Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

Devanagari script

वज्रहस्ता तथा चैंद्री गजराज रथास्थिता । इंद्रेशाद्दक्षिणेभागेऽर्चिता संपत्करी सदा

Transliteration

vajrahastā tathā caiṃdrī gajarāja rathāsthitā | iṃdreśāddakṣiṇebhāge'rcitā saṃpatkarī sadā

Translation

അതുപോലെ വജ്രഹസ്തയായ ഐന്ദ്രീ—ഗജരാജൻ വലിക്കുന്ന രഥത്തിൽ അധിഷ്ഠിതയായി—ഇന്ദ്രേശന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് അർച്ചിക്കപ്പെടുന്നു; അവൾ സദാ സമ്പത്ത് പ്രസാദിക്കുന്നു.

Word by Word

• वज्रहस्ता: she whose hand holds a thunderbolt
• वज्रहस्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वज्र + हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः—(यस्या वज्रः हस्ते)

• तथा: also/likewise
• तथा: Discourse/Modifier (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: 'thus/also')

• च: and
• च: Discourse/Connector (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• ऐन्द्री: Aindrī (Indra’s śakti/goddess)
• ऐन्द्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऐन्द्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; इन्द्रसम्बन्धिनी/इन्द्रशक्तिः

• गजराज: of the lord of elephants
• गजराज: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गज + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• रथास्थिता: seated on a chariot
• रथास्थिता: Karta (Predicate/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रथ + स्थित (प्रातिपदिक; √स्था + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (रथे स्थिता)

• इन्द्रेशात्: from (the shrine of) Indreśa
• इन्द्रेशात्: Apadana (Reference-point/अपादान)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादान (ablative: 'from/to the south of')

• दक्षिणे: in the southern
• दक्षिणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; दिक्शब्द-विशेषण (in the southern)

• भागे: part/region
• भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण

• अर्चिता: worshipped
• अर्चिता: Karta (Predicate/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्च् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• संपत्करी: bestower of prosperity
• संपत्करी: Karta (Predicate/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संपत् + करी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (one who makes prosperity)

• सदा: always
• सदा: Discourse/Modifier (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aindrī shrine (south of Indreśa)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Aindrī Devī, thunderbolt in hand, rides a chariot drawn by a majestic elephant; devotees worship her at a shrine south of Indreśa, receiving symbols of prosperity.

Characters & Entities

• Aindrī
• Indreśa
• Vajra
• Gajarāja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The kṣetra contains many power-forms of the Goddess; honoring them brings tangible prosperity and auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, specifically the area south of Indreśa where Aindrī is worshipped.

What ritualistic prescription is mentioned?

Arcana (worship) of Aindrī Devī at her indicated location (south of Indreśa) for prosperity.