Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71

तद्दक्षिणे नरो दृष्ट्वा लिंगं कालंजरेश्वरम् । जरां कालं विनिर्जित्य मम लोके वसेच्चिरम्

taddakṣiṇe naro dṛṣṭvā liṃgaṃ kālaṃjareśvaram | jarāṃ kālaṃ vinirjitya mama loke vasecciram

അതിന്റെ തെക്കിലുള്ള കാലഞ്ജരേശ്വര ലിംഗം ദർശിക്കുന്നവൻ ജരയും കാലവും ജയിച്ച് എന്റെ ലോകത്തിൽ ദീർഘകാലം വസിക്കുന്നു।

तत्-दक्षिणेto its south
तत्-दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (दक्षिण-शब्दः), सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘तस्य दक्षिणे (भागे/दिशि)’
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; ‘having seen’
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कालञ्जरेश्वरम्Kālañjareśvara
कालञ्जरेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकालञ्जर-ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालञ्जरस्य ईश्वरः इति षष्ठी-तत्पुरुषः
जराम्old age
जराम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कालम्time (death)
कालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विनिर्जित्यhaving overcome
विनिर्जित्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + निर् + जि (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; ‘having completely conquered’
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
लोकेin (my) world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
वसेत्may dwell
वसेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; पाठे ‘वसेच्चिरम्’ = वसेत् + चिरम्
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha: Kālañjareśvara

Type: kshetra

Listener: Pilgrims/sages within the Kāśī-māhātmya narrative frame

Scene: A pilgrim stands in awe before the Kālañjareśvara liṅga; behind him, a shadowy wheel of time dissolves, while Śiva’s presence radiates stillness; the southern directional marker is shown as a path from the previous shrine.

K
Kālañjareśvara
L
Liṅga
O
Old age (jarā)
T
Time (kāla)

FAQs

Even mere darśana of a Kāśī-liṅga is portrayed as spiritually transformative, overcoming mortality’s pressures.

Kālañjareśvara Liṅga, located to the south of the previously mentioned shrine in the Kāśī sacred map.

Darśana (beholding) of the Kālañjareśvara Liṅga; no additional rite is specified in this verse.