Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

पशुपक्षिमृगा मर्त्या म्लेच्छा वाप्यथ दीक्षिताः । तेषां तु रुद्रीभूतानां पुनरावृत्तिरत्र न

paśupakṣimṛgā martyā mlecchā vāpyatha dīkṣitāḥ | teṣāṃ tu rudrībhūtānāṃ punarāvṛttiratra na

അവർ പശുക്കളായാലും, പക്ഷികളായാലും, മൃഗങ്ങളായാലും, മനുഷ്യരായാലും, മ്ലേച്ഛരായാലും, ദീക്ഷിതരായാലും—ഇവിടെ രുദ്രരൂപം പ്രാപിച്ചാൽ പിന്നെ പുനരാവർത്തനം (പുനർജന്മം) ഇല്ല।

पशुपक्षिमृगाःanimals, birds, and deer/beasts
पशुपक्षिमृगाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु + पक्षिन्/पक्षि + मृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः
मर्त्याःmortals/humans
मर्त्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
म्लेच्छाःforeigners/barbarians
म्लेच्छाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootम्लेच्छ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
वाor
वा:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्ययम्; विकल्पार्थक-निपातः (disjunctive particle)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय/अप्यर्थक-निपातः (also/even)
अथthen/and
अथ:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुक्रम/अथार्थक-निपातः (then/and further)
दीक्षिताःinitiated/consecrated
दीक्षिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√दिक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम् (ते)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (contrast/emphasis)
रुद्रीभूतानाम्of those who have become Rudra(-like)
रुद्रीभूतानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootरुद्री + भू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘रुद्रीभूत’ = रुद्रत्वं प्राप्त
पुनरावृत्तिःreturn/rebirth
पुनरावृत्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुनर् + आवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—पुनः आवृत्तिः
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः (negation)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Rudrasthalī

Type: kshetra

Listener: Not stated in the provided excerpt

Scene: Within Rudrasthalī’s luminous boundary, diverse beings—cattle, birds, deer, humans of many origins—are shown dissolving into a serene Rudra-light, symbolizing ‘rudrībhūta’ and the end of return.

R
Rudra
K
Kāśī (Vārāṇasī)
R
Rudrasthalī

FAQs

Liberation in Kāśī is portrayed as place-based grace: union with Rudra here ends the cycle of return.

Rudrasthalī in Kāśī.

No specific rite is prescribed; the verse notes dīkṣā (initiation) only to stress that liberation here is not restricted by status.