Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 61

Devanagari script

धर्मशास्त्रं पुराणानि सेतिहासानि तत्र यः । पठेन्निरभिलाषुः सन्स वसेन्मम वेश्मनि

Transliteration

dharmaśāstraṃ purāṇāni setihāsāni tatra yaḥ | paṭhennirabhilāṣuḥ sansa vasenmama veśmani

Translation

അവിടെ ആഗ്രഹരഹിതനായി ധർമ്മശാസ്ത്രം, പുരാണങ്ങൾ, ഇതിഹാസങ്ങൾ എന്നിവ വായിക്കുന്നവൻ എന്റെ തന്നെ ഭവനത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

Word by Word

• धर्मशास्त्रम्: Dharma-śāstra
• धर्मशास्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म-शास्त्र (प्रातिपदिक; धर्म + शास्त्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पाठ्यवस्तु

• पुराणानि: Purāṇas
• पुराणानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• स: those
• स: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘तानि’ इत्यर्थे (those)

• इतिहासानि: Itihāsas
• इतिहासानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इतिहास (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पठेत्: should read/recite
• पठेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• निरभिलाषुः: free from desire
• निरभिलाषुः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्-अभि-लाषु (प्रातिपदिक; उपसर्गयुक्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञर्थक/निर्-प्रत्यययुक्त विशेषण ‘अभिलाषरहितः’

• सन्: being
• सन्: Kriya-visheshana (Concomitant)
• Type: Adjective
• Root: अस् (धातु) + शतृ (कृत्-प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वसेत्: should dwell
• वसेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध

• वेश्मनि: in the house/abode
• वेश्मनि: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वेश्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (mandapa precinct)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic audience within Kāśīkhaṇḍa narration

Visual Art Cues

Scene: A quiet hall in Kāśī where a reader recites from Purāṇa and Itihāsa to attentive listeners; above, a symbolic doorway to ‘my abode’ opens, indicating divine acceptance due to selfless intent.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Śiva (implied by 'my abode')
• Dharmaśāstra
• Purāṇa
• Itihāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desireless study of dharma-texts in a sacred place is itself devotion, leading to nearness to Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sacred precincts of Kāśī referenced in this adhyāya’s Maṇḍapa-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Svādhyāya: reading/recitation of Dharmaśāstra, Purāṇas, and Itihāsas with detachment.