Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 6

मध्ये मार्गं प्रपन्नस्य त्रिजन्मजनितं त्वघम् । देहगेहाद्विनिःसृत्य निराशं याति निःश्वसत्

madhye mārgaṃ prapannasya trijanmajanitaṃ tvagham | dehagehādviniḥsṛtya nirāśaṃ yāti niḥśvasat

മാർഗം പ്രാപിച്ചവന്റെ മൂന്നു ജന്മജന്യ പാപം ദേഹ-ഗൃഹത്തിൽ നിന്നു പുറത്തേക്ക് ഒഴിഞ്ഞു, നിരാശയായി തോറ്റവനെപ്പോലെ നെടുവീർപ്പോടെ അകന്നു പോകുന്നു.

मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण (Locus)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
मार्गम्the path/road
मार्गम्:
कर्म (Object/Path as goal)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
प्रपन्नस्यof one who has set out
प्रपन्नस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्र-√पद् (धातु) → प्रपन्न (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन, पुल्लिङ्ग; ‘(यात्रां) प्रपन्न’ = ‘one who has set out’
त्रिजन्मजनितम्produced from three births
त्रिजन्मजनितम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि + जन्म + जनित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिजन्मनः जनितम्), भूतकृदन्त (क्त), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; ‘अघम्’ इत्यस्य विशेषणम्
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेष (but/indeed)
अघम्sin/evil
अघम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootअघ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
देहगेहात्from body and house
देहगेहात्:
अपादान (Source)
TypeNoun
Rootदेह + गेह (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्वः (देहश्च गेहश्च), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (समाहार/एकवचन-प्रयोग)
विनिःसृत्यhaving gone out
विनिःसृत्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootवि-निः-√सृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
निराशम्hopeless/without support
निराशम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिराश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘(अघम्)’ इत्यस्य विशेषणवत् (or adverbial sense)
यातिgoes
याति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
निःश्वसत्sighing
निःश्वसत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial participle)
TypeAdjective
Rootनिः-√श्वस् (धातु) → निःश्वसत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग; क्रियाविशेषणभावे ‘sighing’

Śiva

Tirtha: Kedāra (via yātrā-mārga)

Type: kshetra

Scene: Mid-journey on a mountain path: the pilgrim walks steadily; a dark, weary ‘sin’ figure exits the body-house (deha-geha) and drifts away ‘sighing,’ while the pilgrim’s aura brightens.

K
Kedāra (implied by context)

FAQs

Right action sustained over time—walking the sacred path—weakens and expels accumulated negativity.

Kedāra is the implied destination whose yātrā-process itself is sanctifying.

Undertaking the journey (mārga-prapatti) itself is treated as a purifying observance.