Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 93

मणिकर्णीजलं येन संपीतं शुद्धबुद्धिना । किं तस्य सोमपानैस्तैः पुनरावृत्तिलक्षणैः

maṇikarṇījalaṃ yena saṃpītaṃ śuddhabuddhinā | kiṃ tasya somapānaistaiḥ punarāvṛttilakṣaṇaiḥ

ശുദ്ധബുദ്ധിയോടെ മണികർണികാജലം പാനം ചെയ്തവന്, പുനരാവർത്തി (പുനർജന്മ) ലക്ഷണമുള്ള ആ സോമപാനങ്ങളാൽ എന്ത് ആവശ്യം?

मणिकर्णीजलम्the water of Maṇikarṇī
मणिकर्णीजलम्:
Karta (Grammatical subject of passive)
TypeNoun
Rootमणिकर्णी-जल (प्रातिपदिक: मणिकर्णी + जल)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृस्थाने (कर्मणि वाक्ये)
येनby whom
येन:
Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्तृ (passive agent)
संपीतम्was drunk
संपीतम्:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootसम् + पा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; जलम् इति विशेष्य; कर्मणि प्रयोगः
शुद्धबुद्धिनाwith a pure mind
शुद्धबुद्धिना:
Karana (Instrument/means)
TypeAdjective
Rootशुद्धबुद्धि (प्रातिपदिक: शुद्ध + बुद्धि)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; येन इत्यस्य विशेषण; करण/साधनभावे (with pure understanding)
किम्what (use)
किम्:
Prashna (Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक सर्वनाम; ‘किं प्रयोजनम्’ इत्यर्थे
तस्यfor him / of him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्ध
सोमपानैःwith soma-drinkings
सोमपानैः:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootसोमपान (प्रातिपदिक: सोम + पान)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; करण; ‘सोमस्य पानम्’
तैःwith those
तैः:
Karana (Instrument qualifier)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; सोमपानैः इत्यस्य विशेषण/अनुवृत्ति
पुनरावृत्तिलक्षणैःcharacterized by return (rebirth)
पुनरावृत्तिलक्षणैः:
Karana (Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootपुनरावृत्ति-लक्षण (प्रातिपदिक: पुनरावृत्ति + लक्षण)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; सोमपानैः इति विशेषण; ‘पुनरावृत्तिः लक्षणं येषाम्’

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue convention)

Tirtha: Maṇikarṇikā

Type: ghat

Listener: Vīra (interlocutor)

Scene: A serene pilgrim with radiant calm drinks a small sip of Maṇikarṇikā water; behind him, a fading scene of Soma sacrifice and celestial pleasures dissolves, symbolizing transcendence of punarāvṛtti.

M
Maṇikarṇikā
S
Soma (Vedic sacrificial drink)
P
punarāvṛtti (return/rebirth)

FAQs

The tīrtha is presented as granting a higher, liberation-oriented fruit than ritual enjoyments that may still end in saṃsāric return.

Maṇikarṇikā tīrtha of Kāśī.

Drinking Maṇikarṇikā water with śuddha-buddhi (pure intention); Soma-drinking is referenced as a comparative Vedic rite.