Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 6

चिंतयन्निति देवेशो गणानारहूय भूरिशः । प्रेषयामास भो यात क्षिप्रं वाराणसीं पुरीम्

ciṃtayanniti deveśo gaṇānārahūya bhūriśaḥ | preṣayāmāsa bho yāta kṣipraṃ vārāṇasīṃ purīm

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച ദേവേശൻ, മഹാബലവാൻ, ഗണങ്ങളെ വിളിച്ചു അയച്ചു; “പോകുവിൻ, വേഗം വാരാണസീ നഗരത്തിലേക്ക്” എന്നു കല്പിച്ചു।

चिन्तयन्thinking
चिन्तयन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु) → चिन्तयत् (कृदन्त, शतृ-प्रत्यय)
Formवर्तमानकालिक-कर्तरि-विशेषण (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति एकवचन; ‘देवेशः’ इत्यस्य विशेषणम्
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
देवेशःLord of the gods
देवेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—देवानाम् ईशः
गणान्the attendants (gaṇas)
गणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति बहुवचन
आहूयhaving summoned
आहूय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootआ + हु (धातु) → आहूय (कृदन्त, ल्यप्/क्त्वान्त-अव्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया (having summoned)
भूरिशःthe great lord
भूरिशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूरि + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति एकवचन; ‘बहु’ इत्यर्थे भूरि—भूरिः ईशः (mighty lord)
प्रेषयामासsent/ordered
प्रेषयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + इष्/इष् (धातु; प्रेषयति-कारण)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; causative sense ‘sent/caused to go’
भोO!
भो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभो (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपात (vocative particle)
यातgo
यात:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
वाराणसीम्Vārāṇasī
वाराणसीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म (destination as object)
पुरीम्city
पुरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति एकवचन; ‘वाराणसीम्’ इत्यस्य अप्पोजिशन (apposition)

Narrator (within Skanda-to-Agastya frame, attributed to Skanda)

Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī)

Type: kshetra

Scene: The Lord of gods, after reflection, summons his gaṇas and orders them to go swiftly to Vārāṇasī; a court-like divine assembly with attendants poised for departure.

Ś
Śiva (Deveśa)
Ś
Śiva-gaṇas
V
Vārāṇasī (Kāśī)

FAQs

Kāśī is governed by Śiva’s direct oversight; divine action is swift when dharma and the sacred city are involved.

Vārāṇasī (Kāśī), presented as the urgent focal point of Śiva’s command.

None; it establishes narrative movement toward Kāśī, the premier tīrtha of liberation.