Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 34

तापस उवाच । ब्रह्मचारिञ्शृणु ब्रूयां किमद्भुततरं त्विदम् । विश्वेशानुग्रहाद्ब्रह्माप्यभवत्सृष्टिकोविदः

tāpasa uvāca | brahmacāriñśṛṇu brūyāṃ kimadbhutataraṃ tvidam | viśveśānugrahādbrahmāpyabhavatsṛṣṭikovidaḥ

തപസ്വി പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മചാരീ, കേൾക്കുക; ഇതിലധികം അത്ഭുതം എന്തുണ്ട്? വിശ്വേശന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ബ്രഹ്മാവും സൃഷ്ടികൗശലത്തിൽ നിപുണനായി।

तापसःthe ascetic
तापसः:
Karta (Speaker/subject)
TypeNoun
Rootतापस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Nominative)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb: said)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
ब्रह्मचारिन्O brahmacārin
ब्रह्मचारिन्:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन (Vocative)
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Imperative)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
ब्रूयाम्may I tell / I shall say
ब्रूयाम्:
Kriya (Volitional)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
किम्what?
किम्:
Visheshana (Interrogative determiner)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक
अद्भुततरम्more wonderful
अद्भुततरम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तरप्-प्रत्यय (comparative)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात; contrast/emphasis)
इदम्this
इदम्:
Karma (Object of saying)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
विश्वेश-अनुग्रहात्from the grace of Viśveśa (Lord of the universe)
विश्वेश-अनुग्रहात्:
Hetu (Cause)
TypeNoun
Rootविश्वेश (प्रातिपदिक) + अनुग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (Ablative); षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वेशस्य अनुग्रहः)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Nominative)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात; 'also/even')
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
सृष्टि-कोविदःskilled in creation
सृष्टि-कोविदः:
Visheshana (Qualifier of ब्रह्मा)
TypeAdjective
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक) + कोविद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सृष्टेः कोविदः = skilled in creation)

Tāpasa (the ascetic teacher)

Tirtha: Viśveśa in Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Brahmacārin (addressed directly)

Scene: The ascetic speaks with uplifted hand, evoking a vision of Brahmā receiving Viśveśa’s grace—cosmic lotus, four-faced Brahmā, and a radiant Śiva-linga or Viśveśa form as the source of power.

T
Tāpasa
B
Brahmacārin
V
Viśveśa
B
Brahmā

FAQs

All capability—even cosmic functions like creation—ultimately depends on Śiva’s grace, especially Viśveśvara’s favor in Kāśī.

Kāśī, through Viśveśa/Viśveśvara (the presiding Śiva of Varanasi), whose anugraha empowers even Brahmā.

No direct ritual here; it introduces the theology of Viśveśvara’s grace that undergirds later instruction.