Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 20

महाकालाभिधं लिंगं दर्शनान्मोक्षदं परम् । अयोगंधेश्वरं लिंगं पुष्करात्तीर्थसत्तमात्

mahākālābhidhaṃ liṃgaṃ darśanānmokṣadaṃ param | ayogaṃdheśvaraṃ liṃgaṃ puṣkarāttīrthasattamāt

‘മഹാകാല’ എന്ന ലിംഗത്തിന്റെ ദർശനം മാത്രത്താൽ പരമ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു. തീർത്ഥശ്രേഷ്ഠമായ പുഷ്കരത്തിൽ നിന്നു ‘അയോഗന്ധേശ്വര’ ലിംഗവും ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.

महाकाल-अभिधम्named ‘Mahākāla’
महाकाल-अभिधम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहाकाल (प्रातिपदिक) + अभिध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (महाकाल इति अभिधा यस्य)
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
दर्शनात्from seeing (it)
दर्शनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
मोक्षदम्granting liberation
मोक्षदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मोक्षं ददाति इति)
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
अयोगंध-ईश्वरम्the Lord of Ayogaṃdha
अयोगंध-ईश्वरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअयोगंध (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अयोगंधस्य ईश्वरः)
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
पुष्करात्from Puṣkara
पुष्करात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
तीर्थ-सत्तमात्from the best of pilgrimage-places
तीर्थ-सत्तमात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तीर्थेषु सत्तमः)

Skanda

Tirtha: Mahākāla-liṅga; Ayogaṃdheśvara-liṅga (from Puṣkara)

Type: temple

Scene: Two shrines in Kāśī: Mahākāla-liṅga radiating liberation; Ayogaṃdheśvara-liṅga accompanied by symbols of Puṣkara (lotus lake, Brahmā imagery, desert hues) indicating its origin.

M
Mahākāla Liṅga
A
Ayogaṃdheśvara
P
Puṣkara

FAQs

Darśana of certain Śiva-liṅgas in Kāśī is taught as a direct means toward mokṣa.

Mahākāla Liṅga in Kāśī is praised as mokṣa-giving; Puṣkara is referenced as the source-tīrtha of Ayogaṃdheśvara.

Darśana (devotional visitation/seeing) of Mahākāla Liṅga is the stated observance.