു എന്ന് അധ്യായം പറയുന്നു. കഥ ചക്രപുഷ്കരിണീ-തീർത്ഥത്തിലും ആനന്ദകാനനത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നു; ശംഭുവിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ കാശിയുടെ അതുല്യ ക്ഷേത്രപ്രഭാവം ഇവിടെ ഊന്നിപ്പറയുന്നു. കാശിയിൽ ലിംഗപ്രതിഷ്ഠയുടെ അപൂർവഫലം ഓർമ്മിപ്പിച്ച്, ഗംഗ വിശ്വേശ്വരന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഒരു ശുഭലിംഗം സ്ഥാപിച്ചതായി പറയുന്നു. കാശിയിൽ ഈ ഗംഗേശ്വരലിംഗദർശനം ദുർലഭം; ദശഹരാ തിഥിയിൽ പൂജ ചെയ്താൽ അനേകം ജന്മങ്ങളിലെ പാപസഞ്ചയം ഉടൻ ക്ഷയിക്കും. കലിയുഗത്തിൽ ലിംഗം ‘ഗുപ്തപ്രായ’മാകുന്നതിനാൽ ദർശനം കൂടുതൽ അപൂർവമാകും; എങ്കിലും അതിന്റെ ദർശനം പുണ്യകരവും സാക്ഷാൽ ഗംഗാദർശനത്തോട് സമവുമാണ്. അവസാനം ഫലശ്രുതി—ഗംഗേശ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കുന്നത് നരകഗതിയെ തടയും, പുണ്യസഞ്ചയം നൽകും, അഭിലഷിതസിദ്ധി പ്രദാനം ചെയ്യും.
Shlokas
Verse 1
स्कंद उवाच । पार्वतीशस्य महिमा कथितस्ते मयानघ । मुने निशामयेदानीं गंगेश्वरसमुद्भवम्
സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നിർമലനേ! പാർവതീശൻ (ശിവൻ) മഹിമ ഞാൻ നിനക്കു പറഞ്ഞു. ഹേ മുനേ, ഇനി ഗംഗേശ്വരന്റെ ഉദ്ഭവവൃത്താന്തം ശ്രവിക്കൂ।
Verse 2
यं श्रुत्वा यत्रकुत्रापि गंगास्नानफलं लभेत् । चक्रपुष्करिणीतीर्थं यदा गंगा समागता
ഇത് എവിടെയായാലും ശ്രവിച്ചാൽ ഗംഗാസ്നാനഫലം ലഭിക്കും. (ഇത് ആ സമയത്തെ കഥ) ഗംഗ ചക്രപുഷ്കരിണീ തീർത്ഥത്തിലെത്തിയപ്പോൾ।
Verse 3
तेन दैलीपिना सार्धमस्मिन्नानंदकानने । क्षेत्रप्रभावमतुलं ज्ञात्वा शंभुपरिग्रहात्
ആ ദൈലീപിനോടൊപ്പം ഈ ആനന്ദകാനനത്തിൽ, ശംഭു (ശിവൻ) പരിഗ്രഹിച്ചതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതുല പ്രഭാവം അറിഞ്ഞ്…
Verse 4
स्मृत्वा लिंगप्रतिष्ठायाः काश्यां लोकोत्तरं फलम् । गंगया स्थापितं लिंगं विश्वेशात्पूर्वतः शुभम्
കാശിയിൽ ലിംഗപ്രതിഷ്ഠയുടെ ലോകോത്തര ഫലം സ്മരിച്ച്, ഗംഗ വിശ്വേശ്വരന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഒരു ശുഭ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു।
Verse 5
गंगेश्वरस्य लिंगस्य काश्यां दृष्टिः सुदुर्लभा । तिथौ दशहरायां च यो गंगेशं समर्चयेत्
കാശിയിൽ ഗംഗേശ്വര ലിംഗത്തിന്റെ ദർശനം അത്യന്തം ദുർലഭം. ദശഹരാ തിഥിയിൽ ആരെങ്കിലും ഭക്തിശ്രദ്ധയോടെ ഗംഗേശനെ ആരാധിച്ചാൽ…
Verse 6
तस्य जन्मसहस्रस्य पापं संक्षीयते क्षणात् । कलौ गंगेश्वरं लिंगं गुप्तप्रायं भविष्यति
അവന്റെ ആയിരം ജന്മങ്ങളിലെ പാപസഞ്ചയം ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ക്ഷയിക്കും. എന്നാൽ കലിയുഗത്തിൽ ഗംഗേശ്വര ലിംഗം മിക്കവാറും ഗുപ്തമാകും.
Verse 7
तस्य संदर्शनं पुंसां जायते पुण्यहेतवे । दृष्टं गंगेश्वरं लिंगं येन काश्यां सुदुर्लभम्
അതിന്റ ദർശനം മനുഷ്യർക്കു പുണ്യഹേതുവാകുന്നു. കാശിയിൽ അത്യന്തം ദുർലഭമായ ഗംഗേശ്വര ലിംഗം ആരാൽ ദർശിക്കപ്പെട്ടുവോ…
Verse 8
प्रत्यक्षरूपिणी गंगा तेन दृष्टा न संशयः । कलौ सुदुर्लभा गंगा सर्वकल्मषहारिणी
പ്രത്യക്ഷരൂപിണിയായ ഗംഗയെ അവൻ ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്—സംശയമില്ല. കലിയുഗത്തിൽ ഗംഗ ദുർലഭമായാലും അവൾ സർവ കല്മഷങ്ങളും ഹരിക്കുന്നു.
Verse 9
भविष्यति न संदेहो मित्रावरुणनंदन । ततोपि तिष्ये संप्राप्ते काश्यत्यंतं सुदुर्लभा
അങ്ങനെ തന്നെയാകും—സംശയമില്ല, ഹേ മിത്രാവരുണനന്ദന. തിഷ്യകാലം വന്നെത്തുമ്പോൾ കാശി അതിലും അത്യന്തം ദുർലഭമാകും.
Verse 10
ततोपि दुर्लभं काश्यां लिंगं गंगेश्वराभिधम् । यस्य संदर्शनं पुंसां भवेत्पापक्षयाय वै
കാശിയിൽ ഇതിലും ദുർലഭമായ ‘ഗംഗേശ്വര’ എന്ന ലിംഗം ഉണ്ട്; അതിന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ മനുഷ്യരുടെ പാപക്ഷയം സംഭവിക്കുന്നു.
Verse 11
श्रुत्वा गंगेश माहात्म्यं न नरो निरयी भवेत् । लभेच्च पुण्यसंभारं चिंतितं चाधिगच्छति
ഗംഗേശന്റെ മഹാത്മ്യം ശ്രവിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ നരകഗാമിയാകുകയില്ല; അവൻ പുണ്യസമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കുകയും ഹൃദയത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ചതും പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യും.
Verse 91
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुथें काशीखंड उत्तरार्धे गंगेश्वरमहिमाख्यानं नामैकनवतितमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ചതുര്ഥ വിഭാഗമായ കാശീഖണ്ഡത്തിന്റെ ഉത്തരാർദ്ധത്തിൽ ‘ഗംഗേശ്വര മഹിമാഖ്യാനം’ എന്ന പേരിലുള്ള തൊണ്ണൂറ്റൊന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.