Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 46

इत्येतदुत्तमं क्षेत्रमविमुक्ते महाफलम् । मणिकर्णी ह्रदे स्नात्वा दृष्ट्वा विश्वेश्वरंविभुम्

ityetaduttamaṃ kṣetramavimukte mahāphalam | maṇikarṇī hrade snātvā dṛṣṭvā viśveśvaraṃvibhum

ഇങ്ങനെ അവിമുക്തം എന്ന ഈ ഉത്തമക്ഷേത്രം മഹാഫലദായകം. മണികർണീ ഹ്രദത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് സർവ്വവ്യാപിയായ വിശ്വേശ്വരപ്രഭുവിനെ ദർശിച്ചാൽ (മഹാപുണ്യം ലഭിക്കും)।

itithus
iti:
Sambandha (Discourse marker/इति-समाप्ति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
etatthis
etat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः
uttamamexcellent, supreme
uttamam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण
kṣetramsacred field/place
kṣetram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
avimuktein Avimukta (Kāśī)
avimukte:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootavimukta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे (स्थाननाम), सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
mahāphalamgreatly fruitful
mahāphalam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + phala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मधारय-समासः (महच्च तत् फलम्)
maṇikarṇīin Maṇikarṇī (the sacred pond)
maṇikarṇī:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmaṇikarṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; (नदी/ह्रद-नाम) अधिकरण
hradein the pond
hrade:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roothrada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
snātvāhaving bathed
snātvā:
Kriya (पूर्वकर्म/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootsnā (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; धातुः स्ना (स्नान)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriya (पूर्वकर्म/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; धातुः दृश् (दर्शन)
viśveśvaramViśveśvara (Lord of the universe)
viśveśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootviśva + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य ईश्वरः)
vibhumthe all-pervading one
vibhum:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvibhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Avimukta Kṣetra; Maṇikarṇī Hrada; Viśveśvara

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A pilgrim approaches the Maṇikarṇī pool at dawn, performs ablutions, then proceeds through narrow lanes to behold Viśveśvara, the all-pervading Lord, amid lamps, bells, and flowing Gaṅgā presence.

A
Avimukta
M
Maṇikarṇī
V
Viśveśvara
Ś
Śiva

FAQs

Avimukta’s greatness is accessed through tīrtha-bathing and Śiva-darśana, yielding profound spiritual fruit.

Maṇikarṇī (tīrtha/pool) and Viśveśvara in Avimukta (Kāśī).

Snāna (bathing) in Maṇikarṇī-hrada and darśana (seeing/worshipful audience) of Viśveśvara.