Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35

महोदरोपि तत्प्राच्यां शिवध्यानपरायणः । महोदरेश्वरं लिंगं ध्यायेदद्यापि कुंभज

mahodaropi tatprācyāṃ śivadhyānaparāyaṇaḥ | mahodareśvaraṃ liṃgaṃ dhyāyedadyāpi kuṃbhaja

ഹേ കുംഭജ (അഗസ്ത്യ), കിഴക്കുദിക്കിൽ ശിവധ്യാനത്തിൽ പരായണനായ മഹോദരൻ ഇന്നും ‘മഹോദരേശ്വര’ ലിംഗത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നു।

महोदरःMahodara (a proper name)
महोदरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहोदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थे (also/even)
तत्that
तत्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; विशेषणरूपेण ‘प्राच्याम्’ इत्यस्य निर्देशः (deictic)
प्राच्याम्in the eastern (quarter/side)
प्राच्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्राची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
शिवध्यानपरायणःdevoted to meditation on Śiva
शिवध्यानपरायणः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव-ध्यान-परायण (प्रातिपदिक; शिव + ध्यान + परायण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nom./1st), एकवचन; विशेषणम् ‘महोदरः’ इत्यस्य
महोदरेश्वरम्Mahodareśvara (name of Śiva)
महोदरेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहोदर-ईश्वर (प्रातिपदिक; महोदर + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
लिङ्गम्liṅga, emblem
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Acc./2nd), एकवचन; ‘महोदरेश्वरम्’ इत्यस्य अपि विशेष्य-सम्बन्धः
ध्यायेत्should meditate (upon)
ध्यायेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
अद्यापिeven today, still
अद्यापि:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य + अपि (अव्यय-समासवत् प्रयोगः)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb): ‘even today/still’
कुम्भजO Kumbhaja (Agastya)
कुम्भज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुम्भज (प्रातिपदिक; कुम्भ + ज)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context; explicit speaker appears at 42)

Tirtha: Mahodareśvara

Type: kshetra

Listener: Agastya (Kumbhaja)

Scene: In the eastern quarter of Kāśī, sage Mahodara sits in unwavering meditation before the Mahodareśvara liṅga; dawn light, incense, and a quiet shrine atmosphere suggest timeless worship.

M
Mahodara
Ś
Śiva
M
Mahodareśvara
A
Agastya (Kumbhaja)

FAQs

Steady meditation on Śiva, anchored in a sacred site, is upheld as an enduring path to spiritual auspiciousness.

The Mahodareśvara liṅga associated with Kāśī’s sacred geography (eastern quarter reference).

Dhyāna (meditation) upon the Mahodareśvara liṅga is emphasized.