Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 50

प्रावर्तत ततस्तस्य दक्षस्य च महाध्वरः । दृष्ट्वा देवनिकायांश्च तस्मिन्दक्ष महाध्वरे

prāvartata tatastasya dakṣasya ca mahādhvaraḥ | dṛṣṭvā devanikāyāṃśca tasmindakṣa mahādhvare

അനന്തരം ദക്ഷന്റെ മഹാധ്വരം (മഹായാഗസത്രം) ആരംഭിച്ചു. ദക്ഷന്റെ ആ മഹായാഗത്തിൽ ദേവനികായങ്ങൾ സമവേതമായിരിക്കുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ—

प्रावर्ततbegan/commenced
प्रावर्तत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वृत् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: अव्यय-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
दक्षस्यof Dakṣa
दक्षस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
महाध्वरःthe great sacrifice/rite
महाध्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहान् + अध्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, कर्मधारय-समासः (महान् अध्वरः), प्रथमा, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया
देवनिकायान्groups of gods
देवनिकायान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव + निकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासः (देवानां निकायाः), द्वितीया, बहुवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
दक्षO Dakṣa
दक्ष:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
महाध्वरेin the great sacrifice
महाध्वरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहान् + अध्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, कर्मधारय-समासः, सप्तमी, एकवचन

Narrator (Skanda-to-Agastya frame implied; verse is mid-sentence leading into the next)

Scene: A panoramic arrival of deva-hosts—Indra, Maruts, Ādityas, Vasus—descending to a blazing yajña pavilion; Dakṣa presiding, banners and ritual posts, offerings arranged.

D
Dakṣa
D
Devas

FAQs

Worldly grandeur and divine attendance do not guarantee spiritual purity; the inner alignment with dharma is decisive.

No tīrtha is mentioned; the focus is the commencement of a major yajña.

The formal commencement (pravṛtti) of a mahādhvara with the gathering of divine participants.